حمله امریکا به ایران و تصوراتی که بر باد رفتند

نویسنده: لسلی وینجاموری (LESLIE VINJAMURI)

دیپلماسی ایرانی: در هفته‌های اولیه سال ۲۰۲۶، دستگیری نیکولاس مادورو، دیکتاتور ونزوئلا توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، و تلاش برای تصرف گرینلند، جاه‌طلبی فراآتلانتیکی برای تعیین جانشینی برای نظم بین‌المللی پس از جنگ به رهبری غرب را دامن زد. فراخوان مارک کارنی، نخست وزیر کانادا، برای اقدام از قدرت‌های متوسط، به سرعت با راه‌اندازی «هیئت صلح» توسط ترامپ دنبال شد. ظرف چند هفته، گویی برای جلوگیری از فروپاشی نظم موجود و رویگردانی متحدان ایالات متحده، مقامات آمریکایی به کنفرانس امنیتی مونیخ سفر کردند و از یک برنامه اصلاحاتی رونمایی کردند.

اکنون، دو هفته پس از آغاز کارزار نظامی علیه ایران، جهان درگیر جنگی ویرانگر شده که از کنترل ایالات متحده خارج شده است. هرگونه انسجامی که به جست‌وجوی نظم جایگزین وابسته بود، به‌طور ناگهانی متوقف شده و با تلاشی نامنسجم از سوی ایالات متحده، ظاهراً برای وادار کردن ایران به عقب‌نشینی اما احتمالاً برای مذاکره برای حل و فصل، استفاده ماهرانه ایران از تنگه هرمز برای به دست آوردن دست بالا، و جست‌وجوی اروپا برای ابراز وجود یا احتمالاً مذاکره با ایران بر اساس شرایط خود، جایگزین شده است.

علی‌رغم موفقیت‌های نظامی مهم دولت ترامپ – از جمله ترور آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران و ده‌ها نفر از اعضای ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی – جنگی که رئیس‌جمهور پیش‌بینی می‌کرد سریع باشد، به هیچ وجه سریع نبوده است. در حالی که توانایی ایران برای اعمال قدرت در خارج تضعیف شده، این کشور ماهرانه استراتژی جنگ نامتقارن را دنبال کرده است. با قطع دسترسی به تنگه هرمز – که تقریباً ۲۰ درصد از نفت معامله شده جهان از آن عبور می‌کند – به آنچه آژانس بین‌المللی انرژی آن را "بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ بازار جهانی نفت" توصیف کرده است، کمک کرد.

موفقیت نظامی ایالات متحده به حمایت داخلی منجر نشده و جنگ از زمان دور اول حملات ایالات متحده و اسرائیل، همچنان در بین آمریکایی‌ها به طور گسترده نامحبوب مانده است. یک نظرسنجی اخیر دانشگاه کوینیپیاک (Quinnipiac University) نشان داد که ۵۳ درصد از رأی‌دهندگان آمریکایی با اقدام نظامی ایالات متحده در ایران مخالف هستند، در حالی که تنها ۴۰ درصد از آن حمایت می‌کنند. اختلال در صادرات نفت در این امر نقش داشته است، زیرا آمریکایی‌ها افزایش بیش از ۵۰ درصدی قیمت بنزین را شاهد بوده‌اند. اگر جنگ ادامه یابد، همه چیز از گرمایش خانه گرفته تا مواد غذایی در معرض خطر افزایش قیمت قرار دارد.

در یکی از نگران‌کننده‌ترین و ویرانگرترین لحظات جنگ تا به امروز، تحقیقات اولیه نشان داد که ایالات متحده مسئول حمله موشکی اشتباه به یک مدرسه ابتدایی دخترانه ایرانی بوده است که به کشته شدن بیش از ۱۷۵ نفر، عمدتاً کودک، منجر شد.

شرکا و متحدان ایالات متحده در خلیج فارس، تأثیرات حتی بیشتری را در پی‌آمدهای کمپین واشینگتن علیه ایران تجربه می‌کنند. ایالات متحده با تمرکز دفاع هوایی خود بر اسرائیل، کشورهای خلیج فارس را بی‌پناه گذاشته است. پایگاه‌های آمریکایی در منطقه اکنون به یک بار مسئولیت برای این کشورها تبدیل شده‌اند و آسیب‌پذیری آنها را به جای کاهش، افزایش می‌دهند. و نماد و واقعیت خلیج فارس به عنوان پناهگاهی امن برای گردشگری – و همچنین برای سرمایه‌گذاری، تجارت و کسب و کار – اساساً متزلزل شده و ممکن است هرگز بازنگردد.

