جنگ سرد دوم؟
جهان دوباره به رقابت هستهای بازمیگردد جدید
پس از سه دهه خلع سلاح هستهای پس از جنگ سرد، که طی آن زرادخانههای آمریکا و روسیه بیش از ۸۰ درصد کاهش یافت، سلاحهای هستهای در حال بازیابی اهمیت خود هستند.
ادامه مطلبعربستان
رقابت پنهان و آشکار عربستان و امارات در تجارت و سیاست
یمن و سودان آوردگاه رقابتها شدهاند
سید محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: وابط عربستان سعودی و امارات متحده عربی در حال گذار از الگوی «همکاری – رقابت پنهان» به سمت الگوی «رقابت – همکاری» است. رقابتی که گاه وجه پنهان و گاه وجه آشکار به خود می گیرد.
ادامه مطلب
زنگ خطر تجزیه به صدا درآمد
یمن یک قدم از صلح دورتر شد
با افزایش شکاف میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی در یمن، تمامیت ارضی این کشور کوچک، جنگزده و فقیر، بیش از هر زمان دیگری در خطر قرار گرفته است. میتوان گفت یمن فاصله اندکی با وضعیتی دارد که پیش از دهه ۹۰ میلادی به آن دچار بود. نقشه جنگ در یمن روزبهروز پیچیدهتر میشود و کشورهای ذینفع و سازمانهای بینالمللی، راهکاری برای برقراری آرامش در آن ندارند.
ادامه مطلب
میانجیگری عربستان سعودی میان ایران و آمریکا
نقش ریاض در فرونشاندن تنشهای منطقهای
محمدرضا شریفی می نویسد: در جغرافیای پرتلاطم خاورمیانه، جایی که هر موج تنش ژئوپلیتیک میتواند به درگیری مستقیم یا نیابتی قدرتها بینجامد، نقش میانجیگران گاهی تعیینکننده میشود. عربستان سعودی، یکی از بازیگران کلیدی منطقه، در ماههای اخیر تلاش کرده نقش خود را بهمثابه کنشگری فعال در کاستن از اصطکاک میان ایران و ایالات متحده بازتعریف کند.
ادامه مطلب
نگاهی به اهداف و کارکردهای رزمایش ضدتروریستی
سهند ۲۰۲۵: یک رزمایش بین المللی و چند پیام راهبردی
احمد کاظمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: با توجه به حضور کشورهای مختلف در رزمایش مشترک ضد تروریسم سهند ۲۰۲۵ می توان آن را یک رزمایش بزرگ بین المللی خواند که این موضوع، اهمیت آن را دوچندان می کند به دلیل آنکه پس از انقلاب اسلامی ایران برای اولین بار است که رزمایشی در این سطح بین المللی در ایران برگزار میشود.
ادامه مطلب
معنای تازه سفرهای ترکیه و عربستان به تهران
تهران، محل جست وجوی «تعادل جدید»
تحولات چند روز اخیر، از سفر هاکان فیدان (وزیر خارجه ترکیه) و سعود بنمحمد الساطی (معاون وزیر خارجه عربستان) به تهران تا سفر ناگهانی تام باراک (سفیر آمریکا در ترکیه و نماینده ویژه در امور سوریه و مشاور امور خاورمیانه ترامپ) به بغداد، نشان میدهد منطقه وارد مرحلهای شده است که باید آن را «نقطه چرخش در هندسه قدرت» توصیف کرد؛ مرحلهای که به باور روایتهای «الحدث»، «العربی الجدید»، «الاخبار» و «المیادین»، بیش از آنکه به خطوط سنتی تنش تهران–واشنگتن مربوط باشد، به شکلگیری صفبندیهای تازهای در مثلث بغداد، دمشق و بیروت بازمیگردد.
ادامه مطلب
بررسی ۱۷ نکتهای که میتوان برشمرد
اهداف و پیامدهای راهبردی توافق اخیر امریکا و عربستان بر امنیت منطقه ای
سید محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی فهرستوار ۱۷ نکته از سفر محمد بن سلمان به امریکا و توافقات او با امریکاییها را برشمرده است.
