يکشنبه 27 خرداد 1397

print version increase font decrease font
تاریخ انتشار:شنبه 16 خرداد 1394      14:0
انتخابات پارلمانی ترکیه شگفتی‌ساز نخواهد بود

آزمونی دیگر برای اردوغان

صادق ملکی، تحلیلگر ارشد مسائل منطقه در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی، انتخابات پارلمانی ترکیه را آزمونی برای رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور این کشور می‌داند که درصدد تغییر سیستم سیاسی از پارلمانی به ریاستی است.

نویسنده: صادق ملکی، تحلیلگر ارشد مسائل منطقه

دیپلماسی ایرانی: در حالی که به برگزاری انتخابات پارلمانی ترکیه زمان اندکی باقی مانده است، با افزایش گردهم آیی ها، شاهد تند شدن اظهارات، افزایش وعده ها، اتهامات و هجمه رهبران احزاب علیه هم و در نتیجه ملتهب شدن فضای سیاسی ترکیه هستیم. ادبیات بکارگرفته شده توسط رهبران و کاندیداها در انتخابات ترکیه بعضا به گونه ای است که این اظهارات و مناظرات سیاسی، بیش از آنکه صحنه انتخابات را به نمایش بگذارد، نزاع های میدانی را به ذهن تداعی می نماید. صحنه های ترسیم شده در انتخابات ترکیه، گواهی در اثبات رشد دموکراسی و ظرفیت پذیرش چند صدایی در این کشور می باشد. در واقع تابلو ترسیم شده در عرصه انتخابات ترکیه با وجود کاستی هایی چون ورود غیرقانونی اردوغان به فضای انتخاباتی، اثبات این نکته است که ترکیه توانسته در نهادینه کردن معیارهای دموکراسی گام های اساسی بردارد. (این قیاس با قبل از 2002 ترکیه و با نگاه به خاورمیانه است نه با اتحادیه اروپا که هنوز با آن فاصله دارد.)

بطور کلی احزاب سیاسی ترکیه به عرصه سیاست نگاه بلند مدت داشته و آن را نه میدان دو سرعت بلکه دو ماراتن دانسته و به نتایج نهایی آن بیش از فراز و نشیب های حاصله از تحولات گذار اهمیت می دهند. این احزاب هر یک می توانند نقش دولت جایگزین را ایفا نموده و دموکراسی نیم بند پس از جنگ دوم جهانی و جهش آن در دوران اخیر سبب پیدایش این روند بوده است.

آتاترک مؤسس و معمار جمهوریت در ترکیه بود که توانست مردم این کشور را با سکولاریسم آشنا کند و اردوغان با اقدامات جسورانه و مدیریت کارآمد خود در نظر دارد با ایجاد ترکیه نوین که در بخش مهمی تحقق یافته است عامل نهادینه شدن فرهنگ دموکراسی در این کشور گردد. رویکرد کردی نمادی از تلاش اردوغان و همفکرانش در جا انداختن فرهنگ شهروندی می باشد که هدف آن تعمیق دموکراسی، تقویت آشتی ملی، افزایش ظرفیت پذیرش مخالفان در نزد مردم ترکیه می باشد. روند نهادینه شدن دموکراسی در ترکیه در حالی رو به تکوین است که اکثر نظام های سیاسی در خاورمیانه فاصله ای عمیق با آن داشته و یا نمایش دموکراسی آنان در سطوح ابتدایی است. حضور حزب کردی دمکراتیک خلق ها که بطور علنی از نام و کاریزمای اوجالان برای جذب آرای مخاطبان خویش سود می جوید، تجلی عینی دموکراسی در ترکیه است.

