مشکل ما ایجاد کثرت در وحدت است

ظریف: مهجوری دیپلماسی، ننگین خواندن ترکمانچای است که اگر نبود، مرز در قزوین بود نه ارس

۱۵ بهمن ۱۳۹۸ | ۲۰:۴۲ کد : ۱۹۸۹۳۳۷ انتخاب سردبیر
مرکز پژوهش های وزارت امور خارجه عصر امروز (۱۵ بهمن ماه) شاهد افتتاح انجمن علمی دیپلماسی ایران بود؛ اتفاقی که با تلاش جمعی از شخصیت های برجسته دانشگاهی و دیپلمات های مطرح کشرومان از جمله محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه، میسر شد. این انجمن به عنوان تلاشی برای شناساندن اهمیت رویکرد دیپلماتیک و برای جبران دانش اندک عمومی در این باره و البته اشتیاق قشر جوان به آموختن اطلاعات بیشتر، تشکیل شده است.
ظریف: مهجوری دیپلماسی، ننگین خواندن ترکمانچای است که اگر نبود، مرز در قزوین بود نه ارس

دیپلماسی ایرانی: مرکز پژوهش های وزارت امور خارجه عصر امروز (15 بهمن ماه) شاهد افتتاح انجمن علمی دیپلماسی ایران بود؛ اتفاقی که با تلاش جمعی از شخصیت های برجسته دانشگاهی و دیپلمات های مطرح کشرومان از جمله محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه، میسر شد. این انجمن به عنوان تلاشی برای شناساندن اهمیت رویکرد دیپلماتیک و برای جبران دانش اندک عمومی در این باره و البته اشتیاق قشر جوان به آموختن اطلاعات بیشتر، تشکیل شده است.

همانطور که دکتر محمدحسن شیخ الاسلامی یادآور شدند، توسعه فناوری پس از جنگ سرد با تغییر بسیاری از مفاهیم بنیادی در روابط بین الملل از جمله مفهوم قدرت، دولت و امنیت همراه بود. ایران اکنون دوره ای از اعمال فشار فزانیده ایالات متحده را می گذراند و با اقدامات تحریک آمیز شدیدالحن مواجه است. تشدید تنش ها تا جایی پیش رفته که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، دستور ترور سردار قاسم سلیمانی را صادر کرده. در چنین روزهایی، به نظر می رسد که بسیاری می خواهند که پاسخ مشت با مشت محکمتری داده شود. برخی هم پرونده دیپلماسی را تمام شده می دانند و تصور می کنند که پس از یک سال صبر استراتژیک، اکنون موقع شدت عمل است.

با توجه به شرایط حاکم کنونی، مراسم افتتاحیه انجمن دیپلماسی می تواند بهانه ای برای تاکید بر اهمیت این امر و یادآوری این نکته باشد که «توانایی میدانی» و قدرت اقتصادی هرگز از دیپلماسی جدا نبوده اند. گفتن اینکه ایران با جهان خارج تعامل دیپلماتیک داشته باشد، به معنای تسلیم یا عقب نشینی و وا دادن کشور نیست. دکتر ظریف نیز در سخنرانی خود به تصورات نادرست درباره دیپلماسی در کشور اشاره و یادآور شد که اگرچه بیش از هر فرد دیگری در کشور از موشک و توانایی موشکی کشور دفاع کرده، اما معتقد است که توانایی میدانی برای پیشبرد اهداف و منافع کشور کافی نیست و دیپلماسی نقشی تکمیل کننده دارد. 

