ایران

درآمدی بر یک چالش ملی و فرا-حکمرانی (بخش چهارم)

انگیزه‌های آشکار و پنهان ایالات متحده در تلاش برای محدودسازی برد موشکی ایران جدید

فریدون علی‌مازندرانی، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسند: واقعیت ژئوپلیتیک خاورمیانه نشان می‌دهد که این تلاش‌ها بسیار فراتر از یک دغدغه‌ی فنی یا امنیتی هستند. ایالات متحده، به‌عنوان معماری که دهه‌هاست نظم امنیتی خاورمیانه را شکل داده، انگیزه‌هایی چندلایه برای تحمیل محدودیت موشکی بر ایران دارد. این انگیزه‌ها را می‌توان در دو دسته‌ی بزرگ تحلیل کرد: «انگیزه‌های آشکار» که در سطح دیپلماسی بیان می‌شوند، و «انگیزه‌های پنهان و راهبردی».

ادامه مطلب

قدرت‌هایی که نقش اصلی را ایفا می‌کنند

تحلیل تعادل قوا در خلیج فارس از منظر واقع‌گرایی جدید

فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پرسش اصلی این یادداشت این است: اسرائیل چگونه تلاش کرده بازدارندگی آسیب‌دیده خود را احیا کند؟ و آیا این تلاش‌ها واقعاً به «بازگشت تعادل قوا» منجر شده یا سیاست‌های جدید به «ناامنی بیشتر» انجامیده است؟ تعادل قوا در خلیج فارس چگونه شکل گرفته و امروز چه تغییراتی را تجربه می‌کند؟ و مهم‌تر: واقع‌گرایی تا چه حد می‌تواند این تحولات را تبیین کند.

ادامه مطلب

راهکارهای فوری خروج از بحران فعلی

ساعت سرنوشت جدید

این روزها فضای سیاست خارجی پیچیده‌تر از هر زمان دیگری است و ما با نوعی «روزشمار» و حتی «ساعت‌شمار» بحران مواجهیم؛ وضعیتی که در آن، هم‌زمان نشانه‌های فزاینده‌ای از تشدید فشار نظامی، ابهام در تصمیم‌گیری سیاسی و تلاش‌های پراکنده برای فعال‌سازی کانال‌های دیپلماتیک دیده می‌شود. تحرکات اخیر آمریکا در منطقه، اظهارات متناقض دونالد ترامپ درباره ایران و هم‌زمانی آن با پیام‌های غیررسمی دیپلماتیک، تصویری سیال و پرریسک از شرایط کنونی ترسیم کرده است؛ تصویری که در آن، هیچ سناریویی را نمی‌توان به‌ طور کامل منتفی دانست؛ از آغاز مذاکرات تا شروع جنگ دوباره.

ادامه مطلب

تلاش نتانیاهو از بروز جنگی جدید در منطقه

وقتی که حتی اسرائیل هم از جنگ امریکا با ایران نگران است جدید

همان‌طور که گاهی اوقات در خاورمیانه اتفاق می‌افتد، اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ داد. هم‌زمان با اینکه ایران با ناآرامی‌های گسترده ناشی از تورم بالا و نارضایتی عمومی مواجه شد، نتانیاهو، که مدت‌ها طرفدار سرسخت جنگ با ایران بود، از این موضع خود عقب‌نشینی کرد.

ادامه مطلب

بازدارندگی در سایه ابهام

چرا گزینه جنگ علیه ایران پرهزینه‌تر از همیشه است؟ جدید

عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر صحنه را از منظر منطق سرد و محاسبه‌گر قدرت بنگریم، روشن می‌شود که مانع اصلی در برابر هرگونه اقدام نظامی مستقیم در کوتاه‌مدت، نه صرفاً موازنه تسلیحاتی متعارف، بلکه عنصری پیچیده‌تر و تعیین‌کننده‌تر است: «هزینه‌های غیرقابل محاسبه ناشی از ابهام». 

ادامه مطلب

از فروپاشی نهادهای بین‌المللی تا بازآرایی جنگ نیابتی

ایران در مرکز فشار ترکیبی جدید جدید

علی رحیمی‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ایران نه با یک دشمن واحد، بلکه با یک آرایش سیال از فشارها مواجه است: نهادی، نیابتی، شناختی و ژئوپلیتیکی. 

