دوشنبه 27 آذر 1396

print version increase font decrease font
تاریخ انتشار:سه شنبه 26 آذر 1392      17:13
کشاورز زاده مبارز

چائوشسکو، از کارگری تا دیکتاتوری

یادداشتی از دکتر علی بمان اقبالی زارچ، کارشناس ارشد اروپا و امریکا برای دیپلماسی ایرانی.

دیپلماسی ایرانی: بیست و چهار سال از سقوط رژیم دیکتاتوری چائوشسکو و فروریختن عمودهای آخرین خیمه گاه ارودگاه کمونیسم سابق می گذرد و هم چنان تحولات دسامبر 1989 رومانی مورد توجه تحلیلگران سیاسی ، جامعه شناسان و روانشناسان و حتی هنرمندان می باشد همین روزها برنامه فیلم برداری فیلم سینمایی "چائوشسکو ، دو هفته آخر " به پایان رسیده است و بزودی اکران می شود.د کشورمان نیز این موضوع با توجه به سفر چائوشسکو به تهران در روزهای پایانی حاکمیتش و اعتراضات صورت پذیرفته در مجلس شورای اسلامی نسبت  به این سفر همواره  مورد توجه افکار عمومی بوده است .

فروپاشی شوروی سابق و فرو ریختن دیرک خمیمه های اردوگاه کمونیسم در شرق اروپا را می توان از آن به عنوان فوران آتشفشان زورآزمایی دو جبهه در جنگ سرد  در دهه پایانی قرن بیستم یاد نمود .  شعار اصلی در این نزاع دمکراسی ، لیبرالیسم و اقتصاد بازار بود و از آن زمان تاکنون بیشتر کشورهای رها شده از بیرق کمونیسم برای رسیدن به رویای دیرینه و عملی شدن شعارهای مذکور تلاش می نمایند  که تحولات این روزهای اکراین موید این امر می باشد . البته فوران این آتشفشان گداخته هایی چون بحران های قره باغ ، کوزوو ، بوسنی ، آنجازیا و ترانیستر به ارمغان آورده و ترکشهای آن از میان ملت های مذکور قربانیان زیادی گرفت که بیشترین آنان از مسلمانان بوسنی و کوزوو بودند.

 در این دوره کتابهای زیادی در مورد چرایی و چگونگی این تحولات و فرایند سقوط رهبر حزب کمونیست رومانی به رشته تحریر درآمده است و هر ساله در ماه دسامبر میز گردها و نشست های علمی و تحلیلی در این زمینه برگزار می شود و اطلاعات جدیدی در مورد حقایق آن زمان منتشر می گردد ولی هم چنان سؤالات بی پاسخی در مورد تحولات خونین رومانی وجود دارد که مهمترین آنان عبارتند از :

الف) چرا چائوشسکو حاضر به پیوستن به فرایند اصلاحات سیاسی و واگذاری مسالمت آمیز قدرت نشد ؟

ب) تروریستهای فرضی که با مردم رومانی در دهه آخر دسامبر 1989درگیر بودند چه کسانی بودند ؟

ج) چرا تعداد قربانیان حوادث دسامبر رومانی قبل از اعدام چائوشسکو (کمتر از 50 نفر) به مراتب بیشتر از قربانبان پس از تیر باران وی (بیش از 1000نفر ) بود ؟

د) قدرتهای خارجی بویژه دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی کشورهای همسایه رومانی چه نقشی در روند انقلاب این کشور داشتند ؟

هـ) چرا نیروهای سکوریتاته ( دستگاه اطلاعات و امنیت ) و ارتش که به شدت خود را وفادار به چائوشسکو می دانستند خیلی سریع بی وفایی کرده و حتی در اعدام او و همسرش نیز مشارکت نمودند ؟

و: اکنون مردم رومانی چه نظری در مورد شرایط موجود دارند و آیا به شرایط آن روزها غبطه می خورند یا خیر؟

دامنه این سؤالات گسترده و از حدود ثغور این مقاله خارج است و صد البته پاسخگویی بسیار دشوار و در مواردی غیر ممکن است در این مقاله تلاش می شود تا با توجه به اندوخته تجربی حضور در مراکز علمی و چندین سال فعالیت در این کشور تصویر هرچند مختصر در مورد روند و محتوی تحولات دسامبر 1989 رومانی ارائه شود .

سال 1989 بعنوان زمان فروپاشی دیوار برلین ، اتحاد دو آلمان و سقوط تفکر و حاکمیت کمونیسم بعنوان یک ایده و فلسفه حکومتی آغاز گر تغییرات بنیادین در شرق و مرکز اروپا و پایان جنگ سرد چند دهه ای نظام سرمایه داری و اقتصاد بازار با نظام سوسیالیستی و پیروزی سیاسی غرب در برابر شرق بود که نقش بسیار مهمی در تاریخ اروپا و جهان در اواخر هزاره دوم میلادی داشت .

