پنجشنبه 30 شهريور 1396

print version increase font decrease font
تاریخ انتشار:شنبه 18 ارديبهشت 1395      16:0
کناره‌گیری داوداوغلو از نخست‌وزیری ترکیه چه پیام‌هایی دارد؟

سایه اردوغان رفت

صادق ملکی، کارشناس و تحلیلگر ارشد سیاسی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: دوره نیابتی نخست‌وزیری داوداوغلو به پایان رسید تا گام‌های تغییر نظام سیاسی ترکیه از سیستم پارلمانی به ریاستی تسریع گردد.

نویسنده: صادق ملکی، کارشناس و تحلیلگر ارشد سیاسی
دیپلماسی ایرانی: برای مردی که در کسوت رئیس جمهور، در پی سلطانی است، مردان در سایه او نیز قابل تحمل نبوده و دوره مصرف دارند. دوره نیابتی نخست وزیری داوداوغلو به پایان رسید تا گام های تغییر نظام سیاسی ترکیه از سیستم پارلمانی به ریاستی تسریع گردد.
سلب مسئولیت داوداوغلو در تعیین روسای استانی حزب عدالت و توسعه اقدامی محاسبه شده از طرف اردوغان بود تا با آسیب زدن به روحیه ظریف این آکادمیسین، وی خود داوطلب کناره گیری گردد. اختلافات داوداوغلو با اردوغان در ارتباط با نحوه مبارزه با تروریسم، آزادی های دمکراتیک، برخورد با ارتشای وزرا و... اگرچه تاثیرگذار در دور شدن داوداوغو از قدرت است، اما مهمتر از آن، خوی سلطانی اردوغان بود که نمی خواست هیچ نامی در کنارش، شریک قدرت او باشد. در جمهوریتی که آتاترک موسئس آن بود، عصمت اینونو توانست در کنار آتاترک شخصیت دوم جمهوریت باشد اما اردوغان می خواهد تنها چهره جمهوریتی باشد که او موسئس آن خواهد بود.
با وجود عدم تغییر قانون اساسی ترکیه، اردوغان با فراهم نمودن زمینه کناره گیری داوداوغلو از نخست وزیری، عملاً در جهت ورود به سیستم ریاستی گام برداشت. هنگامی که اردوغان با آرای مردم ترکیه به عنوان اولین رئیس جمهور انتخاب شد، اعلام کرد که رفتار سیاسی وی در عرصه قدرت با روسای جمهور سابق متفاوت بوده و بیشتر در عرصه اجرایی وارد عمل خواهد شد. با مد نظر قرار دادن روانشناسی اردوغان، تحمل 20 ماه نخست وزیری داوداوغلو برای وی سخت بود، اما خروج داوداوغلو از صحنه قدرت، شفافیت هدف و عمل اردوغان را به منحصه ظهور رساند. در نوشتارهای گذشته گفته بودم که داوداوغلو رفتنی است و این امر در حالی برای این تئوری پرداز ایده آلیست رخ داده است که وی کماکان ادعای وفاداری دارد. داوداوغلو در اظهارات خود با وجود انتقاد و گلایه از رسم رفاقت و همراهی حزبی اعلام داشت، وفادار به اردوغان و حزبش باقی خواهد ماند. اندیشیدن به ترکیه بزرگ و منافع ملی، باقی ماندن در تیم، سرمایه گذاری برای آینده و... می تواند از جمله دلایل کناره گیری بدون حاشیه وی از قدرت باشد.
بعید است اردوغانی که در مسیر قدرت به اربکان پشت کرده و به گل وفادار نماند، برای آینده داوداوغلو جای باز بنماید. وی با کنار گذاشتن داوداوغلو نشان داد که از منظر او صحنه سیاست، بیش از آنکه صحنه عیاری باشد، عرصه محاسبات قدرت است.
فارغ از انتقاداتی که به اردوغان در سیاست داخلی و خارجی وارد است بی شک او همچنان مرد اول ترکیه می باشد. اگر فردا نیز انتخابات برگزار شود همچنان اردوغان برنده صحنه خواهد بود. رهبری و مدیریت 12 ساله اردوغان و حزبش بر ترکیه، سبب ظهور دولت کارآمد و موفق در ترکیه بوده است. فارغ از آن با مد نظر قرار دادن روحیه نظامیگیری ترک ها و تطبیق عملکرد اردوغان با این فرهنگ، این همپوشانی خود از عوامل مهم و تاثیرگذار در موفقیت و محبوبیت اردوغان بوده است.
در گذشته با توجه به بی ثباتی صحنه سیاست در ترکیه، نه تنها پیش بینی آینده این کشور، بلکه فردای آن دشوار بود. به قول دمیرل 24 ساعت، زمانی طولانی در ترکیه بود. اما امروز ترکیه تغییر کرده است. بیش از یک دهه است که اردوغان با ایجاد ثبات نسبی توانسته است صحنه سیاسی و اقتصادی ترکیه را تغییر دهد. حزب عدالت و توسعه تحت رهبری اردوغان در سال های اخیر توانسته است از تحولات و بحران های بسیار جدیتر از کناره گیری داوداوغو عبور نماید. به نظر می رسد اردوغان و حزبش همچنان موفق به عبور از تحول کناره گیری داوداوغلو گردد. موسئس اصلی حزب اردوغان و گل بودند و زمانی که حذف گل نتوانست موج و یا انشعابی در حزب ایجاد نماید، رفتن داوداوغلو نیز نخواهد توانست تزلزلی در حزب ایجاد نماید. آرزوهای داخلی و خارجی در ترکیه زمینه ساز انشعاب و تضعیف اردوغان و حزبش نبوده و نخواهد بود. در حال حاضر نظم و انضباط حاکم بر حزب عدالت و توسعه و برخورداری از مزیت همراهی با قدرت و.... احتمال هرگونه انشعاب را دور ذهن نشان می دهد. تجربه جدایی عبداللطیف شنر از موسسان حزبی نشان داد حتی اگر انشعابی نیز رخ دهد، موفق نخواهد بود.

