پترائوس: آیا دولت عراق زنده خواهد ماند؟!

دیپلماسی ایرانی: دیوید پترائوس، ژنرال بازنشسته و رئیس اسبق سیا که قبل از آن فرمانده سابق نیروهایی امریکایی در عراق در زمان ریاست جمهوری جورج بوش پسر بود، در یادداشت تازه‌ای که در روزنامه واشینگتن پست منتشر کرده به کارزار علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق در مبارزه با فساد پرداخته است و ضمن تمجید از این اقدام او می‌نویسد: این اقدام الزیدی گامی به سوی تقویت اقتدار دولت در عراق است. 

وی که حدود یک ماه پیش سفری غیررسمی به عراق داشت و با مقامات ارشد عراقی دیداری عجیب و سوال‌برانگیز داشت تا آنجا که دولت امریکا زیر بار مسئولیت این سفر نرفت و با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد پترائوس به نمایندگی از دولت امریکا این سفر را انجام نداده، در مقاله تحلیلی خود دیدگاهی را ارائه می‌دهد و می‌نویسد که به اعتقاد او آنچه الزیدی در کارزار مبارزه با فساد آغاز کرده فراتر از دستگیری‌های اخیر است و می‌گوید آنچه در بغداد اتفاق می‌افتد آغاز یکی از مهمترین تحولاتی سیاسی‌ است که عراق از سال ۲۰۰۳ شاهد آن بوده است. 

پترائوس معتقد است که ارزش واقعی این کارزار نه در تعداد بازداشت‌شدگان یا مواضع سیاسی آنها، بلکه در این واقعیت نهفته است که اگر ادامه یابد، نشان‌دهنده بازگشت نهادهای دولتی به اقدامات هماهنگ از طریق قوه قضائیه، دفتر نخست وزیری و سرویس مبارزه با تروریسم است و در نتیجه توانایی دولت را برای اعمال اقتدار و حاکمیت قانون احیا می‌کند. 

وی اشاره می‌کند که عراق با یک فرصت تاریخی مواجه است که توسط تغییرات منطقه‌ای اخیر، از کاهش نفوذ ایران در برخی عرصه‌ها گرفته تا سقوط رژیم بشار اسد در سوریه، تحمیل شده است؛ تغییراتی که به بغداد فرصت بیشتری برای بازسازی نهادهای خود و تقویت استقلال تصمیم‌گیری‌اش را می‌دهد. 

پترایوس بدون اشاره به عملکرد غیردفاع امریکا در دوران اشغال عراق که سبب شد ساختار نهادها در این کشور از بین بروند و رسما کشور به یک دولت شکست‌خورده تبدیل شود، تأکید می‌کند که نبرد در عراق دیگر مبارزه با تروریسم یا کارزاری برای انتخابات نیست، بلکه نبردی برای ساختن دولتی است که به حکومت کردن قادر باشد، جایی که نهادهای رسمی قوی‌تر از شبکه‌های فساد، نفوذ و منافع غیررسمی هستند. 

در این زمینه، پترائوس بدون اشاره به ادعاهایی که نسبت به ارتباطات مخفی نهادهای امنیتی امریکا با تروریسم مطرح می‌شود، بخش قابل توجهی از یادداشت خود را به ستایش از سرویس مبارزه با تروریسم اختصاص می‌دهد و آن را حرفه‌ای‌ترین و محترم‌ترین نهاد امنیتی در عراق می‌داند. او معتقد است که واگذاری اجرای احکام بازداشت به این سرویس، حامل یک پیام سیاسی و نهادی است: دولت با موضوع فساد به عنوان نبردی برای بازگرداندن اقتدار دولت برخورد می‌کند، نه صرفاً به عنوان یک تحقیقات جنایی. 

با وجود این ارزیابی مثبت، پترائوس با رویکردی مداخله‌جویانه، معیارهایی را تعیین می‌کند که به گفته او تعیین‌کننده موفقیت این کارزار است، به‌ویژه اعمال حاکمیت قانون بر همه طرف‌ها بدون استثنا، تبدیل دستگیری‌ها به رویه‌های قضایی منصفانه و منسجم، و تبدیل اصلاحات به یک رویکرد دائمی، نه یک کارزار موقت و مقطعی. 

پترائوس بدون این‌که به تلاش‌های مخفی و غیرمخفی امریکا برای اعمال نفوذ در سیاست‌گذاری‌های عراق اشاره کند نتیجه می‌گیرد که آینده عراق کمتر توسط موازنه قدرت خارجی و بیشتر توسط توانایی نهادهای آن در غلبه بر شبکه‌های غیررسمی نفوذ تعیین خواهد شد. 

او ادعا می‌کند که ایالات متحده نمی‌تواند دولت عراق را به نمایندگی از عراقی‌ها بسازد، اما می‌تواند از نهادهایی که حرفه‌ای بودن، شایستگی و تعهد خود را به دولت نشان می‌دهند، حمایت کند. 

پترائوس مقاله خود را با پیامی تکان‌دهنده که بیشتر جنبه هشدار دارد تا تحلیل، به پایان می‌رساند و می‌نویسد: سوالی که در دو دهه گذشته عراق با آن روبه‌رو بوده این است که: آیا دولت زنده خواهد ماند؟ امروز، سوال به این تغییر یافته است: آیا دولت می‌تواند به طور مؤثر حکومت کند؟ او استدلال می‌کند که پاسخ به این پرسش‌ها نه تنها آینده عراق را شکل می‌دهد، بلکه تأثیر مستقیمی بر ثبات کل خاورمیانه نیز خواهد داشت.

تحریریه دیپلماسی ایرانی/۱۱