در واقع دو حرکت سیاسی از دو بخش قاره سبز یکی در آلمان با فروپاشی دیوار برلین و دیگری در شوروی سابق با اصلاحات سیاسی وگلانوس گورباچف نوید فروپاشی غول تاریخ کمونیسم را می داد و طبیعی است که رومانی با قرارگرفتن در حوزه جغرافیایی و سیاسی کشورهای ارودگاه کمونیسم سابق نمی توانست از این فرایند دوری گزیده و از تغییر و تحول اساسی مبرا باشد و رهبران شرق و غرب علاقه مند بودند تا مجموعه تحولات و جابجایی قدرت در این کشورها آرام و مسالمت آمیز باشد موضوعی که رهبران حزب کمونیست در صوفیا به رهبری جیفکوف ، هرنکر در برلین شرقی ، یاروزلکی در ورشو و ... به خوبی درک نموده و با دست خود شروع به نواختن آهنگ تحول و جدایی دائمی از کمونیست و سیستم متمرکز نمودند ولی ظاهراً رهبر حزی مکونیست رومانی اعتماد به نفس بالایی داشته و گوشش به این حرف ها بدهکار نبود .

در ماه مارس 1989 آقای میهای چائوشسکو برادر بزرگتر دیکتاتور رومانی که در اتریش به سر می برد در تماسی تلفنی هشدارهایی را به رهبر رومانی داده و در همان ماه با سفری کوتاه به بخارست برادر کوچکتر را در جریان ارزیابی و جمع بندی اش از اراده و تصمیم قدرتهای بزرگ بریا حمایت همه جانبه از تغییرات در حاکمیت سیاسی ارودگاه کمونسیم می دهد در همین راستا در گزارش سازمان اطلاعات رومانی در خصوص تحولات دسامبر 1989 اینگونه آمده است : گورباچف پس از آخرین اجلاس سران ورشو در مسکو در اوایل دسامبر 1989 در ملاقاتی خصوصی نتوانست آقای چائوشسکو را به پذیرش ضورت انجام تغییر و تحول در حاکمیت سیاسی و واگذاری مسالمت آمیز قدرت وادار نماید و رهبر حزب کمونیست رومانی غافل از آینده تلخ و خونین خود به گونه ای اعتراضی ملاقات را نیمه تمام گذاشت و بدون خداحافظی و بدرقه رسمی مسکو را به سمت بخارست ترک می نماید و کمتر از سه هفته پس از این مذاکره و ملاقات ،  چائوشسکو نگون بخت در دادگاه نظامی و انقلابی محاکمه و همراه همسر وفادارش به جوخه اعدام سپرده شدند که در آن زمان فیلم اعدام زوج چائوشسکو بارها و بارها از شبکه های مختلف تلویزیونی دنیا پخش گردید و رسانه های صهیونیستی نیز از این تصاویر بهره مورد نظر خود را بردند .

اعدام چائوشسکو و همسرش که نقش نفر دوم کشور را برعهده داشت سرآغاز مجموعه ای از تحولات خونین و درگیری های خیابانی بود که برای انقلاب رومانی یکهزار کشته و هزاران مجروح بر جای گداشت .

رومانی و دیگر کشورهای کمونیستی سابق در یک دوره 45 ساله حکومت متمرکز و خفقان سیاسی شرایط بسیار سخت اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی و بویژه معیشتی تحمل نموده و مردم این کشورها برای رسیدن به دموکراسی و آزادی و زندگی بهتر و ایجاد تغییرات اساسی در ساختارهای حکومتی و امنیتی تلاس بی امانی را از اواسط دهه هشتم قرن بیستم آغاز نموده و پس از فداکاری و مجاهدت در عین بهره مندی از حمایت همه جانبه دنیای غرب در سال 1990 با پنج دهه دیکتاتوری کمونیستی و ریاضت اقتصادی خداحافظی نموده و تجربه کردن مسیر آزادی و اقتصاد آزاد و زندگی بهتر را شروع کردند و اکنون بیشتر این کشورها هم عضو ناتو و هم عضو اتحادیه اروپا شده اند و شاخص های زندگی و وضع اقتصادی مردم بمراتب بهبود یافته است و رفت و امد اتباع این دول به جهان خارج و دنیای غرب بسیار تسهیا شده است. البته در این دودهه توزیع سرمایه و بهرهمندی اقشار مردم از امکانات اقتصادی و سیاسی و اجتماعی یکسان نبوده است .

ویژگی های رومانی

این کشور با بیش از 21 میلیون نفر جمعیت سومین کشور از نظر جمعیت در منطقه مرکز و شرق اروپا و با وسعت 227 هزار کیلومتر مربع است که در کنار اکثریت رومانیایی دارای 8 درصد اقلیت مجاری ، آلمانی ، ترک ، تاتار و یهودی و غیره است . اکثریت مردم این کشور مسیحی ارتدکس بوده و حدود یک صدهزار مسلمان ترک و تاتار نیز دارد . رومانی  کشور لاتین زبان در همسایگی کشورهای مجارستان ، صربستان ، بلغارستان ، اکراین و ملداوی در کنار دریای سیاه قرار داشته و با داشتن طبیعت بسیار زیبا و کوههای سر به فلک کشیده کارپات از نظر منابع نفت ، چوب ، گاز ، زغال سنگ و نمک غنی بوده و کشاورزی سهم مهمی در اقتصاد و اشتغال این کشور دارد و صنایع اتومبیل سازی ، نفت ، ماشین سازی و معدن از وضعیت و رشد خوبی برخوردار است .

