آیا آمریکا نقشهای محرمانه برای ضربه نهایی به ایران دارد؟
با نزدیک شدن به پایان مهلت آتشبس ایران و آمریکا، گمانهزنیها درباره سناریوی بعدی واشنگتن افزایش یافته است؛ برخی گزارشها از احتمال اجرای طرحی چندمرحلهای حکایت دارد که در آن تشدید فشارهای اقتصادی میتواند مقدمهای برای دور تازه حملات نظامی علیه ایران باشد.
به گزارش ایلنا، پایگاه خبری «النشره» در تحلیلی نوشت: با نزدیک شدن به پایان مهلت ۶۰ روزه آتشبس میان ایران و آمریکا، گمانهزنیها درباره آینده این توافق و احتمال بازگشت درگیریها افزایش یافته است. در حالی که تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنش ادامه دارد، برخی گزارشها از احتمال اجرای یک سناریوی چندمرحلهای از سوی واشنگتن علیه تهران حکایت دارد؛ سناریویی که در آن فشار اقتصادی میتواند مقدمهای برای دور تازهای از اقدامات نظامی باشد.
بر اساس یکی از بندهای تفاهمنامهای که تهران و واشنگتن در اواسط ژوئن امضا کردند، آتشبس تا پایان روزهای ۱۶ و ۱۷ اوت اعتبار دارد. اکنون این سؤال مطرح است که آیا این توافق تمدید خواهد شد یا منطقه بار دیگر وارد مرحلهای از رویارویی نظامی خواهد شد.
دولت دونالد ترامپ طی ماههای گذشته گزینههای مختلفی را علیه ایران به کار گرفته است؛ از فشار سیاسی و اقتصادی گرفته تا حملات نظامی و ترور فرماندهان. با این حال، این اقدامات نتوانسته تهران را به پذیرش خواستههای واشنگتن وادار کند و ایران، با وجود خسارتهای سنگین، همچنان توانسته است به مقاومت و ادامه فعالیت خود ادامه دهد.
یکی از مهمترین نگرانیهای واشنگتن نیز حفظ توان ایران برای تأثیرگذاری بر امنیت منطقه و بهویژه تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای گستردهای برای بازار انرژی و منافع آمریکا و متحدانش داشته باشد.
همزمان، تحولات سیاسی داخل ایران نیز برخلاف محاسبات اولیه واشنگتن پیش رفته است. به ادعای النشره، جریانهای تندرو همچنان نفوذ بالایی در تصمیمگیریها دارند و سپاه پاسداران نیز نقش پررنگی در ساختار قدرت و مسائل امنیتی کشور ایفا میکند. همین مسئله، محاسبات آمریکا درباره امکان وارد کردن فشار از طریق ایجاد شکاف داخلی را دشوارتر کرده است.
در چنین شرایطی، دولت ترامپ فشارهای اقتصادی و مالی علیه ایران را تشدید کرده است. هدف از این فشارها صرفا ضربه زدن به اقتصاد ایران نیست؛ برخی تحلیلها معتقدند واشنگتن میخواهد تهران را در موقعیتی قرار دهد که برای بازگشت به میز مذاکره و پذیرش امتیازات بیشتر، تحت فشار قرار گیرد.
با این حال، برخی گزارشهای غربی از سناریویی فراتر از فشار اقتصادی سخن میگویند. بر اساس این گمانهزنیها، آمریکا ممکن است برای هفتهها یا ماهها فشار اقتصادی بر ایران را افزایش دهد و پس از فرسوده شدن توان اقتصادی کشور، دور تازهای از حملات نظامی را آغاز کند.
در این سناریو، هدف تنها تضعیف اقتصاد ایران نیست، بلکه ایجاد شکاف در ساختار قدرت و حتی ترغیب برخی نیروهای نظامی به جدایی از حاکمیت نیز مطرح شده است؛ اقدامی که در صورت تحقق میتواند به تضعیف ساختار امنیتی و سیاسی ایران منجر شود.
با این حال، تحقق چنین طرحی با موانع جدی روبهروست. ساختار امنیتی و نظامی ایران، بهویژه سپاه پاسداران، از ظرفیت بالایی برای کنترل بحرانهای داخلی برخوردار است و همین مسئله میتواند محاسبات واشنگتن درباره ایجاد ناآرامی و فروپاشی از درون را با چالش مواجه کند.
در همین حال، پایان مهلت آتشبس الزاما به معنای آغاز فوری جنگ نیست. طی هفتههای گذشته، تلاشهای دیپلماتیک و میانجیگریهای پشت پرده برای جلوگیری از بازگشت درگیریها ادامه داشته است؛ هرچند تهران بهطور رسمی وجود مذاکرات محرمانه با آمریکا را رد کرده است.
برخی طرفهای منطقهای و بینالمللی تلاش میکنند توافقی پیدا کنند که از یک سو به آمریکا امکان دهد بدون هزینه سیاسی بالا از بحران خارج شود و از سوی دیگر، فرصتی برای کاهش فشارها بر ایران فراهم کند.
در صورتی که این تلاشها طی هفتههای آینده به نتیجه برسد، احتمال تمدید آتشبس و حرکت به سمت یک توافق سیاسی وجود خواهد داشت؛ اما شکست مسیر دیپلماتیک میتواند بار دیگر گزینه نظامی را به صدر محاسبات دو طرف بازگرداند.
در نهایت، وضعیت کنونی منطقه شکنندهتر از آن است که بتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. ایران تلاش میکند با حفظ توان نظامی و استفاده از ظرفیت مذاکرات، زمان بخرد و فشارها را مدیریت کند؛ در مقابل، دولت ترامپ نیز به دنبال راهی برای تعیین تکلیف پرونده ایران است.
به همین دلیل، هفتههای پیشرو میتواند تعیینکننده باشد؛ یا دیپلماسی راهی برای مهار بحران پیدا میکند، یا منطقه بار دیگر شاهد رویارویی نظامی خواهد شد؛ رویاروییای که این بار میتواند گستردهتر و ویرانگرتر از دورهای قبلی باشد.
نظر شما :