ادامه مطلب

ضمن محکومیت اظهارات موهن رئیس‌جمهور آمریکا

بیانیه دیپلمات‌های ایرانی در حمایت از رهبر انقلاب

سفیران، دیپلمات‌ها و کارگزاران وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران بیانیه‌ای در حمایت قاطع از مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) و محکومیت اظهارات موهن، مداخله‌جویانه و خلاف حقوق بین‌الملل «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا صادر کردند.

ادامه مطلب

کالبدشکافی طرح مشترک ترامپ و نتانیاهو علیه نظام ایران

از ترور تا آشوب و هرج و مرج

تلاش برای یافتن انگیزه‌های عقلانی و منطقی در پس پرده تصمیم احتمالی امریکا برای آغاز جنگی فراگیر علیه ایران، راه به جایی نخواهد برد و به نتایج واقعی منجر نخواهد شد.

ادامه مطلب

تأملی بر تجربه اوکراین، تونس، عراق، فرانسه و شیلی

چگونه انتخابات در بحران معنا می‌یابد؟

سعید پورعلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تجربه جهانی نشان می‌دهد انتخابات در بحران، پیش از آنکه یک مسئله اجرایی یا امنیتی باشد، پدیده‌ای اجتماعی و روانی است. کشورهایی که توانسته‌اند مشارکت قابل قبول یا رو به افزایش را تجربه کنند، نه الزاماً آن‌هایی بوده‌اند که بیشترین توان کنترلی را داشته‌اند، بلکه آن‌هایی بوده‌اند که بحران را به رسمیت شناخته، جامعه را مخاطب قرار داده و به مردم احساس اثرگذاری داده‌اند.

ادامه مطلب

زنان و قوانین نوین؛

حرکت ایران به سمت استانداردهای جهانی حقوق بشر

نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ایران در مسیر حرکت به سوی استانداردهای جهانی حقوق بشر و عدالت برای زنان، نه تنها قوانین نوین تصویب کرده، بلکه برنامه‌های عملیاتی و ساختارهای حمایتی ایجاد کرده است که می‌تواند الگوی نسبتا موفقی برای کشورهای منطقه نیز باشد.

ادامه مطلب

قطعنامه‌ای علیه ایران یا پیام اروپا به شرق؟

قطعنامه‌ای به مثابه آچارکشی سیاسی

سیاوش قدوسی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در ادبیات راهبردی غرب، ایران نه به‌عنوان یک دشمن مطلق و نه به‌مثابه شریک بالقوه تعریف می‌شود. مفهومی که به‌ویژه در تحلیل‌های RAND و ECFR قابل ردیابی است، Managed Adversary  است؛ بازیگری که نه باید به نقطه فروپاشی رانده شود و نه اجازه عادی‌سازی کامل یابد. هدف، «مدیریت» است، نه «حل». قطعنامه‌های حقوق بشری دقیقاً در همین چارچوب معنا پیدا می‌کنند.

ادامه مطلب

معرفی کتاب

«رضا شاه، خودِ خدا»

محسن پاک‌آیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی کتاب «خود خدا» که توسط دفتر نشر معارف قم منتشر شده، معرفی کرده است.

ادامه مطلب

جایگاه نظام حکمرانی در داخل

چرا «خارج» مهم می‌شود؟

حسین حقگو می نویسد: اگر دخالت‌های خارجی (مستقیم و غیرمستقیم) می‌توانند وضعیت اقتصادی کشور را با چنین بحران‌های عظیمی مواجه کنند (کسری بودجه چندصد هزار میلیارد تومانی، ورشکستگی نظام بانکی و تأمین اجتماعی، سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی منفی، حجم نقدینگی ۱۳ هزار همتی، تورم ۵۰درصدی و...) پس جایگاه، مسئولیت و تدابیر نظام حکمرانی در این میان چه می‌شود و کجای ماجراست؟

ادامه مطلب

نگاهی به معادلات سیاست داخلی و سیاست خارجی

کاغذپاره‌ها

سیدمصطفی هاشمی‌طبا می نویسد: هنگامی که یک سند تاریخی چندصدساله یا چندهزارساله را به دست فرد عامی بی‌سوادی بدهید، بهترین استفاده از آن را تمیزکردن شیشه تاری می‌داند که چشم او را آزار می‌دهد و ازاین‌رو عجیب نیست از کسی که نه تاریخ می‌داند و نه به روابط بین‌الملل و مکانیسم‌های پنهان توطئه‌های جهانی آگاه است و علاوه بر آن امر بر او مشتبه شده و با بیماری بزرگ‌بینی احساس استعلا می‌کند و به این روی راه بیراهه‌ای برای خود و کشور می‌گشاید.