نظام بین الملل تاثیرگذار بر ترکیه و سازوکارهای تنظیم کننده قدرت در این کشور کماکان آلترناتیوی برای اردوغان ندارد، لذا تحول کناره گیری داوداوغلو از نخست وزیری بیش از آنکه سبب تزلزل قدرت اردوغان و حزبش گردد، سبب افزایش قدرت اردوغان و حزبش در آینده خواهد شد. موفقیت اقتصادی، مهم ترین برگ برنده و عامل تداوم حکومت 12 ساله اردوغان در عرصه سیاسی ترکیه بوده است. در حال حاضر اگرچه صدمات ناشی از سیاست های خارجی و داخلی اردوغان و حزبش بر اقتصاد ترکیه نمایان شده است، اما این صدمه به اندازه ای نیست که قابل تحمل نباشد. اردوغان با نوازش روحیات ملی گرایی ترک ها و با ادبیات اسلامی نوستالوژی بخش عمده ای از بستر اجتماعی ترک ها را پاسخ داده و از یک ترکیه منزوی، بی ثبات، ضیعف، پیرو، یک ترکیه قوی، کارآمد و مدعی رهبری در منطقه ساخته است. اینکه در نگاه رقابتی می توان بر اردوغان و سیاست هایش خرده گرفت، نباید مانع شود بر موفقیت های او چشم پوشی کرد.
مهم ترین تاثیرات کناره گیری داوداوغلو بر سیاست داخلی، یک کاسه شدن قدرت در حزب و اطاعت محض از اردوغانی خواهد بود که در پی تغییر سیستم پارلمانی به سیستم ریاستی است. دیدگاه های مشترک اردوغان - داوداوغلو در نگاه ملی-اسلامی اگرچه تغییر اساسی در سیاست خارجی را دور از ذهن نشان می دهد، اما عملگرایی اردوغان می تواند در برابر فشارهای بیرونی در برخی از سیاست ها موجب انعطاف گردد. شایان ذکر است که سیاست خارجی کشورها برخاسته از راهبردهای کلان بوده و تغییر دولت ها نمی تواند تغییری اساسی در این سیاست ها ایجاد نماید. مزید بر آن رفتن داوداوغلو یک تحول درون حزبی بوده که نباید روی تغییرات پس از وی حساب ویژه باز نمود. تغییر شاید پس از اردوغان بتواند مورد انتظار باشد. به نظر می رسد اردوغان با نظم و انضباط حزبی که اعمال می نماید، سعی دارد آخرین رهبر کاریزمایی در ترکیه بوده و پس از او این کشور چون همه دولت های مدرن بجای آنکه در مدار رهبران بچرخد، بر مدار و اساس سیستم چرخیده و پایدار بماند.
از بنیالی یلدریم وزیر ارتباطات، بکربوزداغ وزیر دادگستری، نعمان کورتولموش معاون نخست وزیر و برات آلبایراک داماد و وزیر انرژی به عنوان جانشینان داوداوغلو نام برده می شود. به نظر می رسد رقابت اصلی میان بنیالی یلدرم و آلباراک خواهد بود. با مدنظر قرار دادن آسیب ناشی از انتخاب آلباراک بر اردوغان و حزب از منظر داخلی و خارجی، احتمالاً تمایل او بیشتر به کاندیدا شدن بنیالی یلدریم خواهد بود.
نکته آنکه این دوره، مرحله گذر است. هر کس در کنگره فوق العاده حزب عدالت و توسعه در 2 خرداد دبیرکل شده و به نخست وزیری منصوب شود، در اطاعت محض اردوغان بوده و باید در خدمت فراهم نمودن صحنه سیاسی ترکیه برای تغییر سیستم از پارلمانی به ریاستی باشد.