این کشور در فرایند تاریخی واقع در سرزمین داچ ها و گت های کهن است که توسط امپراطوری روم به عنوان سیلوی غلات بالکان  در سال 106  اشغال شد و مردم رومانی امروز در قرون وسطی در سه ناحیه تراسیلوانیا ، رومانیا و مولداوی به سر می بردند این کشور از قرن 16 تا سال 1881 با نوعی خود مختاری داخلی تحت تسلط امپراطوری عثمانی بود و در سال 1918 ولایات این منطقه متحد و طبق بیانیه اول دسامبر رومانی به شکل امروز خود شکل گرفت و چند سال بعد منطقه ترانسیلوانیا به مجارستان که وراث امپراطوری آئوسترو اونگار بود ملحق گردید.  در دوره بین دو جنگ حاکمیت سلطنتی در این خطه دایر شده و گر چه این کشور در ابتدای جنگ جهانی دوم با آلمانها بود ولی سپس به قوای روسها پیوسته و از آن زمان تا تحولات دسامبر 1989 به سرزمین سوسیالیستی و کمونیستی تبدیل شد و در سیطره ارودگاه کمونسیم سابق به رهبر شوروی سابق قرار گرفت که در این فرایند نیکلای چائوشسکو بازرترین و برجسته ترین نقش را ایفاد نمود . بعد از جنگ جهانی دوم منطقه ترانسیلوانیا که در حاکمیت مجارستان بود به رومانی برگردانده شده و در عوض منطقه مولداوی رومانیایی تبار از رومانی جدا وبه یکی از جمهوری های شوروی سابق تبدیل شد .

حیات سیاسی نیکلای چائوشسکو

چائوشسکو در 26 ژانویه 1918در خانواده کشاورز پر جمعیت ( ده فرزندی ) به عنوان فرزند سوم در منطقه الت رومانی متولد و رشد نموده و پس از 71 سال زندگی پر فراز و نشیب و تجربه نمودن کارگری کارخانه ، مبارز سیاسی و زندانی ، رئیس شاخه جوانان حزب کمونیست ، رئیس جمهوری و رهبری کشور از 1989ـ 1974 و داشتن سه فرزند در 25 دسامبر 1989 در یک دادگاه نظامی کوتاه و سریع محاکمه و بدلیل عدم پاسخگویی به قاضی ، دادستان و عوامل دادگاه صحرایی و به رسمیت نشناختن آنان همراه با همسرش به اعدام محکوم و به شکل رقت آمیزی با رگبار چندین گلوله و با دستهای بسته به قتل رسیدند .

رژیم سیاسی چائوشسکو دو ویژگی و دو مرحله کاملاً متفاوت را تجربه نمود وی در سالهای اولیه به قدرت رسیدن تلاش وافری را برای تحکیم حزب سوسیالیست کارگری همان کمونیست و کسب استقلال نسبی از مسکو بکار برد بطوریکه مداخله نیروهای ورشو در چکسلواکی سابق را رسماً محکوم نمود این حرکت رومانی مورد استقبال کشورهای غرب قرار گرفت و این ارزیابی به دست آمد که بلوک کمونیستی به سمت تضعیف حاکمیت جلو می رود در این مقطع چائوشسکو نقش مهمی در عرصه بین المللی بازی کرد و در نتیجه کشورهای غربی وامهای چشمگیری را به رومانی داده بطوریکه آثار آن در زندگی روزمره مردم مشهود گردید در آن مقطع چائوشسکو بعنوان تنها رهبر کمونیستی به لندن سفر و نیکسون رئیس جمهوروقت امریکا در اقدامی غیر منتظره به بخارست سفر کرد .

در آن زمان شرایط به گونه ای رقم خورد که عمر ماه عسل روابط چائوشسکو و غرب بسیار کوتاه شد و مرحله دوم حیات سیاسی رهبر کمونیست رومانی پس از دیدار رسمی از چین و کره شمالی و تبادل نظر با کیم ایرسون و مائو و طراحی انقلاب فرهنگی آغاز شد . در آن مقطع تلاش زیادی برای کیش شخصیتی چائوشسکو و ایجاد یک دستگاه اطلاعاتی و امنیتی قوی و هم جانبه بکار رفت . چائوشسکو طرح های پنج ساله ای را برای توسعه صنعتی ؛ کشاورزی و اقتصادی تدوین و اجرایی شدن آنها را دنبال نمود و از اوایل دهه هشتاد تصمیم به بازپرداخت دیون خارجی و رهایی کشور از وابستگی وارداتی گرفت که علیرغم موفقت چائوشسکو در بازپرداخت بدیها و اعلام استقلال در تأمین بسیاری از نیازهای کشور ، شرایط سخت اقتصادی ، کوپنی کردن بسیاری از کالاها و محدودیتهای سیاسی و اجتماعی کاسه صبر ملت رومانی از حاکمیت چائوشسکو لبریز گردید .

