منطقه در جنگ

دیپلماسی ایرانی: در پی اعلام رسمی رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر آغاز عملیات نظامی علیه ایران، از صبح روز گذشته گزارش‌هایی از شنیده شدن صدای انفجار در تهران و چندین شهر دیگر منتشر شد. خبرگزاری‌های داخلی از جمله فارس، مهر، ایرنا و تسنیم از وقوع انفجار در مناطق مختلف پایتخت از حوالی ساعت ۹:۳۰ صبح خبر دادند؛ حملاتی که به گفته منابع میدانی، بخش‌هایی از مرکز، شمال و شرق تهران را هدف قرار داد و با فعال شدن سامانه‌های پدافند هوایی همراه بود. ستون‌های دود در برخی نقاط شهر مشاهده شد و گزارش‌هایی از اختلال در خطوط تلفن همراه در بخش‌هایی از تهران منتشر گردید.

دامنه انفجارها به شهرهای اصفهان، قم، کرج، کرمانشاه، تبریز، دزفول، جزیره خارک، نهاوند، کنگاور و ارومیه نیز کشیده شد. در استان ایلام، روابط عمومی سپاه امیرالمؤمنین(ع) اعلام کرد حمله به یکی از مقرهای نظامی بدون تلفات جانی بوده است. همزمان، سازمان هواپیمایی کشوری از صدور نوتام و بسته شدن فضای هوایی کل کشور تا اطلاع ثانوی خبر داد؛ اقدامی که در برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز به اجرا درآمد.

وزارت کشور با صدور اطلاعیه‌ای، حملات را محکوم و تأکید کرد حفظ نظم عمومی و تداوم خدمت‌رسانی در اولویت است. به دستور وزیر کشور، استانداران موظف به ارائه گزارش فوری شدند و ستاد مدیریت بحران کشور به ریاست اسکندر مومنی تشکیل شد. از شهروندان نیز خواسته شد آرامش خود را حفظ کرده و اخبار را تنها از منابع رسمی دنبال کنند.

واکنش تهران

در پاسخ به حملات، روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از آغاز عملیات «وعده صادق ۴» خبر داد. در اطلاعیه شماره ۲ این نهاد نظامی اعلام شد موشک‌ها و پهپادهای نیروهای مسلح، مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی ارتش آمریکا در بحرین و پایگاه‌های آمریکا در قطر و امارات را هدف قرار داده‌اند؛ همچنین مراکز نظامی و امنیتی در «قلب سرزمین‌های اشغالی» مورد حمله قرار گرفته است.

خبرگزاری‌های داخلی هدف قرار گرفتن ناوگان پنجم آمریکا در بحرین را تأیید کردند و گزارش‌هایی از بلند شدن دود در منطقه جفیر منتشر شد. رسانه‌های منطقه‌ای نیز از به صدا درآمدن آژیرهای خطر در کویت و امارات خبر دادند. برخی گزارش‌ها از انفجارهایی در ریاض حکایت داشت که هنوز به طور رسمی تأیید نشده است.

در اراضی اشغالی، منابع عبری از آغاز موج‌های پیاپی حملات موشکی ایران و بسته شدن حریم هوایی خبر دادند. همزمان، یک مقام آمریکایی به الجزیره گفت نیروی هوایی ایالات متحده در حملات علیه ایران مشارکت دارد. سفارت آمریکا در قطر نیز برای کارکنان خود دستور «پناه‌گیری در محل» صادر کرد. شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد پاسخ کوبنده آغاز شده و از مردم خواست ضمن حفظ آرامش، از ازدحام در مراکز عمومی پرهیز کنند. مدارس و دانشگاه‌ها تعطیل و فعالیت ادارات به صورت نیمه‌وقت اعلام شد.

مواضع رسمی و ابعاد حقوقی ـ سیاسی بحران

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی را «تجاوزی جنایتکارانه» و نقض آشکار حاکمیت ملی دانست. در این بیانیه تأکید شده است که حملات در آستانه نوروز و در میانه روند دیپلماتیک انجام شده و اهداف دفاعی و اماکن غیرنظامی را دربر گرفته است. وزارت خارجه با استناد به بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد، این اقدام را مصداق تجاوز مسلحانه خواند و بر حق دفاع مشروع ایران وفق ماده ۵۱ منشور تأکید کرد.

در این بیانیه از سازمان ملل، شورای امنیت و دبیرکل خواسته شد فوراً برای مقابله با نقض صلح و امنیت بین‌المللی وارد عمل شوند. همچنین از کشورهای منطقه، اعضای جنبش عدم تعهد و دولت‌های مسئول در قبال صلح جهانی درخواست شد این اقدام را محکوم کنند.

از سوی دیگر، وزیر جنگ اسرائیل مدعی شد حمله‌ای «پیش‌دستانه» علیه ایران آغاز شده و دونالد ترامپ نیز اعلام کرد هدف عملیات «دفاع از مردم آمریکا» است. در داخل کشور، گزارش‌هایی از سلامت کامل رئیس‌جمهور و رئیس قوه قضاییه منتشر شد.

تحولات اخیر نشان می‌دهد بحران از سطح حملات محدود فراتر رفته و به تقابلی منطقه‌ای با پیامدهای امنیتی، سیاسی و اقتصادی گسترده بدل شده است؛ تقابلی که دامنه آن نه‌تنها ایران و اسرائیل، بلکه کل منطقه خلیج فارس و حتی معادلات بین‌المللی را تحت تأثیر قرار داده و آینده آن به تصمیمات سیاسی و نظامی روزهای پیش‌رو گره خورده است.