شرکا و متحدان ایالات متحده در خلیج فارس در پی عواقب کارزار واشینگتن علیه ایران، تأثیرات حتی بیشتری را تجربه می‌کنند.

متحدان اروپایی آمریکا در تنگنا قرار گرفته‌اند و در حالی که در حال محاسبه واکنش خود به تلاش‌های جنگی ایالات متحده هستند – از جمله تلاش برای هدایت استفاده ایالات متحده از پایگاه‌های هوایی اروپا، محدود کردن این پایگاه‌ها به اهداف دفاعی در تلاش برای محافظت از اروپا در برابر همدستی و حفظ ظاهر استقلال – برای حفظ اتحاد خود تلاش می‌کنند. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، اوایل این هفته گفت: «سناریویی مانند آنچه در لیبی، عراق یا سایر کشورهای منطقه دیده‌ایم، به همه ما نیز آسیب خواهد رساند. این امر بر امنیت ما، تأمین انرژی ما و احتمالاً وضعیت پیرامون مهاجرت نیز تأثیر می‌گذارد.» طبق گزارش‌ها، فرانسه و ایتالیا مذاکرات جداگانه‌ای را با ایران برای دسترسی مجدد به تنگه هرمز آغاز کرده‌اند، که نشان می‌دهد ایالات متحده دیگر نمی‌تواند تسلط خود را حفظ کند.

در یکی از بدترین کابوس‌های اروپا، روسیه از جنگ در خاورمیانه سود خواهد برد. هفته گذشته، ایالات متحده به طور موقت تحریم‌ها را لغو کرد و به کشورها اجازه داد تا ۱۱ آوریل نفت روسیه را خریداری کنند. رهبران هر دو گروه G7 و اتحادیه اروپا به سرعت با این تصمیم مخالفت کردند، که یک جریان درآمد جدید، هرچند موقت، برای مسکو جهت تأمین مالی حمله به اوکراین فراهم می‌کند. ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهوری اوکراین، خاطرنشان کرد که این اقدام «می‌تواند حدود ۱۰ میلیارد دلار برای جنگ در اختیار روسیه قرار دهد»، که «مطمئناً به صلح کمکی نمی‌کند». حتی هند، که از این تصمیم سود برد، از تلاش ایالات متحده برای دیکته کردن خرید نفت خود از روسیه احساس حقارت کرد.

همه اینها نشان می‌دهد که جنگ رو به گسترش خاورمیانه، غرب را به هم نزدیک‌تر نمی‌کند یا آمریکایی‌ها را به گرد پرچم خود جمع نمی‌کند. در عوض، فروپاشی نظم بین‌المللی پس از جنگ به رهبری ایالات متحده را تسریع خواهد کرد. کریم هاگگ (Karim Haggag )، مدیر موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم، در قسمت این هفته پادکست دیپ دیش شورا گفت: «ایالات متحده بازیگر ابرقدرت اصلی بود که نظم جهانی را حفظ می‌کرد و ظاهراً برای پایان دادن به درگیری‌ها مداخله می‌کرد. اکنون، واقعیت این است که ایالات متحده بزرگترین اخلالگر است.»

در گفت‌وگوی رایسینا امسال در دهلی نو، الکساندر استاب، رئیس جمهور فنلاند، در سخنرانی افتتاحیه خود گفت که «جنوب جهان تصمیم خواهد گرفت که نظم جهانی بعدی چگونه باشد.» ورود به خلائی که غرب ایجاد می‌کند برای کشورهای در حال توسعه کار دشواری است. اما آنها ممکن است چاره‌ای نداشته باشند. نظم جهانی به رهبری ایالات متحده، در حال حاضر، در آب‌های تنگه هرمز و در محاسبات زیرکانه دولت‌ها از دهلی نو تا هلسینکی، در حال آزمایش است. با تهدید ترامپ به «تصاحب دوستانه» کوبا، و بدتر شدن نظر مردم در مورد ایالات متحده در بیشتر اروپا، رهبران جهان به جست‌وجوی خود برای جایگزینی برای قدرت آمریکا ادامه خواهند داد.

منبع: شیکاگو کانسیل ان گلوبال افرز / ترجمه: سید علی موسوی خلخالی