ادامه مطلب
سفر معاون وزارت خارجه عربستان به تهران و موج تازهای از گمانهزنیها
قطار میانجیگری در ایستگاه ریاض
سفر روز یکشنبه «سعود بن محمد الساطی» معاون وزیر خارجه عربستان سعودی به تهران، نقطه آغاز موجی از تحلیلها و گمانهزنیها درباره احتمال آغاز نقشآفرینی ریاض در مدیریت تنش ایران و آمریکا شد؛ گمانههایی که درست پس از رسانهای شدن نامه مسعود پزشکیان به محمد بن سلمان و سفر اخیر ولیعهد به کاخ سفید شدت گرفت. این سفر در حالی انجام شد که فضای سیاسی و رسانهای ایران همچنان تحت تأثیر روایتهای متفاوت درباره محتوای نامهای بود که رئیسجمهور ایران برای ولیعهد سعودی فرستاده است.
ادامه مطلب
روابط عربستان و امریکا در سایه وضعیت جدید
دوستی بن سلمان و ترامپ به کجا میرسد
بهرام امیر احمدیان در یاددداشتی می نویسد: ماهیت سوداگرانه رئیس جمهوری آمریکا زمانی که پای منافع اقتصادی پیش می آید، از بن سلمان به عنوان یک شاهزاده استقبال به عمل می آورد تا بتواند به وعده ای که عربستان برای سرمایه گذاری در آمریکا داده است، دست یابد و آن را عملی سازد.
ادامه مطلب
راهبرد دوگانه واشینگتن در خلیج فارس
«دیپلماسی جبر» علیه ایران و «دیپلماسی جذب» در قبال عربستان
احمد رشیدی نژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: واشینگتن با به کارگیری همزمان دیپلماسی جبر علیه تهران و دیپلماسی جذب نسبت به ریاض، در حال اجرای راهبردی دوسویه برای تثبیت هژمونی خود در خاورمیانه است.
ادامه مطلب
تفسیرهایی که از سفر محمد بن سلمان به امریکا میتوان داشت
آینده خاورمیانه؛ «مثلثی با قاعده متزلزل»
سید محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: از منظر استراژیست های امریکایی پس از ۷ اکتبر و به خصوص پس از جنگ ۱۲ روزه موازنه قدرت در خاورمیانه به سود اسرائیل تغییر یافته اما مدل مطلوب امریکا در خاورمیانه ساختاری از قدرت متوازن شده میان ترکیه، عربستان و اسرائیل است. در این مثلث اسرائیل نقش قاعده مثلث را ایفا می کند یعنی در ابعاد امنیتی و نظامی نسبت به عربستان و ترکیه برتری دارد اما این برتری نباید به هژمونی تبدیل شود.
ادامه مطلب
دیدار ترامپ و بنسلمان؛
بازگشت دیپلماسی معاملهمحور
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ین دیدار نه تنها بر تحولات منطقهای سایه افکند، بلکه نشان داد که قواعد بازی در عرصه سیاست خارجی آمریکا، به ویژه در قبال شرکای سنتی، در حال تغییر بنیادین است.
ادامه مطلب
چه انتظاری باید از سفر محمد بن سلمان به واشنگتن داشت؟
شتاب واقعی، نیاز روابط امریکا و عربستان
روابط آمریکا و عربستان به شتابی واقعی نیاز دارد، نه صرفاً مجموعهای از معاملات تجاری و ادامه گفتوگوها درباره عادیسازی روابط با اسرائیل.
ادامه مطلب
پذیرایی از بنسلمان در واشنگتن با طعم اف-۳۵ و هوش مصنوعی؛
معامله نسیه در کاخ سفید
رئیس جمهور امریکا در استقبالی باشکوه از ولیعهد سعودی در واشنگتن توافقنامهای دفاعی شامل جنگندههای پیشرفته و تبرئه سیاسی از قتل جمال خاشقچی را پیشکش کرد تا در مقابل، وعدههایی مبهم درباره سرمایهگذاری دریافت کند؛ معاملهای نامتوازن که کارشناسان آن را حراج اهرمهای فشار آمریکا و فناوریهای حساس نظامی بدون تضمین امنیتی واقعی یا عادیسازی روابط با اسراییل میدانند.
