در حالی که بحران فعلی سایه انداخته است
نیاز به تغییر پارادایم در روابط خارجی جدید
حسین ملائک در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد:
ادامه مطلبایران
تأملی بر کتاب «بر لبه تنهایی» و نسبت ایران با نظام جهانی
تنهایی ژئوپلیتیک سرنوشت یا انتخاب؟ جدید
علی ربیعی نوشت: انتشار کتاب «بر لبه تنهایی» نوشته دکتر ولی نصر، فرصتی فراهم میکند تا بار دیگر درباره نسبت ایران با نظام جهانی و روایتهای مسلط از امنیت ملی کشور تأمل کنیم
ادامه مطلب
آتشبس شکننده
نظم نوین خاورمیانه در سایه بیاعتمادی جدید
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: خاورمیانهای که از دل این آتشبس شکننده سر برمیآورد، با خاورمیانه پیش از جنگ تفاوتهای بنیادینی دارد. اعتماد میان بازیگران تقریباً به صفر رسیده، آسیبپذیری اقتصادی بهطرز هولناکی آشکار شده و اتکا به ضامنهای خارجی زیر سؤال رفته است. در چنین فضایی، نه تهران میتواند صرفاً به تاکتیکهای سابق خود ادامه دهد و نه کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس میتوانند به رویههای پیشین بازگردند.
ادامه مطلب
خوانش رویدادها
جنگ رمضان، جنگی منطقهای در ابعاد جهانی جدید
ذوالفقار صادقی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این نوشتار قضاوتی را در پیروزی یا شکست ارائه نخواهد داد، اکثراً متکی بر نظرات کارشناسی غیر ایرانی و البته به مضمون است، اگر دنبال معرفی پیروز این جنگ هستیم باید این قاعده را بپذیریم که آغاز کننده جنگ به اهداف اعلامی خود رسیده یا برعکس، قضاوت با مخاطبی است که این نوشتار را منتقدانه مورد مطالعه قرار میدهد.
ادامه مطلب
ایران در آستانه نظم جدید منطقهای
از بازدارندگی نظامی تا سرمایه راهبردی ملت جدید
سید حجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: جمهوری اسلامی ایران در موقعیتی قرار گرفته است که بسیاری از تحلیلگران آن را متفاوت از گذشته ارزیابی میکنند. کشوری که طی چهار دهه گذشته همزمان با تحریمهای گسترده اقتصادی، فشارهای سیاسی، جنگهای نیابتی، عملیاتهای امنیتی و تهدیدهای مکرر نظامی مواجه بوده، نه تنها از معادلات منطقه حذف نشده، بلکه به یکی از اضلاع اصلی هرگونه نظم امنیتی جدید در غرب آسیا تبدیل شده است.
ادامه مطلب
بررسی یک مساله حقوقی
تنگه هرمز؛ از حق حاکمیت ایران تا اخذ عوارض خدمات دریانوردی جدید
امیر بیپروا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نکته اساسی آن است که جمهوری اسلامی ایران عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها، موسوم به کنوانسیون مونتهگو بی، نیست و از همین رو، رژیم «عبور ترانزیت» را که در آن کنوانسیون پیشبینی شده، به عنوان یک تعهد قراردادی برای خود نمیپذیرد.
ادامه مطلب
چه می شود؟
بحران عینک مذاکرات جدید
محمدعلی ابطحی نوشت: اگر مذاکرات با هدف دورکردن کشور از جنگ، رفع تحریمها و بهبود زندگی و معیشت مردم انجام میشود، جهت نگاه و عینک خود را به سمت اکثریت مردم ببرید؛ مردمی که این بلاتکلیفی و تعلیق، زندگی را بر آنان دشوار کرده است.
ادامه مطلب
واکاوی تنش کلامی ترامپ و نتانیاهو
ایران و وسوسه جدا کردن واشنگتن از تلآویو
حسین دلیر در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: به نظر میرسد تهران، اینک بیش از همیشه به وسوسه جدایی آمریکا از اسرائیل، دستکم در برخی حوزهها میاندیشد؛ تعبیری که فراتر از سطح شعار، نمود عینی دارد.
ادامه مطلب
اینجا جای کاسبی با رادیکالیسم نیست
دیپلماسی در نقطه صفر مرزی
امیر نیکرویان نوشت: مذاکرات امروزی که دستگاه دیپلماسی کشور درگیر آن است، امتداد روزمرگیهای دیپلماتیک گذشته یا یک پرونده عادی در بایگانی وزارت خارجه نیست. این بار مسئله صرفا تحریمهای اقتصادی، درصد غنیسازی اورانیوم، مکانیسم ماشه یا رزومه فلان دیپلمات نیست.