دکتر ظریف در بررسی دیپلماسی از گذشته تا امروز، گفتند: «از نظر مفهومی، در جهان در حال گذار ابزار قدرت نمی تواند تنها ابزار مادی قدرت باشد. زمانی تنها ابزار قدرت جنگ بود. قدرت نظامی بود. دولت ها هم انحصار ابزار جنگی را داشتند. حتی در تعریف دولت برای اینکه استقلال دولتی را بشناسند، توانمندی در استفاده از خشونت سازمان یافته را یکی از ضرورت های تعریف دولت در نظر می گرفتند... دیپلماسی هم وجود داشت... کدام جنگ بدون مذاکره پایان یافته است؟! اما دیپلماسی یک نوع وسیله برای استفاده از همان یک نوع قدرت بود. در واقع آنچه که در صحنه میدان عملی می شد، دیپلمات ها بنا به ظرفیتشان، بنا به توانمندی شان، همان را به زبانی دیگر تبدیل به واقعیت می کردند. گرچه در بسیاری از شرایط دیپلمات ها می توانستند یک شکست تمام را به کمتر از شکست تبدیل کنند. دیپلماسی به شدت مورد بی توجهی و ظلم قرار گرفته وقتی که قرارداد ترکمانچای به عنوان یک قرارداد ننگین شناخته شده بدون اینکه به این مساله توجه شود که مرز کشور به جای اینکه در قزوین تعریف شود، دیپلمات ها آن را به رود ارس رسانده اند. دیپلماسی خیلی فراتر از قدرت نظامی نبود... به تدریج مبانی و منابع قدرت متکثر شد. قدرت اقتصادی به میان آمد و دیپلماسی اقتصادی هم رشد کرد. قدرت فرهنگی به میان آمد و دیپلماسی فرهنگی را شاهد بودیم... در دنیای امروز ما منابع قدرت به شدت دچار تحول شده و حتی نیاز است که فردی که تفنگ در دست دارد هم به این تکثر منابع قدرت باورمند بشود و از این تکثر منابع قدرت استفاده کند. امروز دیپلماسی نه فقط ابزار نهادینه کردن قدرت و نه فقط ابزار کاستن هزینه های شکست، بلکه خود یک ابزار قدرت است. اینگونه نیست که فقط به دیپلماسی نیاز دارید برای اینکه دستاوردهای میدانی را ترجمه کنید؛ به دیپلماسی نیاز دارید که دستاورد میدانی داشته باشید. این واقعیت نه به معنای تسلیم است، نه به معنای پذیرش سلطه و نه به معنای قبول نظرات دیگران. این واقعیت به این معناست که کشورهای کم قدرت تر هم می توانند در عرصه جهانی با استفاده از ابزاری که نیازمند قدرت مادی نیست، حضور فعال تری داشته باشند.»

در حقیقت، همانطور که وزیر خارجه کشورمان در سخنرانی خود تاکید کردند، عاملی ایران اکنون می تواند در صحنه جهانی عرض اندام کند، همین دیپلماسی است. از نظر هزینه نظامی ایالات متحده و بسیاری از دیگر کشورهای جهان از جمله عربستان سعودی خیلی از ایران جلوتر هستند، اما این لزوما به معنای قدرت بیشتر آنها نبوده است. در صحنه اقتصادی نیز ایران هنوز با اقتصادهای پیشرفته فاصله زیادی دارد و با این حال، توانسته توجه همان اقتصادها را به خود جلب کند چرا که همانطور که دکتر ظریف در ادامه تاکید کردند، دیپلماسی نه فقط ابزار قدرت، که خودش یک قدرت است: «میزان قدرت شما فقط با این ملاک های مادی شناخته نمی شود. ملاک های معنوی قدرت یعنی اینکه بتوانید ایستادگی کنید، بتوانید به مردم خود تکیه کنید، خودش ابزار قدرت است. اینکه فردی همچون برادر عزیزم شهید سپهبد سلیمانی را داشته باشید که بعد از شهادت، قدرتش بیشتر از قبل از شهادت بود و وقتی هم بود بی نظیر بود، به این دلیل است که فقط ابزار مادی قدرت نیست که قدرت می آورد. پس چرا نباید قبول کرد که دیپلماسی هم می تواند قدرت بیافریند... دیپلمات خوب می تواند یک کشور ضعیف را قدرتمندتر در صحنه بین المللی نشان بدهد، همانطوری که یک دیپلمات ضعیف می تواند قدرت کشور را نابود کند.»

ایران در جریان مذاکرات برجام با قدرت های نظامی و اقتصادی مطرح جهان مواجه شد و توانست تسلیم نشود، بلکه توافق کند و از آنها امتیاز بگیرد، و این مساله اساسا توانایی دیپلماتیک ایران بود. اکنون هم عقب نشینی از دیپلماسی و نادیده گرفتن آن به نفع واکنش های نظامی یا هرگونه اقدام تحریک آمیز دیگری، نمی تواند در جهت منافع گسترده و بلندمدت ایران باشد. دکتر ظریف هم در پایان سخنرانی خود تاکید کرد: «دیپلماسی ما هم بر اساس باور است. بر اساس همان فرهنگ ایثار و شهادت است. ما برآمده از مردمیم. 40درصد از همکاران وزارت خارجه ایثارگرند. اینکه من می گویم مردم مایه ی قدرت ما هستند، یعنی بپذیریم که همه چیز ما مردم است. دیپلماسی ما هم از مردم است. اگر بپذیریم که مبنای همه قدرت ما مردم است، همه ما یکی خواهیم شد... ما کثرت را در وحدت می بینیم. قرار ما این بود که در کثرت وحدت بیابیم. ما از اینجا آمده بودیم. حالا می خواهیم در این وحدت خودمان کثرت درست کنیم.گرفتاری کشور همین است. باید بپذیریم که ما همه با هم هستیم. هیچ توافقی، چه خوب و چه بد، بدون دیپلماسی به دست نیامده است. بدون مذاکره به دست نیامده است. مذاکره چیز بدی نیست، ابزار است... در میدان جنگ خیلی چیزها تعیین می شود، اما آینده تعیین نمی شود. آینده سر میز مذاکره تعیین می شود. ما باید به مهجوری دیپلماسی در کشور که به خاطر تصور دوگانه انگاری دیپلماسی و مقاومت، دوگانه انگاری مذاکره و مقاومت است، پایان دهیم. مذاکره خود مقاومت است.»