ادامه مطلب
رنگ و بوی اقتصادی سفر محمد بن سلمان به امریکا
امنیت برای اقتصاد؛ معماری جدید روابط ریاض–واشنگتن
کامران کرمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: محمد بن سلمان در شرایطی با دستورکار اصلی امضای یک پیمان دفاعی غیرحزبی، خرید جنگندههای نسل پنجم و بازآرایی روابط چند دههای ریاض و واشینگتن در بستر شکافهای چندقطبی با منطق اقتصاد سیاسی بینالمللی راهی کاخ سفید شده که مولفه امنیت نقش کلیدی برای پروژه چشم انداز ۲۰۳۰ این کشور بازی میکند. در این چیدمان؛ بن سلمان دو هدف اصلی اقتصادی و امنیتی با تاثیر و تاثر ژئوپلتیک را دنبال میکند.
ادامه مطلب
انتظاراتی که از سفر ولیعهد عربستان به امریکا میرود
سایه ایران، چین و غزه بر سفر محمد بن سلمان به واشینگتن
واشینگتن اینستیتیوت در گزارشی با بهره گرفتن از نظرات شش کارشناس برجسته حوزه خاورمیانه سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان به ایالات متحده را بررسی کرده است.
ادامه مطلب
بازگشت حاکم دوفاکتوی عربستان به آغوش ترامپ
بازنویسی یک اتحاد
رسانههای آمریکایی در زمان اعلام خبر سفر محمد بنسلمان به ایالات متحده برای دیدار با دونالد ترامپ، او را حاکم دوفاکتوی عربستان نامیدند. عبارتی که نشان میدهد آنها بهخوبی میدانند در ریاض تمام تصمیمات در سایه بلندپروازیهای محمد بنسلمان گرفته میشود و سلمان بنعزیز ۸۹ساله عملا از دایره تصمیمگیری کنار گذاشته شده است.
ادامه مطلب
جنگ پنهان در سودان؛ ریاض پشت ارتش، ابوظبی پشت شورشیان
برادران سابق، رقبای امروز
یک دهه قبل، بنسلمان جوان و ماجراجو به عنوان ولیعهد عربستان سعودی، به همراه بنزاید، حاکم میانسال امارات، قطر را محاصره و بایکوت کرده و در جنگ با یمن شریک یکدیگر شدند. در آن زمان تصور اینکه ابوظبی و ریاض یک دهه بعد از شرکای استراتژیک به رقبای جدی منطقهای تبدیل شوند دشوار بود.
ادامه مطلب
امارات؛ بدلکار و نیابتی اسرائیل
نمک به حرامی اماراتی ها
غلامرضا نظربلند می نویسد: در جنگ خانمانسوز سودان، دو کشور عمده عربی، مصر و عربستان، از ارتش و امارات از نیروهای واکنش سریع حمایت میکنند. تقابل بین کشورهای عربی در جنگ داخلی کشور عربی دیگری غریب مینماید؛ بهویژه آنکه مقابل دو کشور ریشهدار عربی نامبرده، کشورکی عربی است که ریشه ندارد و ازقضا به قرار معلوم با حمایتهای مالی و لجستیکی سنگین خود از RSF، دستکم در این فاز از جنگ نقش پررنگتری ایفا میکند. این ظاهر شگفتآور اما باطنی غیر از این دارد. امعان نظر در تاریخِ نداشته یا دستکم تاریخ تاریک امارات و سیاست خارجی درپیشگرفته آن، رویکرد جاری او را در قبال تحولات منطقه و حتی فراتر از آن توجیه میکند.