نیکلای چائوشسکو که در سن دوازه سالگی به بخارست مهاجرت و در چند کارخانه مشاغل کارگری را تجربه نموده و در شاخه جوانان حزب کارگران سوسیالیست فعال بود  در 16 ژوئن 1936 به جرم ترویج افکار کمونیستی و توزیع اعلامیه های حزب سوسیالیست به سه سال زندان محکوم شد .وی پس از آزادی از زندان فعالیتهای سیاسی را دنبال نموده و در سال 1939 با خانم النا چائوشسکو آشنا و شش ماه پس از آشنایی با وی ازدواج نمود وی مجدداً در سال 1940 دستگیر و در مرحله جدید چهار سال زندان را در زندانهای ژیلاوا و تیرگوژیو تجربه نمود. البته در این جا بود که با گئورگه گئورگه دژ رهبر آتی حزب کارکران سوسیالیست رومانی و کیوو استویکا آشنا گردید که این آشنایی نقش تعیین کننده ای در آینده سیاسی وی داشت .

نیکلای چائوشسکو در سال 1944 از زندان آزاد و پس از پیروزی انقلاب سوسیالیستی در 23 آگوست 1944 فعالیت سیاسی اش را گسترش داد و در سال 1945 به عضویت کمیته مرکزی حزب کارگران سوسیالیست  رومانی درآمده در انتخابات 1941 از منطقه الت برای نمایندگی در مجلس انتخاب شد و در سال 1948 از همان منطقه به عنوان نماینده مجمع کبیر ملی انتخاب گردید . وی در سالهای بعدی مناسب معاون وزیر کشاورزی 1950ـ1949 ، معاون وزیر دفاع 1954ـ 1950 ، رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجمع کبیر ملی 1955ـ1950 را تجربه نموده در سال 1954 به عضویت دفتر سیاسی حزب درآمده و به عنوان دبیر کمیته مرکزی حزب کارگزان سوسیالیست انتخاب گردید .گئورگه دژ رهبر حزب حاکم در 19 مارس 1962 بر اثر سرطان فوت نمود و چائوشسکو که در ردیف دوم رهبران سیاسی حزب قرار داشت در رقابتی ماهرانه خود را به رهبری حزب سوسیالیست رومانی رساند و در سه سال اول رهبری حزب بر اقتدار خود افزوده  و توانست تغییرات قانون اساسی را در 21 آگوست 1965 به تصویب مجمع کبیر ملی رسانده و در عین تغییر نام حزب به کمونیسم خود نیز در کنار رهبری حزب بعنوان ریئس کشور برگزیده شود .

سیاست خارجی تهاجمی و کیش شخصیتی

چائوشسکو از زمان به قدرت رسیدن توجه ویژه ای به سیاست خارجی داشت و روندی را پیش گرفت که همواره نوعی برجستگی و دست برتر در عرصه بین المللی داشته باشد . سیاستهای وی در عرصه روابط خارجی با موفقیت همراه بوده بطوریکه ضمن قرار گرفتن در اردوگاه کمونیستی روابط فعالی  با جهان غرب داشت در سال 1968 رئیس جمهور فرانسه دوگول به بخارست سفر نمود در همان سالها دو رئیس جمهور امریکا به رومانی سفر نمودند چائوشسکودر سال 1970 به واشنگتن سفر نمود رهبر رومانی  با برسمیت شناختن جمهوری فدرال آلمان و بویژه رژیم صهیونیستی زمینه سازی را برای پذیرش کشورش در IMF  و سازمان تجارت جهانی فراهم نمود موضوع مهم اینکه در بین دولتهای کمونیستی رومانی تنها کشوری بود که هم با سازمان آزادی بخش فلسطین و هم با رژیم صهیونیستی روابط رسمی سیاسی داشت . این کشور همچنین روابط فعالی با کشورهای امریکای لاتین ، قاره افریقا و بویژه خاورمیانه داشت و در دهه هشتاد قرن بیستم میلادی هزاران دانشجوی خارجی بویژه از کشورهای خاورمیانه در مراکز آموزش عالی رومانی در رشته های فنی و پزشکی مشغول تحصیل بودند.

از اوایل دهه 70 فرهنگ کیش شخصیتی در چائوشسکو رشد و نمو فوق العاده ای داشت و همزمان نیز بر نقش و دخالت النا چائوشسکو در بازی قدرت و ساختار سیاسی افزوده شد در این سالها القابی چون بهترین فرزند کشور ، عزیزترین رهبر ، آورنده عصر طلایی به چائوشسکو و دکتر ، پروفسور ، دانشمند و مخترع به النا داده شد و سیاست حذف مخالفین و سرکوب هرگونه ندای اعتراضی و انتقاد آمیز پررنگتر و جدی شد.  تحرکات کارگران کارخانه تراکتورسازی و چند واحد صنعتی براشوو در 1977 سرکوب گردید و از اوایل دهه 80 قرن بیستم محدودیت روشنفکران و اقشار فرهنگی و سیاسی بیشتر و بیشتر گردید بطوریکه گروهی مخفیانه به خارج فرار کرده و گروهی نیز با مشاغل تصنعی به شهرستانهای رومانی مهاجرت اجباری کردند که آقای ایلیسکو هم از زمره این افراد بود و رسانه ها و به ویژه رادیو و تلویزیون و چند روزنامه رسمی کشور تحت سانسور شدید قرار گرفتند و نقش و رسالت اصلی رسانه ها صرفا ً تمجید مبالغه آمیز و انتشار اخبار مربوط به فعالیت زوج چائوشسکو بود .