نظرات کاربران
سجاد
شنبه 18 ارديبهشت 1395      16:46

قبول اینکه اردوغان و حزب عدالت وتوسعه محور «ثبات دموکراتیک سیاسی» و «اقتصاد آزاد موفق» در ترکیه بوده اند برای ما خیلی مفید است و کمک می کند که تحلیلهای واقع بینانه تری از یک کشور «همکار + همسایه + رقیب» داشته باشیم. (تحلیلهای مبتنی بر تمایلات و هیجانات و توهمات البته در کوتاه مدت جذابیت بالایی دارند ولی آنچه از آنها می ماند "هزینه های سنگین سیاستهای اشتباه" است.)
حسن
شنبه 18 ارديبهشت 1395      18:11

داوداوغلو بایستی در پست وزارت امور خارجه می ماند. وی در این پست قربانی اهداف راهبردی خودشان شد. مطمئنا اردوغان با تبدیل سیستم مدیریتی کشور به ریاستی، گام های بلندی در مسیر موفقیت های روزافزون ترکیه برخواهد داشت. کلیدی ترین گام اردوغان برای تداوم پیشرفت های ترکیه، موفقیت در این هدف است. مطمئنا، ترکیه ای که با این شتاب در مسیر پیشرفت قرار دارد، اگر سیستم فعلی را نداشت که هر روز بر مشکلات کشور می افزاید الان جزو 10 اقتصاد اول دنیا بود. جالبه بدونید همین ترکیه در 13 سال گذشته 29 استادیوم مدرن و بزرگ فقط در عرصه فعالیت های ورزشی ساخته، استادیوم مدرن و هوشمند بشیکتاش و در عرض 2 سال ساختند، سومین پل تنگه های ترکیه و به نوعی بی نظیرترین پل جهان را در نوع خود، در عرض 2 سال ساختند (پروژه ای که در کشور ما بیش از 50 سال ساخت آن زمان می برد) و دیگر مگا پروژه هایی که هر روز داریم می بینیم افتتاح می کننند. جالب بدونید همین ترکیه ای که درگیر بزرگترین چالش پناهندگان در کل دنیا است، درگیر جنگ داخلی با کردهااست، و خیلی از بازیگران منطقه ای شمشیر را از رو به همین ترکیه بسته اند، طبق اظهارات داوداغلو دولت وی پس از 6 ماه از انتخابات به همه وعده های انتخاباتی خودش عمل کرد. همین دولت جدید، پس از انتخابات حداقل دستمزدها را 2 برابر کرد، ولی برخلاف پیش بینی احزاب مخالف که می گفتن نرخ تورم بالا می ره، حتی با وجود افزایش نقدینگی تورم را باز کاهش داد. قابل توجه مسئولین ایرانی حال به راحتی میشه گفت سیستم ریاستی که به روند امور در ترکیه نظم نوینی خواهد بخشید قطعا در سرعت توسعه این کشور تاثیر زیادی خواهد داشت. با این احول، مطمئن باشید داووداغلو پس از اردوغان (اتمام دوره ریاست جمهوری) دوباره سکاندار هدایت کشور را بر عهده خواهد گرفت و روند همچنان ..........
قادر
يکشنبه 19 ارديبهشت 1395      8:14

آنچه از آینده ترکیه دیده میشود جدایی قطعی کردهاست نه چیزی دیگری.
سجاد
يکشنبه 19 ارديبهشت 1395      11:16