ادامه مطلب
نگاهی به پوست اندازی منطقه ای
درباره نظم نوین غرب آسیا
سیدحسین موسوی نوشت: به نظر میرسد جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایجاد کرد، با این مضمون که خاورمیانه جدیدی در حال بازآرایی است که با آنچه آمریکا و اسرائیل اراده کرده بودند، بسیار متفاوت خواهد بود.
ادامه مطلب
بررسی رویارویی دو کشور با متخاصمان
تایوان و اسرائیل و رفتار سیاست خارجی
وحید کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مقایسه رفتاری در مناقشه تایوان بین امریکا و چین میتواند کمککننده به رفتار سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در رابطه با امریکا باشد.
ادامه مطلب
دیجیتالیشدن ترانزیت بینالملل
ایران و بازآرایی ژئوپلیتیکی جدید
زهرا صدرا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: موقعیت ژئوپلیتیکی ایران فرصتهای بزرگی برای تبدیلشدن به هاب ترانزیتی منطقه فراهم کرده، اما همزمان چالشهایی مانند تحریمهای فناوری، ضعف زیرساختهای دیجیتال و رقابت کریدوری منطقهای، آینده جایگاه ایران را با ابهام مواجه ساخته است.
ادامه مطلب
درآمدی بر یک چالش ملی و فرا-حکمرانی (بخش نهم)
معنای راهبردی و پیامدهای کاهش برد موشکی در ساختار قدرت ایران
فریدون علیمازندرانی، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در سلسله یادداشتهای مشترک خود برای دیپلماسی ایرانی مینویسند: کاهش برد موشکی ایران نه یک تصمیم فنی محدود، بلکه «یک تغییر راهبردی خطرناک» است که پیامدهای آن از سطح نظامی آغاز میشود و تا لایههای ژئوپلیتیکی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی روانی امتداد مییابد.
ادامه مطلب
از ژئوپلیتیک مقاومت تا ژئواکونومی توسعه
ضرورت تغییر پارادایم در سیاست خارجی ایران
مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: کشورهایی که دیروز صرفاً بازیگران منطقهای بودند، امروز با تکیه بر اقتصاد و فناوری به بازیگران تأثیرگذار جهانی تبدیل شدهاند. این روند، نشاندهنده گذار تدریجی از عصر «ژئوپلیتیک صرف» به عصر «ژئواکونومی» است.
ادامه مطلب
وقتی نام چهار صرافی رمزارزی ایرانی وارد فهرست سیاه آمریکا شد:
دارایی کاربران ایرانی پس از تحریم صرافیهای رمزارزی چه میشود؟
تحریم چهار صرافی بزرگ رمزارزی ایران شاید در ظاهر یک اقدام دیگر از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) باشد، اما در لایه عمیقتر، این اتفاق یکی از مهمترین آزمونهای اعتماد در اقتصاد دیجیتال ایران است؛ اقتصادی که در سالهای اخیر همزمان با تحریمهای خارجی، محدودیتهای داخلی، قطعیهای مکرر اینترنت و نااطمینانیهای سیاسی تلاش کرده روی پای خود بایستد.
ادامه مطلب
لزوم بازتعریف روابط
عقلانیت همسایگی در پساجنگ رمضان
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: بررسی رفتارهای این کشورها نشان میدهد که منفعت اصلی آنان در پیروزی برق آسای آمریکا و اسرائیل در جنگ با ایران، نابودی کامل توان نظامی و تضعیف و مهار وزن ژئوپلیتیک آن تعریف شده بود؛ در این راستا این کشورها علی رغم عدم همراهی رسمی و علنی با آمریکا و اسرائیل، در خفا از هیچ تلاشی برای تشویق دولت ترامپ به حمله به ایران و نابودی قابلیتهای دفاعی- نظامی کشورمان دریغ نکردند و حتی در مواردی، با تسهیلات پدافندی، تبادل اطلاعاتی و اجازه به آمریکا و اسرائیل برای حمله به کشورمان از خاک آنها، تمامی شرایط غیر مستقیم برای حمایت از این تجاوز غیرقانونی را فراهم آوردند.
ادامه مطلب
باید بیش از گذشته تواناییها را جدی بگیریم
موضوع وامانده و مهجوری به نام بازدارندگی
محمد مونسان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تفاوت خواستههای طرفین در موضوع تنگه هرمز، توانمندی هستهای، موشکی و محور مقاومت از زمین تا آسمان است لذا هیچ قوه عاقلهای نمیتواند هیچ نوع همگرایی را بین این دو حتی تصور کند. از طرفی متوجه نیستید که هرچه فشار بر کشورهای جهان بیشتر میشود، آنها را برای «جنایت نهایی!» علیه مردم ایران، همسوتر و متحدتر میکند. پس باید به موازات بسته نگه داشتن تنگه هرمز، به حال بازدارندگی مطلق نیز فکری کرد.