طرحهای عظیم و سازندگی چائوشسکو

دیکتاتور رومانی در ده سال آخر عمر خود توجه ویژه ای به طرحهای کلان و به یادماندنی  معطوف نمود که شاه بیت آنها سه پروژه کلان بوده اند :

  1. خانه خلق ، ساختمان عظیم که در سال 2006 میلادی بیش از 3 میلیارد یورو ارزش گذاری شده و در کتاب ثبت رکوردها به عنوان دومین ساختمان اداری جهان پس از پنتاگون ثبت شده است . این ساختمان بیش از 4000 فضای سرپوشیده و 700 فضای اداری داشته و چائوشسکو از نزدیک بر ساخت آن نظارت داشت و به کارگیری هر کونه مصالح خارجی را در این ساختمان عظیم ممنوع کرده بود .برای ساخت این مجموعه صدها ساختمان تخریب و چند کلیسای قدیمی نیز جابحا گردید.
  2. کانال 70 کیلومتری دانوب – دریای سیاه که در عین کوتاه کردن مسیر دانوب به دریای سیاه نقش مهمی در سیستم ابیاری بخشهای وسیعی از رومانی داشت ( در این کانال کشتیها تا سه هزار تن تردد دارند ).برای ساخت این کانال بیش از ده میلیارد دلار هزینه شده است.
  3. مترو بخارست که در یک دوره ده ساله 65 کیلومتر و در پایتخت رومانی ساخته شد . این پروژه نیز بدون هیچ گونه کمک خارجی اجرا گردید.

البته چائوشسکو در بخشهای توسعه ای توجه ویژه ای به صنایع داشت به طوریکه رومانی در بخشهای لوکوموتیو سازی ، توربین سازی ، ساخت پالایشگاه ، تراکتورسازی ، اتومبیل و کامیون سازی ، هواپیما و هلیکوپتر سازی و صنایع دفاع توفیقاتی چشمگیر دست یافت و در اکثر این زمینه ها صادر کننده مهم بویژه به کشورهای منطقه خاورمیانه از جمله کشورمان بود.  واقیت این است که توسعه صنعتی و معدنی رومانی برای مردم کشورش هزینه زیادی داشت .بطوریکه در سالهای آخر عمر چائوشسکو مردم از دسترسی به مواد غذایی ، آب گرم ، گرمای منزل و خدمات برتر بهداشت و درمان محروم بودند .خیابانها شبها تاریک و زندگی مردم در کار روزمره ، تحمل ریاضت اقتصادی ، صرفه جویی افراطی ، پرهیز از مصرف و تولید حداکثری خلاصه شده بود . سفر به خارج ، خوردن یک شکلات  خارجی ، نوشیدن یک فنجان قهوه و یا داشتن یک پاکت سیگار خارجی برای بسیاری از مردم رومانی به یک رویا تبدیل شده بود .

ناامیدی از کنگره 14 حزب کمونیست

در سال 1989 شرایط  عمومی برای مردم رومانی بسیار سخت شده بود مبارزین سیاسی و تبعید شدگان در خارج به کمک صدای اروپای آزاد و رادیو بی بی سی سعی در تهییح مردم داشتند.  تغییرات عمده در کشورهای کمونیستی در حال انجام بود و در بخارست همه نگاهها به کنگره چهاردهم حزب کمونیست بود.  این کنگره در روزهای 20 تا 24 نوامبر 1989 برگزار شد حضور نمایندگان دهها رسانه خارجی در بخارست حکایت از پیش بینی تغییرات در کنگره حزب داشت ولی برعکس برخی پیش بینی ها نه اینکه نتیجه کنگره نشان از تغییر نداشت بلکه  چائوشسکو موقعیت خود را بیش از پیش تثبیت بخشید تثبیتی که حداکثر دوام آن بیش از یک ماه نبود .

چائوشسکو در کنگره چهاردهم تغییرات در کشورهای همسایه را نتیجه مداخلات امریکا و شوروی سابق دانسته و اصلاحات  را کودتای نرم قدرتهای بزرگ بر علیه سوسیالیسم مبتنی بر ارزشهای مارکسیت ـ لنینیست نامید ولی در این کنگره پایان باز پرداخت بدهیهای خارجی کشور و خودکفایی کشور در غلات بویژه گندم را اعلام نمود و افزود در آینده نزدیک توجه ویژه ای به بهبود اوضاع معشیتی مردم خواهد شد بطوریکه در قطعنامه نهایی کنگره الویت 5 ساله 1995 – 1990 رسیدگی به امور داخلی تعیین شد . در این کنگره مجددا" چائوشسکو با اجماع کامل به عنوان رهبر حزب کمونیست برای یک دوره 5ساله انتخاب گردید.