در انتخابات 17 خرداد 94 از جمله مهمترین اهداف حزب عدالت و توسعه تغییر نظام پارلمانی به نظام ریاستی است. این هدف اردوغان و تیمش مهمترین موضوع تاثیرگذار این دور از انتخابات در ترکیه است. اکثر احزاب و بطور مشخص سه رقیب اصلی حزب عدالت و توسعه یعنی حزب جمهوریخواه خلق به رهبری کمال گلیچ دار اوغلو، حزب حرکت ملی گرا به رهبری دولت باغچه لی و حزب دمکراتیک خلق ها به رهبری صلاح الدین دمیرتاش مخالف تغییر نظام پارلمانی به ریاستی بوده و در برابر آن به شدت ایستاده اند. اگرچه کسب حد نصاب 10 درصد کل آرا در ترکیه توسط حزب دمکراتیک خلق ها، می تواند مانع دستیابی به هدف حزب عدالت و توسعه در تغییر سیستم به ریاستی گردد، اما ناکامی در تحقق یک هدف، نمی تواند به معنای شکست اردوغان و حزب عدالت و توسعه در اهداف دیگر باشد.

در داخل ایران که برخی از جناح ها از عملکرد ترکیه در خصوص عراق، سوریه و... ناراضی هستند گمان می کنند شکست اردوغان در تغییر نظام پارلمانی به ریاستی، مقدمه افول اردوغان و شکست های بعدی حزب عدالت و توسعه خواهد بود. عمده عناصر این گروه و بطور مشخص تا گذشته ای نه چندان دور نگاه بخش عمده اصلاح طلبان و اصوالگرایان در ایران به اردوغان، نگاهی آرمانی و دور از واقعیت بود و این دو گروه ظهور حزب عدالت و توسعه را تحت تأثیر تحولات ایران و اردوغان را فرزند انقلاب قلمداد می کردند. در حالی که اعتقاد داشته و دارم که اردوغان نه تنها فرزند انقلاب و... نبوده بلکه وی فرزند ترکیه بوده و تأثیرش از ایران بیش از تأثیرات ایجابی، تأثیرات سلبی بود که نزدیکی بیشتر به نظام جهانی و رویکرد مذهبی در رقابت با ایران در تحولات سوریه و عراق نماد آن بوده و می باشد.

اوج برداشت اشتباه از اردوغان در داووس بود و باز امروز نگاه آرزومند تصور می نماید در انتخابات پیش رو اردوغان با کاهش آرایی مواجه خواهد شد که بسترساز سقوط و یا تضعیف شدید وی و حزب عدالت و توسعه گردد در حالی که مجموعه ملاحظات داخلی، منطقه ای و بین المللی که سبب قدرت اردوغان و حزب عدالت و توسعه گردید کماکان به قدرت خود باقی بوده و نشان می دهد که قدرت حزب و اردوغان حداقل تا یکصدمین سالگرد تاسیس جمهوریت در 2023 تداوم خواهد داشت. نتایج نظرسنجی ها در خصوص انتخابات حاکی از آن است که حزب عدالت و توسعه در ضعیف ترین شکل ممکن آرای حدود چهل درصد مردم را کسب کرده و به تنهایی دولت آینده را تشکیل خواهد داد.

توجه داشته باشیم عدم تحقق هدف تغییر نظام پارلمانی به ریاستی، پایان اردوغان و حزب عدالت و توسعه نخواهد بود و این حزب با تجربه ای که از سال های قدرت و ساختار حزبی قوی دارد می تواند با بازبینی و اصلاحات درون حزبی خود را به گونه ای بازسازی نماید که پروژه ترکیه نوین را تحقق بخشد.

حزب عدالت و توسعه در دوران اقتدار 13 ساله خود با باز تعریف ساختارهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی ترکیه در بعد داخلی و خارجی توانسته است تمامی زوایای این کشور را به گونه ای تغییر دهد که از نگاهی اقداماتش بیش از تاثیرات ناشی از اصلاحات به تغییرات حاصله از انقلاب شبیه بوده، با این تفاوت که هزینه های انقلاب را این کشور پرداخت نکرده است.