سیستم پارلمانی برای حفظ و تقویت انسجام ملی از سیستم ریاستی بهتره. اطمینان دارم که در امور کلان «حرکت آرام با داشتن پشتوانه اکثریت قوی» خیلی بهتر از «حرکت سریع با داشتن اکثریت شکننده» است. (بنظرم مشکل فعلی ترکیه عمدتا از این ناشی می شود که مخالفان داخلی و خارجی اردوغان و حزب عدالت وتوسعه بصورت غیرمسئولانه و بیش از اندازه از امکانات نظام پارلمانی استفاده می کنند و در مقابل کمک چندانی به اصلاحات نمی کنند. همین امر اردوغان و طیفی در حزب عدالت وتوسعه را به سمت تغییر نظام به ریاستی رانده است.)
سجاد
يکشنبه 19 ارديبهشت 1395      11:27

استقلال کردها از ترکیه نه قطعی است و نه معقول: 1- کردهای ترکیه برای استقلال لازم است برای مقاومتهای ملی و بین المللی قوی مخالفت با تغییر مرزها غلبه کنند که کار خیلی سختی است. 2- در صورت استقلال دچار تقابل با ترکیه می شوند که دسترسی آنها به اروپا را که برایشان حیاتی است مختل می شود. 3- بعید است کردهای عراق از کردهای ترکیه استقبال کنند چون خودشان منابع محدودی دارند. 4- تا حالا یک واحد خودمختار کردی وجود داشته که منظما و مستمرا به سمت همکاری نزدیک با ترکیه حرکت کرده است. 5- بر خلاف تصورات برخیها، ایران جذابیت چندانی برای کردهای عراق و ترکیه ندارد و نخواهد داشت. چون نه بازاری برای تولیدات آنها دارد و نه سرمایه و تکنولوژی مورد نیاز آنها را.
تیربین
يکشنبه 19 ارديبهشت 1395      17:49

علی رغم پیشرفتهای بسیاری که دموکراسی درسالهای اخیر درترکیه داشته است اما همچنان سیاست دراین کشور مافیایی است به خصوص در قبال مسئله کردها، چون ارتباط مستقیم با میراث شوم آتاترک در زمینه ملی گرایی ترکی و تک ملیتی دراین کشور پیدا میکند . میراث آتاترک در زمینه ترک گرایی چیزی درمایه های میراث رهبران کره شمالی برای این کشور است . یعنی خط قرمزی است که سیاستمداران زیادی را قربانی کرده است . مثلا جناب تورگوت اوزال رئیس جمهور محترم سابق ترکیه که میتوان به او لقب شهید صداقت وانسانیت را داد بهای سنگینی بابت مواضع انسانیش درمورد مسئله جنوب شرقی و کردها پرداخت . ایشان پس از عزم جدی برای حل مسئله کرد بصورت مسالمت امیز و جلوگیری از کشت و کشتار بیشتر بصورت مشکوکی جان باخت که بعدها مشخص شد از طرف ملی گرایان افراطی ترک حلقه به دماغ اتاترک مسموم شده است . درحال حاضر نه دولت ترکیه صداقت و عزم حل این مسئله را دارد و نه پ ک ک فعلی که هزار پوست و رنگ عوض کرده ومیکند و معلوم نیست صاحب اختیارش کیست .
اردلان ایرانی
سه شنبه 21 ارديبهشت 1395      13:11

کوردها خودشان هم خوب نمیدانند چه میخواهند در منطقه. مردمی که همیشه بازیچه بوده اند و خواهند بود بدون کسب امتیازی قابل توجه.
پارسانیان
سه شنبه 21 ارديبهشت 1395      16:16

با مرور سریع تاریخ می فهمیم هر کسی خونی را به نا حق ریخته باشدو ظلمی را به انسانهایی روا داشته باشد عاقبت شوم و فنا شدنی دارد... جوجه را آخر پاییز می شمارند... اقتصاد همیشه پایدار نمی ماند...در کنار 12 سال خوشی های اقتصادی، جامعه ترکیه به شدت در حال دو قطبی شدن است. اگر اقتصادشان به ناگهان سقوط کند شکاف به شدت عمیق می گردد که پینه کردن آن محال است... اگر سیاسیونشان آینده نگر بودند اکنون بهترین فرصت برای برادری بود نه ویران کردن شهرهای کوردنشین و بمباران وطن... هر عملی به اطمینان عکس العملی دارد... تنش پسماند دیر تر خود را ظاهر می کند... سیاست خارجه آن کشور روز به روز سبب منفوری ترکیه و اتباع آن در جهان می گردد که در این ناحیه هم تنش پسماند جهت رها سازی روز به روز افزایش می یابد که در آینده سبب حمایت قطب مخالف می گردد
ارسال نظر
نام کاربر
ایمیل کاربر
شرح نظر
<###dynamic-0###>