  • آغاز یک پایان

مردم رومانی همراه با مبارزین سیاسی و قدرتهای بزرگ پس از ناامیدی از تغییر در این کشور و اصرار چائوشسکو بر حفظ و تداوم قدرت خود را برای حرکتی اعتراضی آماده کردند شهر تیمیشوارا پیشاهنگ تحرکات ضد حکومتی شد . کشیش مجاری الاصل لاسلو توکیش در یک کلیسا اعتصاب غذا کرد و زمانیکه نیروهای امنیتی در 16 دسامبر 1989 قصد خارج کردن توکیش از کلیسا را داشتند صدها معترض به حمایت وی در آمده و اولین درگیریها شکل گرفت و همان شب نیروهای نظامی و انتظامی در خیابانهای تیمشوارا مستقر شده و ژنرالهای برجسته سکوریتانه ، ارتش و پلیس از جمله  واسیله میلا  وزیر دفاع ، تودر پوستل نیکو وزیر کشور و یولیان  ولاد رئیس سکوریتانه اوضاع را از نزدیک تحت نظر گرفتند .روز 17 دسامبر تیمشوارا نا آرام بود و درگیری پلیس با معترضین شدت گرفته بیش از 30 نفر در سانسور شدید خبری کشته و تعدادی نیز زخمی شدند .

همزمان سه ژنرال عالی رتبه ارتش ،  پلیس وسکوریتانه برای نظارت و کنترل اوضاع از نزدیک به تیمشوارا رفتند و چائوشسکو ضمن تاکید بر حفظ آرامش کشور بویژه تیمشوارا عازم سفر رسمی به تهران شد و در غیاب خود امور کشور را به همسرش النا  و مانا مانسکو واگذار نمود .روزهای 19 و 20 دسامبر اوضاع در تیمشوارا بدتر شده و روز 20 دسامبر همزمان با بازگشت  چائوشسکو پیروزی انقلاب در آن شهر اعلام می شود بیش از یکصد هزار نفر در میدان اپرای  شهر  تجمع و ضمن قرائت قطعنامه ای خواستار استعفای چائوشسکو از قدرت شدند .

چائوشسکو پس از بازگشت در یک نطق رنده را دیو و تلویزیونی عوامل نا آرامی در تیمشوارا را گروهی اخلالگر و عوامل امپریالیست خوانده و برگزاری تجمعی بزرگ در حمایت از سوسیالیست و رهبر محبوب در بخارست را برای روز 21 دسامبر 1989 اعلام می نماید . پس از آن نیز اجلاس فوق العاده کمیته وزرا برگزار و با افزایش چند درصدی حقوق و اعلام چند کوپن جدید موافقت می شود . حادثه مهم در این روز خودکشی واسیله میلا وزیر دفاع رومانی با کلت شخصی اش بود بعدها اعلام شد واسیله میلا  بدلیل مخالفت با برخورد خشونت آمیز با معترضین دست به اقدام زده است.

بامداد 21 دسامبر هزاران نفر در برابر ساختمان مرکزی حزب کمونیست تجمع و سخنرانی چائوشسکو آغاز می شود پس از چند دقیقه از ساختمان هتل آتنئو پالاس در مجاورت میدان چند حلب فلزی به پائین پرتاب شده ، هیاهو در جمعیت ایجاد و بلندگو و سیستم صوتی  چائوشسکو قطع می شود مردم به سرعت به سمت ساختمان کمیته مرکزی حزب کمونیست  هجوم آورده و وارد ساختمان شده و به تخریب می پردازند چائوشسکو و همسرش نیز به ناچار با هلی کوپتر از پشت بام ساختمان به طرف اسناگوو ( منطقه ییلاقی در 30 کیلومتری بخارست ) فرار می کنند . پس از فرار چائوشسکو گروهی از مبارزین به رهبری چند  چهره کلیدی چون آقایان یون ایلیسکو ، پتره رمان ، میرچا دینسکو  جبهه نجات ملی را تشکیل و در عصر 22 دسامبر 1989 پس اشغال ساختمان تلویزیون در یک برنامه زنده پیروزی انقلاب مردم رومانی را اعلام می نمایند.