در این انتخابات هم با وجود بروز علایم منفی در اقتصاد ترکیه، موفقیت و ارتقای موقعیت اقتصادی این کشور در داخل و خارج ترکیه مهمترین برگ برنده حزب عدالت و توسعه می باشد. تحت رهبری اردوغان و در دولت حزب عدالت و توسعه درآمد سرانه مردم ترکیه از 3600 دلار در سال 2002، به بیش از 11 هزار دلار در سال 2011 رسید و نرخ تورم از دو رقمی به یک رقمی، جایگاه اقتصاد آن به رتبه هفدهم جهان و…. ارتقا یافته است. در بعد سیاسی اقداماتی چون آشتی با اکراد و تابوشکنی چون آغاز مذاکراه با پ ک ک، خارج نمودن نظامیان از دایره قدرت و... بسترساز تحولات ساختاری در ترکیه بوده که ابعاد و تأثیرات آن نه تنها بر این کشور بلکه بر منطقه پس از این بیشتر نمایان خواهد شد. در نگاه کلان و با توجه به کارنامه موفق اردوغان خصوصا در عرصه اقتصادی بنظر می رسد بخش عمده مردم ترکیه مجدداً به حزب عدالت و توسعه رأی دهند. البته با این تفاوت که ممکن است به واسطه برخی سیاست های دولت، چون سیاست اعمالی در سوریه و یا روش دیکتاتورمابانه اردوغان، حزب با کاهش آرایی مواجه گردد که این تحول نیز می تواند عامل تنظیم و اصلاح رفتار حزب و اردوغان در آینده باشد.

نکته مهم آنکه سیاست های ترکیه برخلاف برخی تحلیل ها در قبال سوریه و عراق امری فراحزبی بوده و بیشتر حاصل یک رقابت ژئوپلتیک ماندگار با ایران است که دارای عقبه تاریخی است که معادلات مترتب بر آن کماکان پا برجاست. کسانی که راهبرد ترکیه در سوریه و عراق را شکست خورده تلقی می نمایند بیشتر به فراز و نشیب های جزیی و میدانی توجه دارند، در حالی که باید به سیاست اردوغان و تیمش علیه بغداد و دمشق نگاه کلان داشت. ترکیه در سوریه و عراق شکست نخورده و نگاهی به وضعیت این دو کشور و قیاس با پنچ سال پیش آن و توجه به موقعیت آن زمان و امروز ایران در عراق و سوریه نشان می دهد آنکارا در سیاست سلبی خود در رقابت با تهران تا حدود زیادی موفق بوده است.

با وجود انتقاد احزاب نسبت به عملکرد حزب عدالت و توسعه بویژه در ارتباط با منطقه و شیوه های بکار گرفته شده توسط اردوغان باید توجه داشت تمام احزاب حاضر در انتخابات از ادبیات حزب عدالت و توسعه و اردوغان وام گرفته و خواسته و ناخواسته در میدانی مانور می دهند که چیدمان آن حاصل سیاست های یک دهه اردوغان است.

مردم ترکیه سال گذشته در انتخابات ریاست جمهوری اردوغان را راهی چانکایا نمودند و به وی و حزبش نمره قبولی دادند. اگر به فرض در انتخابات پارلمانی اردوغان نتواند به آرای لازم برای تغییر سیستم دست یابد باز وی تا سال 2019 در چانکایا خواهد بود. در همین راستا اگر معادلات داخلی و بین المللی تاثیرگذار بر روی کارآمدن حزب عدالت و توسعه و اردوغان تغییر ننماید (علایم آن در شرایط جاری مشاهده نمی شود) با توجه به نبود آلترناتیو برای حزب عدالت و توسعه و اردوغان می توان حتی تداوم ماندگاری اردوغان در کسوت رئیس جمهور را تا 2024 یعنی یکسال پس از یکصدمین سالگرد جمهوریت را در نظر داشت.

با توجه به واقعیت حاکم بر صحنه سیاست ترکیه بنظر می رسد نگاه تهران به اردوغان و حزب عدالت و توسعه باید مبتنی بر پذیرش واقعیت تداوم قدرت در نزد اردوغان و حزب عدالت و توسعه باشد. البته آنکارا نیز در صورت توافق هسته ای تهران با 1+5 با ایرانی متفاوت مواجه شده و باید به اصلاح نگاه و رفتار خود در تنظیم روابط با تهران روی آورد. باید توجه داشت نگاه آرمانی در صحنه سیاست جایی ندارد. همانگونه که اردوغان فرزند معنوی اربکان نشد و رسیدن به قدرت عامل تعیین موضع وی گردید در تنظیم رفتار اردوغان و حزب عدالت و توسعه در قبال ایران نیز منافع مهمترین عامل تنظیم رفتار وی و حزبش بوده و خواهد بود.