ادامه مطلب
نگاهی هب معادلات پیش رو
طرح مجلس برای تنگه هرمز
کوروش احمدی نوشت: در شرایطی که مذاکرات جاری بین ایران و آمریکا و سرنوشت پیشنویس موجود مهمترین تحول جاری است، همزمان از اخبار مربوط به احتمال تصویب قانونی در مورد تنگه هرمز در مجلس نیز نباید غافل بود. چنین قانونی اگر بدون بررسیها و مشورتهای لازم و ملاحظه همه جوانب حقوقی و بینالمللی مربوطه تصویب شود، میتواند برای سالها کشور را درگیر مشکل جدیدی مشابه مشکل قبلی (رویارویی بر سر غنیسازی) کند.
ادامه مطلب
شکست دیگر برای امریکا و اسرائیل، این بار در لبنان
وقتی ایران اراده خود را تحمیل میکند
در سایه جنگ ایران، کارزار مجدد اسرائیل در لبنان خطر تکرار درسها و اشغالهای شکست خورده گذشته را در پی دارد.
ادامه مطلب
خوانشی از مکالمه رکیک ترامپ
بروز شکاف در منافع ملی یا ظهور اختلاف در منافع فردی؟
محمدحسین عمادی نوشت: از ابتدای تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران، زمانی که رؤیای پیروزی سریع به سراب تبدیل شد، بسیاری از تحلیلگران سیاسی بر این باور بودند سرنوشت این جنگ دیگر صرفا در میدان نبرد رقم نخواهد خورد، بلکه در عرصه سیاست و در نقطهای تعیین خواهد شد که منافع ملی واشینگتن با بلندپروازیها و زیادهخواهیهای تلآویو از یکدیگر فاصله بگیرد.
ادامه مطلب
درآمدی بر یک چالش ملی و فرا-حکمرانی (بخش هشتم)
عقبنشینی از بازدارندگی فعال به دفاع انفعالی و پیامدهای راهبردی آن برای امنیت ایران
فریدون علیمازندرانی، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در سلسله یادداشتهای مشترک خود برای دیپلماسی ایرانی مینویسند: در چهار دههی اخیر، بخش عمدهی امنیت ایران بر این فرض بنا شده بود که هر حملهی دشمن، میتواند با ضربهای بسیار سنگینتر پاسخ داده شود. این امکان، دشمن را از محاسبهی جنگ بازمیداشت، زیرا جنگ با ایران چیزی نبود که بتوان با هزینهی کم آغاز کرد. اما وقتی برد به ۵۰۰ کیلومتر کاهش یابد، ایران دیگر نمیتواند مراکز حیاتی دشمن را تهدید کند و همین مسئله دشمن را از حالت بازدارندگی به حالت هجوم منتقل میکند. در این وضعیت، ایران عملاً از حالت «جلوگیری از جنگ» به حالت «تحمل جنگ» منتقل میشود.
ادامه مطلب
نگاه ها به سمت چین
آیا پکن به مرکز جدید دیپلماسی و تنظیم نظم جهانی تبدیل میشود؟
نظم بینالملل در مرحلهای از گذار ژئوپلیتیک قرار گرفته است؛ گذار از جهانی که پس از جنگ سرد با محوریت آمریکا شکل گرفته بود، به نظمی که در آن قدرت میان بازیگران متعدد توزیع شده و هیچ قدرتی بهتنهایی قادر به تعیین قواعد بازی نیست.
ادامه مطلب
آثار پساجنگ در کشور
آیا نظام اقتصادی ایران پس از جنگ تغییر میکند؟
حمزه نوذری نوشت: آیا اقتصاد ایران پس از جنگ تغییر میکند؟ این سؤالی است که بسیار میپرسند و برای اغلب افراد دغدغه جدی است. اینکه گفته میشود جنگ و تهاجم علیه ایران تغییرات زیادی در نظام جهانی از جمله نظام بازار و تجارت ایجاد کرده است؛ آیا مردم ایران نیز شاهد تغییر در نظام اقتصادی کشورشان خواهند بود؟
ادامه مطلب
نگاهی به «روشنفکر سیاسی» در ایران
روشنفکری و جنگ
کیومرث اشتریان نوشت: آنگاه که یک هنرمند از پوسته فنی خویش خارج میشود و درباره امور عمومی موضعگیری میکند، به حیطه روشنفکری اجتماعی وارد میشود. البته از همان ابتدا که فیلم میسازد وقتی که یک «تم اجتماعی» را انتخاب میکند وارد این عرصه شده است.