ادامه مطلب
تلاش کشورهای عربی برای فعالسازی کریدور تجاری که چین و کریدورهای ترانزیتی ایران را دور میزند
دوربرگردان عربی
عربستان سعودی دریای سرخ را به خلیج فارس متصل میکند. این طرح که در رسانههای عربی با عنوان پل زمینی توصیف شده است، از سوی برخی تحلیلگران به عنوان راهی برای دورزدن تنگه هرمز تلقی میشود. این دسته از تحلیلگران میگویند که در ادامه سایر کشورهای عربی به این کریدور ترانزیتی میپیوندند و تجارت از تنگه هرمز تحتالشعاع قرار میگیرد.
ادامه مطلب
از غنیسازی تا جنگسازی؛
افغانستان در مدار جدید امنیت سعودی ـ پاکستانی
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پاکستان در چند دهه گذشته بهای سنگینی برای حفظ و توسعه زرادخانه هستهای خود پرداخته است. در دورههای فقر و انزوا، کمکهای مالی عربستان حیات سیاسی اسلامآباد را تضمین میکرد و از دل همین وابستگی، توافقی نانوشته شکل گرفت: هرگاه ریاض در معرض تهدید قرار گیرد، اسلامآباد نوعی حمایت بازدارنده ارائه میدهد.
ادامه مطلب
بیبی به چیزی کمتر از این راضی نیست
رویای نتانیاهو عادیسازی روابط با عربستان و اندونزی تا قبل از انتخابات ۲۰۲۶
کان خاطرنشان کرد که شانس نخستوزیر برای امضای توافقنامه با ریاض «معقول» تلقی میشود، در حالی که شانس او برای امضای توافقنامهای مشابه با جاکارتا «کم» به نظر میرسد. این گزارش میافزاید که نتانیاهو تنها به عادیسازی روابط با یکی از این دو کشور راضی خواهد بود و در حال حاضر به چیزی کمتر از آن رضایت ندارد.
ادامه مطلب
کاهش اعتماد به امریکا و نزدیکی بیشتر کشورهای منطقه به هم
خاورمیانهای که اسرائیل ساخته است
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده امریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل اخیراً یک «طرح بیستگانه صلح» را جشن گرفتند، اما تا زمانی که اسرائیل به رفتار تهاجمی ادامه دهد و مطالبات مشروع فلسطینیان را نادیده بگیرد، این ابتکار شانسی برای بازگرداندن ثبات ندارد. اسرائیل که پیشتر امیدوار بود با حمایت آمریکا نظم دلخواه خود را بنا کند، اکنون منزویتر از همیشه است؛ همکاری با تلآویو برای دولتهای عربی هزینهای سیاسی و حیثیتی سنگین دارد و شرکای دیروز به رقبای محتاط بدل شدهاند.
ادامه مطلب
تحلیل پیمان دفاعی ریاض – اسلام آباد
امنیت در تلاقی منافع
شقایق متقی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پیمان دفاعی دو کشور پاکستان و عربستان سعودی ابزاری برای بازدارندگی سیاسی و نمادین است. پاکستان با وضعیت داخلی شکننده بعید به نظر میرسد که برای عربستان وارد جنگ مستقیم شود. از سمت دیگر، ریاض از این پیمان به عنوان اهرم فشار در برابر هند، ایران و حتی آمریکا استفاده خواهد کرد.
ادامه مطلب
پیمان دفاعی عربستان-پاکستان:
بازتعریف توازنهای منطقهای در محیطی متزلزل
عباس عبدالخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: یکی از ابعاد مهم و پرچالش پیمان، موضوع هستهای بودن پاکستان است. اگرچه هیچ بندی در متن رسمی به موضوع بازدارندگی هستهای اشاره نکرده است، اما حضور کشوری با توان هستهای در یک پیمان دفاعی، پیام بازدارنده غیرمستقیم و پرمعنایی دارد. این امر موجب نگرانی برخی بازیگران منطقهای و فرامنطقهای شده است، زیرا حتی اگر تعهد هستهای رسمی وجود نداشته باشد، نفس نزدیکی عربستان به یک قدرت هستهای مسلمان میتواند موازنه تهدید را در ذهن اسرائیل و آمریکا تغییر دهد.