در فردای پس از انتخابات 17 خرداد، ترکیه با صحنه و چیدمان سیاسی جدیدی مواجه خواهد شد، اما این به معنای بروز شگفتی در انتخابات این کشور نخواهد بود. نتایج انتخابات در ترکیه چه به تغییر سیستم به ریاستی و چه به ماندگاری سیستم پارلمانی منجر گردد راه طی شده توسط اردوغان و حزب عدالت و توسعه با سکته مواجه نخواهد شد. بی شک اگر نظام سیاسی ترکیه به ریاستی تغییر نماید، مواضع حزب و اردوغان در سیاست داخلی و خارجی قویتر خواهد شد اما عدم تحقق آن نیز به معنای عدم تداوم قدرت در اردوغان و حزب عدالت و توسعه نخواهد بود.

بسیاری اعتقاد دارند انتخابات 17 خرداد ترکیه در واقع صحنه رقابت حزب عدالت و توسعه و حزب دمکراتیک خلق ها است. از نگاه این تحلیلگران دمیرتاش و بطور کلی حزب کردی دمکراتیک خلق ها با ورود با انتخابات ترکیه در قالب حزبی وارد ریسک بزرگی شده که در صورت عدم عبور از حد نصاب ده درصد بازنده بزرگ انتخابات خواهد بود. اول آنکه احتمال کسب ده درصد دور از انتظار نیست اما اگر این انتظار نیز برآورده نشود باز این حزب با توجه به قدرت، تشکیلات منسجم، گستردگی و... که دارد خواهد توانست صحنه سیاسی ترکیه را متأثر از عمکرد و سیاست های خود بنماید. انتخابات ترکیه برای صلاح الدین دمیرتاش فرصت بازی دو سر برد را فراهم نموده است که در هر دو شکل ورود و یا عدم ورود به مجلس، حزب دمکراتیک خلق ها برنده آن بوده و می تواند برای نظام سیاسی ترکیه بن بست ایجاد نماید. البته رهایی و خروج از این بن بست خود می تواند هدف مشترک حزب عدالت و توسعه و حزب دمکراتیک خلق ها گردد که خود بحثی مفصل است.



نظرات کاربران
منصور
شنبه 16 خرداد 1394      15:40

جناب آقای صادق ملکی اولین بار در سایت های ایرانی تحلیل درست و نزدیک به واقعیت در خصوص ترکیه و وضعیت سیاسی و اقتصادی آن را توسط قلم شیوای شما شاهد هستیم . ضمناً اکثریت اخبار مربوط به ترکیه دشمنی خاصی را با ترکیه و بخصوص حرب AKP و بخصوص با شخص اردوغان دارند و بنحوی می خواهند با اخبار غلط بنوعی کینه و نفرت را مابین مردم ترکیه و ایران بکارند و این در حالی است که دو کشور ترکیه و ایران همسایه هم بوده و در طول تاریخ رابطه نسبتاً خوبی با هم داشته اند و از نظر فرهنگی نیز به همدیگر نزدیک می باشند و همچنین این دو کشور مسلمان با همکاری هم می توانند بنوعی رهبری کشور های مسلمان را در دست گرفته و الگوی خوبی برای سایر کشور های مسلمان باشند . به امید اتحاد و دوستی بیشتر کشور های مسلمان و جلوگیری از ایجاد دشمنی و نقاق بین مسلمانان و جلو گیری از تحقق اهداف دشمنان مردم خاورمیانه . با تشکر فراوان از جنابعالی
ahmad
شنبه 16 خرداد 1394      16:17

اگر کردها بتوانند فتنه های خردوغانیستها را مهار کنند موفقیت بزرگی را کسب می کنند شاید علی رغم پشت سر نهادن حد نصاب انتخابات به رقمی نزدیک به 13% برسند
عادل چایچیان
شنبه 16 خرداد 1394      17:22