دکتر ظریف ضمن اشاره ای به احتمال اینکه دانشکده روابط بین الملل روزها و هفته های پایانی خود را پشت سر می گذارند، بار دیگر بر لزوم پرورش دادن ذهن های آگاه و تاثیرگذاری انجمن علمی دیپلماسی ایران بر این روند، و توانایی آن در دستیابی به اهداف جمهوری اسلامی ابراز امیدواری کردند.

هیئت موسسان انجمن علمی دیپلماسی عبارتند از: دکتر محمد جواد ظریف؛ دکتر محمد سجادپور؛ دکتر محمدرضا تخشید؛ دکتر سید علی مقام؛ دکتر محمدرضا حافظ نیا؛ دکتر محمدرضا باقری؛ دکتر سید جلال فیروزآبادی دهقانی؛ دکتر جلال درخشه؛ دکتر رضا موسی زاده؛ دکتر محمد رضا دهشیری

کلید واژه ها: دیپلماسیمحمد جواد ظریف


( ۱۳ )

نظر شما :

افخمی ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ | ۰۱:۳۵
در مجموع دیپلماسی ایران علی رغم چند نکته جزئی ولی مهم قابل قبول ومورد پسند همه وطندوستان صادق می باشد که نتیجه اش بدرقه ملوکانه سردار کرمانی ما میباشد که آن هم نتیجه تحمیل خفت به انگلیس در قضیه نفت کشها وتحقیر آمریکا در عراق که برگی جدید درروابط بین الملل گشوده وبی شک کماکان شوراهای امنیت ملی کشورهای بزرگ همانند چین،روسیه،هند،برزیل،اتحادیه،.مشغول تجزیه وتحلیل آن می باشند چون برای اولین بار اگر خودمانی گفته شود کشوری توانست آفتابه سر آمریکا بگیرد،هرچند دشمن بخواهد برآن سرپوش گذارد ولی مطمئنا از آن روزتاکنون عزادارند.دهه ها ازدیپلمات های ایرانی در مطبوعات معتبر آلمانی بعنوان Meister Diplomat (دیپلمات های استاد) یاد می کنند که خود با توجه به نرم بالای این کشور در موارد گوناگون قابل توجه است.ولی متاسفانه بعضا شاهد کج سلیقی هایی همانند با انگشت دندان تمیز کردن معاون اول رئیس جمهور در کنفرانس مطبوعاتی مسکو ویا ذوق زدگی بعضی در ملاقات با شیخک های جنوب خلیج فارس که همانند دبی و ابوظبی شمشیر از رو بسته اند ورژه نظامیان مارا به خاک وخون میکشند ویا تسامح بیش از حد با عرعرستان ابوجهل ها برای ضمیر ناخودآکاه یک ملت به بزرگی فرهنگی ملت ایران می تواند بسیار مضر وناخوش آیندباشد.ملت ها ازرهبرانی که با وقار بوده وبا قدرت حرف بزنند خوششان می آید حتی آنانی که به ظاهر علم مخالفت برافراشته اند.خشم فروخورده دو سده ملت ایران برعلیه استعمار غربی سرمایه ای است که اگر دیپلمات های ما هوشمندانه ازآن استفاده کنند میتواند راه گشای بسیاری از مشکلات باشدوعالی ترین نمونه آن را در بهمن پنجاه وهفت شاهد بودیم که ارتشیانی که سوگند شاهنشاهی خورده بودند آنچنان به دستبوسی حضرت روح الله رفته بودند،چون در وجود او تبلور شخصیت خود وملت خود را به راستی می دیدند نه به شخصی که به او قسم خورده که تجلی حاکمیت بیگانه در قامت اسم ایرانی ویا لباس ایرانی.بنظر بنده اکنون بهترین زمان برای گوشمالی شیخک ها وابوجهل در ریاض است.
محمد ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ | ۰۱:۴۴
ننگین خواندن قرارداد ترکمنچای و گلستان و آخال و ... نشان از مهجوری دیپلماسی ندارد. بلکه نماد ناتوانی نظامی و بزدلی و بی عرضگی حاکمان اون بخش از تاریخ ایران هست. وگرنه مرز در ارس نبود در بالای منطقه قفقاز بود.
ابراهیم قدیمی ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ | ۰۲:۴۱