ادامه مطلب
همکاری نظامی بحرین و پاکستان پس از توافق ریاض و اسلامآباد
تنها قدرت اتمی جهان اسلام در برابر تنها قدرت اتمی خاورمیانه
هدف اصلی کشورهای عربی از تقویت روابط دفاعی با پاکستان، ایجاد نوعی بازدارندگی در برابر اسرائیل است. اسرائیل به عنوان تنها قدرت هستهای در خاورمیانه، پس از هفتم اکتبر سیاستهای تهاجمیتری را در منطقه در پیش گرفته و این مساله نگرانی بسیاری از کشورهای عربی را برانگیخته است. از سوی دیگر، پاکستان به عنوان قدرت اتمی جهان اسلام، میتواند به عنوان وزنهای مهم در معادلات بازدارندگی منطقهای ایفای نقش کند و این همان نقطهای است که همکاریهای اخیر را معنادار میسازد.
ادامه مطلب
توطئههای احتمالی تلاویو و اقدامات مهارکننده چه میتوانند باشند؟
اسرائیل و پیمان نظامی عربستان و پاکستان
تا زمان نگارش این مطلب، هیچ اظهار نظر رسمی از سوی مقامات اسرائیلی در مورد امضای این توافقنامه منتشر نشده است، مگر اینکه آنچه روزنامه اسرائیل هیوم در ۲۰ سپتامبر گزارش داد را به عنوان اعتراض غیرمستقیم به اقدام عربستان سعودی در نظر بگیریم. این روزنامه نوشت: «دولت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی اطلاع داد که آماده نیست هیچ تلاشی برای گنجاندن تشکیلات خودگردان فلسطین در تشکیلاتی که پس از پایان جنگ در نوار غزه تشکیل خواهد شد، طبق خواسته پادشاهی، انجام دهد. بنابراین، اسرائیل به وضوح اعلام میکند که علاقهای به عادیسازی روابط با ریاض ندارد.»
ادامه مطلب
سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی به ریاض و ابعاد تازهای از راهبرد امنیت چندلایه ایران
ریاض؛ ضلع سوم پازل امنیتی تهران
سفر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به ریاض در بحبوحه تحولات پرشتاب خاورمیانه نه صرفاً یک رویداد دیپلماتیک، بلکه حلقهای از زنجیرهای بزرگتر در راهبرد امنیت چندلایه تهران است. این سفر پس از حضور لاریجانی در بیروت و بغداد، نشان میدهد ایران در حال معماری جدیدی از روابط منطقهای است که در آن سیاست، اقتصاد و امنیت بهصورت همزمان دنبال میشوند.
ادامه مطلب
حمایت قاطع مجمع عمومی سازمان ملل از راهحل دو دولتی
تولد دوباره رؤیای فلسطین
تصویب قطعنامه پیشنهادی فرانسه و عربستان سعودی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد با ۱۴۲ رأی موافق، تنها ۱۰ رأی مخالف و ۱۲ رأی ممتنع را میتوان نقطه عطفی در مناقشه دیرینه فلسطین و اسرائیل دانست. این رأیگیری نهتنها بهطور نمادین حمایت گسترده جامعه بینالمللی از راهحل دو دولتی را به نمایش گذاشت، بلکه در عمل نشان داد که اظهارات صریح بنیامین نتانیاهو مبنی بر «عدم تشکیل کشور فلسطین» با مخالفت آشکار جهانی روبهرو شده است.
ادامه مطلب
برای جلوگیری از جنگی مجدد
سیاست گفت و گوهای منطقه ای باید از سرگرفته شود
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در مقطع کنونی، منافع ایران و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به ویژه عربستان، در یک راستا قرار گرفته است؛ امنیت و ثبات در خلیج فارس! در این راستا لازم است تا رایزنی ها و گفت و گوهای منطقه ای بار دیگر برای ساختن تابآوری و کمک به ایجاد نظم منطقهای پایدارتر از سر گرفته شده و از عربستان سعودی و سایر قدرتهای متوسط نوظهور این منطقه خواسته شود که نفوذ خود را به ابتکار عمل برای صلح و امنیت تبدیل کنند و در کنار ایران، مانع درگرفتن جنگی دیگر در خلیج فارس شوند.
ادامه مطلب