ژنرال استانکوسکو  معاون اول وزیر دفاع زمان چائوشسکو و از چهره های چند وجهی پس از انقلاب رومانی بارها پس از تحولات اعلام داشت که تلاش وافری برای مجاب کردن چائوشسکو و همسرش با هدف پناهندگی به یک کشور خارجی احتمالاً چین بکار برده است ولی آنان به هیچ وجه این پیشنهاد را نپذیرفته و به حمایت مردم در روزهای آینده امیدوار بودند بنابراین تصمیم به سفر به استان سی بی یو جایی که پسر  چائوشسکو  دبیر اول حزب و استاندار بود می گیرند در بین راه نیروهای نظامی زوج چائوشسکو را دستگیر و به یک پادگان نظامی منتقل کرده و در عصر 22 دسامبر 1989 در یک دادگاه  ضرب الاجلی محاکمه و اعدام شدند . این دادگاه توسط تعدادی نظامی و غیر نظامی تشکیل و اتهامات اصلی چائوشسکو را خیانت به کشور ، فقر و فلاکت مردم ، سرکوب مخالفین ، اجیر کردن مزدوران خارجی برای سرکوب معترضین و دیکتاتوری مطلق اعلام داشتند البته چائو شسکو در دادگاه با اعتماد به نفس کاذب بارها صرفا این جملات  را تکرار نمود: " شما عوامل خارجی هستید این دادگاه را به رسمیت نمیشناسم ، من همچنان رهبر کشور و فرمانده کل قوا بوده و فقط در برابر مجمع کبیر ملی پاسخگو می باشم ".

در گزارش سازمان اطلاعات رومانی (SRI) در سال 1992 به کرات به نقش نیروهای اطلاعات خارجی که در روزهای 18 تا 20 دسامبر از مرزهای شوروی سابق ، یوگسلاوی سابق و مجارستان وارد رومانی شده اند اشاره شده است . البته در طول تحولات دشامبر 1989 و درگیریهای خونین دهه سوم دسامبر 1989 رومانی بارها و بارها از تروریستها و عوامل خارجی صحبت شد و لی هرگز اثری عینی از این افراد مشاهده نگردید . آقای ایلیسکو دو دوره رئیس جمهور رومانی پس از سال 1989 چندین بار در جمع بندی نتیجه کمیسیون تحقیق حقایق انقلاب رومانی گفت :

" ابهامات و نقاط کوری در مورد تروریست ها و غیره وجود دارد و هرگز روشن نخواهد شد وی به شکل طعنه آمیزی اعلام نمود اگر روزی حقایق ترور جان اف کندی رئیس جمهور امریکا روشن شود حقایق انقلاب رومانی هم روشن می شود مهم این است مردم در یک حرکت اعتراضی دیکتاتور را سرنگون و با رسیدن به آزادی ، حاکمیت دمکراتیک نیز در کشور ایجاد شده است."

جمع بندی : اکنون قریب ربع قرن پس از سقوط دیکتاتور رومانی و عضویت این کشور در ساختارهای اروپایی و آتلانتیک بویژه اتحادیه اروپا و ناتو ، اکثریت مردم ضمن تایید ضرورت تغییر و ارج گذاری به آزادی های حاصله بر این باورند که پیشرفت ها در حوزه اقتصادی و رفاه عمومی بویژه در مبحث توزیع عادلانه سرمایه ها و فرصت ها رضایت بخش نمی باشد.

چائوشسکو به عنوان یک رهبر و مدیر وطن پرست و دلسوز علیرغم همه تلاشهای خود پس از 4 دهه حاکمیت به بن بست رسیده و دچار سرنوشت تلخ و خونین شد که عوامل و دلایل آن به شرح ذیل قابل تقریر می باشد :

  1. اهتمام چائوشسکو به تلفیق رهبری و مدیریت کشور ، از نظر علمی رهبری یعنی کار درست انجام دادن و مدیریت به مفهوم درست انجام دادن کار می باشد و در بسیاری از موارد جمع کردن رهبری و مدیریت امکان ندارد.

2ـ تلاش برای انجام کارهای و پروژه هایی که از ظرفیت رومانی در پازل جغرافیایی و سیاسی یک کشور مرکز و شرق اروپا فراتر بود در واقع اراده چائوشسکو در اجرای پروژه ای بزرگ بدون توجه به ظرفیت و تحمل مردم کشورش نهایتاً به بن نست رسید و شرایط بسیار سخت اقتصادی برای ملت رومانی ایجاد نمود .

3ـ دخالت اقربا و نزدیکان چائوشسکو در امور حاکمیتی و اجرایی کشور ، واقعیت این است که در سالهای پایانی حاکمیت وی خانم النا همسرش و نیکو پسرش علیرغم یدک کشیدن مناسب درجه دو کشوری ، بیش از حد در امور کشورداری دخالت داشته و ایفای نقش تعیین کننده و کلیدی در عمع امور می کردند.

4ـ پررنگ شدن نقش سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی رومانی خصوصا سکوریتاته در مهندسی مدیریت و اداره کشور و اختیارات تام در برخورد با مردم ، امری که موجب ایجاد فضای پلیسی و بی اعتمادی روانی مردم به یکدیگر و به حاکمیت کشور شده بود .

5ـ چاپلوسان و متملقان نیز در جدایی چائوشسکو از واقعیتهای زندگی مردم و داشتن ارزیابی صحیح از میزان  وفاداری به حاکمیت و سنجش واقعی آستانه تحمل مردم رومانی نقش کلیدی داشتند. در این زمینه ژنرال استانکولسکو معاون اول وزیر دفاع در زمان چائوشسکو میگوید وقتی چائوشسکو از سفر ایران برگشت در جلسه ای فوق العاده گفتم برگزاری متینگ و تجمع مردمی و کارگری در بخارست چاره ساز نبوده و به صلاح نیست ولی اکثر حضار در جلسه گفتند مردم خیلی به رهبر محبوب وفادارند و  باید این اقدام صورت پذیرد تا معترضین دست از اخلاگری بردارند در حالیکه واقعیت و ارزیابی میدانی این چنین نبود .