ادامه مطلب
نگاهی به روند مذاکرات
معایب توافق دومرحلهای
کوروش احمدی نوشت: یکشنبه گذشته برای ساعاتی به نظر رسید که ایران و آمریکا در آستانه نیل به تفاهمی موقت هستند. تا ساعت تهیه این یادداشت هنوز این احتمال منتفی نشده و همچنان وجود دارد، اما در پی پیام ترامپ در بعدازظهر یکشنبه مبنی بر اینکه «به نمایندگانش گفته که نباید برای رسیدن به توافق عجله کنند، چراکه زمان به سود ماست»، سرعت سیر امور قدری کُند شد. برخی ملاحظات در این مورد به شرح زیر قابل ذکر است:
ادامه مطلب
نگاهی دیگر به یک عملیات خصمانه
جنگ رمضان از دریچه مبانی معرفتی فرهنگ سیاسی شیعی
محمد محمودی کیا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آنچه تشیع را به یک کنشگر تأثیرگذار در عرصه سیاست جهانی رفعت مقام بخشید از درونمایههای گفتمانی و مؤلفههای معرفتی آن برمیخیزد. از این رو، برای فهم دقیقتر آنچه امروز در جنگ رمضان در حال خودنمایی است موجب شده تا بزرگترین قدرت اقتصادی، نظامی، فناورانه و سیاسی جهان را با گذشت بیش از یک ماه از آغاز یک جنگ تمامعیار، در دستیابی به اهداف خود ناکام گذاشته را باید در این خواستگاه معرفتی جستوجو کرد.
ادامه مطلب
کشورهایی که بازیگران جدید منطقه شدهاند
بازآرایی قدرتها و اتحادهای نو در خاورمیانه
ابوالفضل حسینی نیک در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در دنیای سیاست، جنگ از جمله تحولاتی است که به حرکت سریع در سیاست و وانکشهای جدید منجر میشود، یکی از اثرات مهم جنگ اخیر این بود که نشان دادن اتحادها، منافع و دورنگار کشورهای منطقه خاورمیانه و خلیجفارس چقدر می تواند باهم متفاوت و حتی متضاد باشد
ادامه مطلب
آتشبس دیگر به معنای صلح نیست
ایران، هرمز و معمای جنگ دوم
امیرحسام اسحاقی نوشت: شاید جهان هنوز صدای انفجارهای دور دوم جنگ را نشنیده باشد، اما بازارها، دولتها و اتاقهای فکر، از هماکنون در حال شمارش هزینههای آن هستند. خاورمیانه پس از جنگ ۴۰روزه، وارد مرحلهای شده که در آن آتشبس دیگر به معنای صلح نیست؛ بلکه تنها وقفهای کوتاه میان دو موج بحران است. این منطقه بار دیگر بر لبه پرتگاه و میان آتشبس شکننده و احتمال آغاز دور دوم جنگ ایستاده! جایی که تنگه هرمز، دیگر فقط یک آبراه نیست بلکه به اهرم فشار ژئوپلیتیکی و «سلاح اقتصادی» تبدیل شده که میتواند همزمان بازار نفت، امنیت غذایی و ثبات اقتصاد جهانی را دگرگون کند. از فروپاشی مدل اقتصادی خلیج فارس تا زخم عمیق اقتصاد دیجیتال ایران، منطقه وارد مرحلهای شده که در آن جنگها دیگر فقط با موشک و پهپاد تعیین نمیشود؛ بلکه با انرژی، زنجیره تأمین، اینترنت، سرمایه و دیپلماسیِ فرسایشی ادامه مییابد. پرسش اصلی اکنون این نیست که بحران پایان مییابد یا نه؛ بلکه این است که جهان تا چه اندازه توان تحمل موج بعدی آن را دارد؟
ادامه مطلب
یادآوری ۵ نکته
فرقه رجوی و بحران انطباق با ایران امروز
آرش رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تمرکز بر «فرقه بودن» و «انطباقناپذیری» با جامعه امروز ایران، دو محور کلیدی تحلیلهای انتقادیِ در شرایط کنونی هستند.
ادامه مطلب
بازآرایی ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی و جایگاه راهبردی محور تهران– ایروان
مساله ارمنستان جدید پاشینیان
آرتویت زهرابیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ، عملاً وارد دوره ای از «بی ثباتی کنترل شده» شده است؛ وضعیتی که در آن نظم پیشین منطقه تضعیف شده اما نظم جدید نیز هنوز تثبیت نشده است. خلأ ناشی از کاهش نسبی نفوذ روسیه، افزایش حضور غرب، جاه طلبیهای ژئوپلیتیکی آذربایجان و نقش فزاینده ترکیه، موجب شده است که بازیگران منطقهای به باز تعریف اولویتهای امنیتی و راهبردی خود ناچار شوند.
ادامه مطلب