حل مشکلات ومسائل مخصوصا مشکلات عمومی ونیابتی با دیپلماسی میسر است. مشکلات یک کشور با کشور دیگر مشکلات شخصی نیست .مشکلات مشکلات نیابتی از طرف ملتها ودیپلمات نماینده یک ملت است .زور یکی از تواناها ئیها ی همراه دیپلمات است همانند پول واقتصاد و هم پیمانان در خدمت گذر از مشکلات از مجرای دیپلماسی است.زور برای بکار گیری نیست.در شرایط فعلی که توان های نظامی فوقالعاده مخرب شده اندحل مشکل با استفاده از زور نشان از عدم توجه به عدم منافع وزیانهای عمومی به یک ملت بخاطر علائق وحتی بیماری شخصی دیپلمات است.من نمی خواهد بگویم پیمان ترکمانچای پیمان خوبی بود ولی بسیار به این مسئله فکر کرده ام اگر مرزهای ایران وروسیه با زور ازمائی ایران وروسیه تزاری و پیمان ترکمانچای ومتعاقب ان حضور انگلستان در همکاریهای نفتی وتغییرات وتاییدات گروه انقلابی روسیه تثبیت نشده بود پس از جنگ اول ودوم چه پیامدهائی در انتظار ایران بود.انچنانکه در مورد عثمانی پیش امد. جناب دکتر ظریف شما خیلی خوش خیال هستید..
احمد محمود ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ | ۰۷:۰۵
قرارداد ترکمانچای به عنوان یک قرارداد ننگین شناخته شده بدون اینکه به این مساله توجه شود که مرز کشور به جای اینکه در قزوین تعریف شود، مانند مداخله در سوریه برای حفظ اهواز
هموطن ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ | ۰۸:۰۳
با سلام دقیقا، جناب دکتر عزیز مایه افتخار کشور، اینکه بدون مطالعه شرایط روز کشور همه را خائن بنامی جفایی بزرگ در حق انهایی خواهد بود که همچون شما و سایر فعالان در حوزه های دیگرمشغول به خدمت بوده و هستند نقد منصفانه باعث پیشرفت در تمام زمینه ها خواهد شد ولی حمله کور کورانه و اینکه فقط ما خوبیم فرقی با جمله بوش پسر که می گفت با ما باشید در غیر اینصورت مقابل ما هستید فرقی ندارد. نه آنهایی که قرارداد ترکمنچای و گلستان و ... را امضا کردند خائند و نه آنهایی که برای برجام زحمت کشیدند خائند و حتی رژیمهای قبل از انقلاب را نیز به نظر من بدون در نظر گرفتن خدماتشان نباید زیر تیغ برد هم نقاط ضعف را باید گفت و هم نقاط گفت هم خدمات را باید گفت و هم اشتباهات را و از اشتباهات درس گرفت ولی متاسفانه تاریخ تکرار تکرارهاست و متاسفانه در طول تاریخ همیشه فرصت طلبانی بوده اند که همیشه دوست داشتند تا آب گل آلود باشد در فضای آرام همه چیز روال خود را طی خواهد کرد منابع کشور نه غارت خواهد شد و نه تباه فرصت سوزی ها دیگر نخواهد بود و... اما افسوس اینها در ایران و جهان سوم هنوز رویایی بیش نیستند اینکه بدون دشمن نمودن دنیا بدون خائن نامیدن گذشتگان در فکر اباد نمودن کشور باشی عدالت را در تمام زمینه ها گسترش دهی و هم در دنیا بدون توجه به دین و ایین فرد در حد توان به مظلومان کمک کنی یک هدف و آرمان انسانی است و اینکار با داد و فریاد امکان ندارد با تلاش و کوشش در یک فضای ارام امکان پذیر است. به امید ایران آباد سربلند
میانه نه قزوین ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ | ۱۷:۳۴
نمی‌دانم چرا دکتر ظریف از قزوین سخن گفته اند حال آنکه معاهده ترکمنچای در قریه ای به همین نام در میانه منعقد شد.