از مقاله بسیار جالب و مفید و منصفانه و خصوصا تحلیل منطقی و عمیق جناب صادقی واقعا لذت بردم و استفاده کردم. با سپاس و درود فراوان به ایشان و سایت وزین دیپلماسی ایرانی.
علی رضا
يکشنبه 17 خرداد 1394      14:2

با سلام و تشکر از نویسنهده محترم ، فقط لازم است به آقای منصور یادآوری شود موقعی از فردی مانند اردوغان و کابینه اش و نیات او انتقاد می شود منظور مردم مسلمان ترکیه نیستند.بلکه این دولت اردوغان است . باعث تا سف است که شما از این که اخبار منفی راجع به اردوغان منعکس می شود ناراحت شده اید . آقای محترم در سیاست نقل و نبات پخش نمی کنند . از شما به عنوان یک ایرانی ، ضمن این که به نظرتان در مورد همکاری و اتحاد میان مسلمانان احترام می گذاریم و از آن استقبال می کنیم ولی انتظار نیست با این ادبیات از اردوغان دفاع کنید . همه جهانیان می دانند که این فرد در داخل و در منطقه چه بحران هائی افریده و همین فرد بوده که میان شیعه و سنی می خواهد ایجاد تفرقه کند . مگر این که بگوئیم همه اشتباه می کنند و فقط اردوغان و دارو دسته اش درست می کویند و با ید اخباری را برای خوش آمد سلطان رجب طیب اردوغان !!!!!!!منتشر کنند . بهتر است در گفته هایمان کمی تامل کنیم
علی.م
يکشنبه 17 خرداد 1394      16:46

تحلیل ضعیف بود به نظر بنده. ضمن اینکه برعکس انچه نویسنده جناب اقای ملکی گفتند اگر حزب دموکراتیک خلق ها به حد نصاب 10 درصد برسنددر ان صورت دیگر حزب عدالت و توسعه با 40 درصد نمیتوانددولت مستقل تشکیل دهد
علوی منش
يکشنبه 17 خرداد 1394      20:33

تحولات ترکیه دقیقا در راستای تحولاتی قرار دارد که منطقه با آن روبرو است . تحولات آتی در منطقه بطور قطع ترکیه را نیز دربرخواهد گرفت . بنظر می رسد تغییراتی که اردوغان در داخل ترکیه به دنبال آن است مقدماتی است که بی ارتباط با شکل گیری خاورمیانه جدید نمی باشد. باید منتطر ماند تا بحران منطقه قدری عمیقتر و تحولات ترکیه اوج بگیرد.
صادق
دوشنبه 18 خرداد 1394      8:32

آقایی صادق ملکی تحلیلگر ارشد سلام و تهنیت بهتر است بروید نتایج انتخابات را ببینید و بخوانید و بعد با خود خلوت کنید و پسوند تحلیلگر ارشد را هم از اسمتان حذف کنید. چون تحلیل شما واقعا آبدوخیاری است.
محمد
دوشنبه 18 خرداد 1394      12:37

ترکیه خواه ناخواه محکوم به حرکت به سوی دمکراسی واقعی وفدرالیسم است
najafi
دوشنبه 18 خرداد 1394      17:12

باسلام وخسته نباشید به جناب آقای دکتر ملکی کارشناس ارشدخاور میانه واز مقاله بسیارارزنده وآموزنده برای جوانان عزیز وهمچنین برای آگاهی دادن برای ملت های دوکشور تشکر می نمایم خدا نگهدارت باشد
ahmad
دوشنبه 18 خرداد 1394      19:19

دیدید پیش بینیم چقدر به واقعیت نزدیک بود؟ خیلی خوشحالم که حزب صلح و دمکراسی 12 صدم درصد از پیشبینیم بیشتر رای آورده 13.12% شد کلید انتخابات ترکیه
صالحی
سه شنبه 19 خرداد 1394      2:14

اقای ملکی بخشی از تحلیل شما اشتباه در امده اما بنظرم تحلیل عمیق شما از عملکرد ترکیه در خصوص تغییر ساختارها و یا حرف جدیدی که در رابطه با برد ترکیه در سوریه و عراق زدید مهمتر از نتایجی باشد برای خیلی غیر قابل پیش بینی بود.دووستی که توهین کرده حتما درک و سواد لازم را برای توجه به ابعاد تحلیل شما را نداشته است.ممنونم ازشما و سایت
صالحی
سه شنبه 19 خرداد 1394      2:14