6ـ بی توجهی چائوشسکو به معادلات منطقه ای و بین المللی و روندی که در اردوگاه کمونیسم سابق شکل گرفته بود و قدرتهای بزرگ بویژه امریکا، شوروی سابق و کشورهای قدرتمند اتحادیه اروپا در تقویت این روند مصمم بودند .

7ـ بی اهمیتی به مخالفان حاکمیت و صداهایی که از اواسط سال 1985 بر ابراز مخالفتهای خود افزوده و به طرق مختلف نسبت به اوضاع دشوار مردم و کشور به رهبران رومانی هشدار می دادند .

8- بی توجهی به اعتقادات دینی مردم ، در دوره چائوشسکو اکثر کلیساها و مساجد بسته شده بود و مردم مراسم های دینی و انجام فرائض را مخفیانه انجام می دادند.

یقیناً برشماری این عوامل می تواند همچنان ادامه یابد ولی فعلاً از ظرفیت و ویژگیهای این نگارش خارج است. خلاصه این که باز به سؤال اصلی بر می گردیم چرا زوج چائوشسکو اعدام شدند ؟ برای ختم مرقومه بهتر است پاسخ سوال را از زبان پرفسور ماریا ماریسکو استاد روانشناسی دانشگاه بخارست که به شیوه ای  طعنه آمیز نیز بیان شده و بدین شرح ارائه نمایم :

روانشناسی تربیت مبتنی بر سه مؤلفه ژنتیک ، محیط و آموزش است که همه انسان ها در مراحل مختلف سنی ظرفیت خاص خود در تربیت پذیری و ایجاد تغییر در خود را دارد . انسانها وقتی از پنجاه سال می گذرند دیگر به سختی تربیت پذیر و اهل تغییرند و تنها دو راه برای آنان وجود دارد یکی معجزه و دیگری مرگ و چون چائوشسکو که از 70 سال نیز گذشته  و یک شخصیت لائیک و ضد مذهب و بی ایمان بود و به معجزه اعتقادی نداشت گزینه دوم یعنی مرگ را انتخاب کرد !!!!!!



نظرات کاربران
فرهاد
چهارشنبه 27 آذر 1392      13:26

بنظر یک تحلیل زنانه می آید
عمران
پنجشنبه 28 آذر 1392      23:51

بنظر می رسد در این مطلب ضمن تقریر همه جانب موضوع ، به مبانی جامعه شناسانه نیز توجه شده است و اگر دوستی تعبیری ناموزون بکار برده احتمالا از منظر اقتدارگرایی به یادداشت را مرور نموده است حتما اگر یکبار با دقت مطالعه نماید نظر دیگری خواهد داشت.
مهرین
يکشنبه 1 دى 1392      12:31

به نظر من در این مقاله تلاش شده تا از کلی گویی پرهیز شود و زوایای مختلف این رویداد به طور واضح دیده شود تا خواننده مقاله چنانچه از این رویداد تاریخی کاملا بی اطلاع است با خواندن آن به موضوع اشراف پیدا کند در عین حال لازم می دونم درباره نظر آقای فرهاد مطلبی را بیان کنم ای کاش شما هم یک تحلیل مردانه ارائه نمایید تا من خواننده مقاله هم با شما همنظر شوم
شمس
دوشنبه 2 دى 1392      22:11

اطلاعات جامعی پیرامونِ مسایل سیاسی اجتماعی رومانی ذکر شده که که امکان درک تحلیل نگارنده رو برای خواننده فراهم می کنند. بسیار ممنون
آذرین
سه شنبه 3 دى 1392      13:49

این مطلب یک بیوگرافی ناقص از چائوشسکو است.ارتباط چندانی با تاریخ دیپلماسی ندارد.
غفور
پنجشنبه 5 دى 1392      12:19

سلام فکر می کنم مهم ترین مبحث درس تاریخی ای است که می توان از مقاله و زندگی چایوشسکو گرفت بهر حال جمعبندی نکته سنجانه ای ارائه شده است .از نگارتده تقدیر نمایید.با آرزوی موفقیت همگان. خدانگهدار
ارسلان
جمعه 6 دى 1392      12:48

سلام مقاله خوبی است اطلاعات جامع و تمام عیار ارائه شده و جمعبندی قابل تقدیر است.
عماد
جمعه 6 دى 1392      23:16

مقاله تمام عیار و تحلیلی است که برای نسل جوان که دوران کمونیستی را تجربه ننموده است بسیار آموزنده است. از شما و نگارنده متشکرم.
خلیلی
چهارشنبه 18 دى 1392      18:32

تحلیل جامع ودقیقی از زندگی ودوران حکومت دیکتاتور رومانی ارائه گردیده است .باتشکر
ارسال نظر
نام کاربر
ایمیل کاربر
شرح نظر
<###dynamic-0###>