اقای ملکی بخشی از تحلیل شما اشتباه در امده اما بنظرم تحلیل عمیق شما از عملکرد ترکیه در خصوص تغییر ساختارها و یا حرف جدیدی که در رابطه با برد ترکیه در سوریه و عراق زدید مهمتر از نتایجی باشد برای خیلی غیر قابل پیش بینی بود.دووستی که توهین کرده حتما درک و سواد لازم را برای توجه به ابعاد تحلیل شما را نداشته است.ممنونم ازشما و سایت
عاملی خویی
سه شنبه 19 خرداد 1394      2:21

قلم شیوا شما عامل مهم جذب مخاطب است انا برای من جسارت شما در اشارات چون جلو بودن ترکیه در دمکراسی و نپرداختن هزینه های انقلاب ولی انجام تغییرات ساختاری در ترکیه ستودنی است.
عاملی خویی
سه شنبه 19 خرداد 1394      2:21

قلم شیوا شما عامل مهم جذب مخاطب است انا برای من جسارت شما در اشارات چون جلو بودن ترکیه در دمکراسی و نپرداختن هزینه های انقلاب ولی انجام تغییرات ساختاری در ترکیه ستودنی است.
مرندی
سه شنبه 19 خرداد 1394      2:27

این نوشته غیرمستقیم عملکرد دولت مردان ایران در کشورداری را در قیاس با ترکیه به جالش کشیده که بنظرم از انتخابات مهمتر است.نویسنده با زیرکی و یا جسارت ترکیه را بهانه کرده و حرف های عمیقی زده که باید به ان توجه داشت.
مرندی
سه شنبه 19 خرداد 1394      2:27

این نوشته غیرمستقیم عملکرد دولت مردان ایران در کشورداری را در قیاس با ترکیه به جالش کشیده که بنظرم از انتخابات مهمتر است.نویسنده با زیرکی و یا جسارت ترکیه را بهانه کرده و حرف های عمیقی زده که باید به ان توجه داشت.
دلبری
سه شنبه 19 خرداد 1394      2:40

دوست عزیزی که اظهار داشته اید آقای ملکی خلوت کند این نوشته حاصل تفکر عمیق وی است و البت دیگته نا نوشته غلط ندارد.من سالهاست همکار آقای ملکی هستم و وی دغدغه جز ایران ندارد ایشان نویسنده ار سطح ملی بود و می توانید در همین شایت ابعاد و توانایی های پی را مشاهد کنید.حسادت بعضا برخی را گور می کند. داش صادق عالی است ادامه بده قلم شیوا جسارت ستودنی که کمتر کسی هردو را دارد.
ali
چهارشنبه 20 خرداد 1394      0:23

تحلیل ارزنده آقای ملکی برای مقامات و مردم باید محل درس باشد این مقاله نشان می دهد ایران از ترکیه در توسعه سیاسی خیلی عقب تر است.
احمد خانی
چهارشنبه 20 خرداد 1394      0:29

این بخش از اظهارات آقای ملکی برای کسانی که ادعا دارند ترکیه در سوریه و عراق شکست خورده قابل توجه استکسانی که راهبرد ترکیه در سوریه و عراق را شکست خورده تلقی می نمایند بیشتر به فراز و نشیب های جزیی و میدانی توجه دارند، در حالی که باید به سیاست اردوغان و تیمش علیه بغداد و دمشق نگاه کلان داشت. ترکیه در سوریه و عراق شکست نخورده و نگاهی به وضعیت این دو کشور و قیاس با پنچ سال پیش آن و توجه به موقعیت آن زمان و امروز ایران در عراق و سوریه نشان می دهد آنکارا در سیاست سلبی خود در رقابت با تهران تا حدود زیادی موفق بوده است.با تشکر ازسایت و قلم شیوا و نوشتار عمیق نویسنده
ارسال نظر
نام کاربر
ایمیل کاربر
شرح نظر
<###dynamic-0###>