ادامه مطلب

هشدار تازه گروسی و ادامه میانجیگری‌های عربی بین تهران و واشینگتن

دیپلماسی معلق

رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز و در حاشیه نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس، اعلام کرد‌ آژانس تاکنون موفق شده است تمامی ۱۳ تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران را که هدف حملات نظامی قرار نگرفته‌اند، بازرسی کند، اما هنوز امکان بازرسی از سه سایت کلیدی نطنز، فردو و اصفهان که در ماه ژوئن هدف بمباران قرار گرفتند، فراهم نشده است.

ادامه مطلب

نگاهی به توییت اخیر عراقچی در‌ مورد تنش اروپا و آمریکا بر سر گرینلند

نبش قبر سیاسی

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به رفتارهای اخیر آمریکا و اروپا، با یادآوری خروج یک‌جانبه واشنگتن از برجام در دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، تأکید کرد ‌کشورهای اروپایی با تبعیت از این اقدام و حتی همراهی با آن، امروز با همان منطق یک‌جانبه‌گرایانه مواجه شده‌اند.

ادامه مطلب

سیاستی که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از آن بهره می‌برند

هجینگ رکن گمشده سیاست خارجی ایران

رستم ضیائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: نمونه موفق رویکرد هجینگ در سال‌های اخیر در میان قدرت‌های میانه، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی و امارات هستند. این کشورها به طور آشکار تمایل بیشتری به گشایش روابط با کشورهای غیرغربی نشان داده‌اند و در راستای تقویت مصون سازی اقتصادی و امنیتی خود، درحال توسعه همکاری های چندجانبه با قدرت های آسیایی هستند.

ادامه مطلب

پدیده‌ای که آسیب می‌زند

سیاست و آفات سیاست‌زدگی

محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: سیاست واژه‌ای است که همیشه در ایران به آن منفی نگاه می‌شده، «سیاست پدر و مادر ندارد» جمله‌ای است که حتی در این سال‌ها به یکی از ضرب‌المثل ایرانی‌ها تبدیل شده است. در لغت‌نامه دهخدا سیاست به معنی تدبیر، مصلحت و دوراندیشی آمده است. موریس دوورژه از علمای علم سیاست، سیاست را علم قدرت نامیده است، اما اکثر مردم برای این واژه بار منفی قائل هستند، بسیاری بر این باورند، کسانی که با سیاست سر و کار دارند، رابطه‌ای با اخلاق ندارند. برای این ادعای خود هم مثال‌های فراوانی می‌آورند که یکی از آنها جنگ‌های بی‌شمار تاریخ بشریت از جمله جنگ اول و دوم جهانی است، جنگ‌هایی که حاصل زیاده‌خواهی سیاستمداران بوده است. در جامعه امروز ما حداقل در بین عوام واژه سیاست و واژه سیاست‌زدگی به یک معناست و تفاوت چندانی باهم ندارند، برای تبیین مسئله می‌توان دلایل زیادی را لیست کرد، از جمله اینکه در ایران هنوز حزب به معنای واقعی آن شکل نگرفته و عرصه سیاست عمدتاً براساس تمایلات فردی استوار است تا قاعده و قانون یا آیین‌نامه، البته نه اینکه قانون نباشد، بلکه جنبه تزئینی پیدا می‌کند و بیشتر منافع شخص یا اشخاص ملاک عمل قرار می‌گیرد و در کل کارها سیستمی پیش نمی‌رود.

ادامه مطلب

روابط ایران و آمریکا در سالی که از بازگشت ترامپ به کاخ سفید می‌گذرد

داستان یک سال

امروز بیستم ژانویه ۲۰۲۶ است. یک سال پیش و در چنین روزی دونالد ترامپ به کاخ سفید بازگشت تا ملتهب‌ترین یا حداقل، یکی از ملتهب‌ترین دوره‌های روابط آمریکا و ایران پس از انقلاب را رقم بزند. در مقام قیاس، بی‌شک آنچه در سال ۲۰۲۵ یعنی یک سال اول دولت دوم ترامپ بر ایران گذشت، کاملا متفاوت از تحولاتی بود که در دولت نخست او طی سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ بر ایران حادث شد.

ادامه مطلب

وزرای امور خارجه ایران و عراق در کنفرانس خبری مشترک در تهران

عراقچی: تخلیه عین‌الاسد نشانه‌ای از تقویت ثبات در عراق است/فواد حسین: قبل از این سفر با بسیاری از وزرای خارجه کشورهای منطقه گفت‌وگو کردم

فواد حسین نیز در این نشست با تشکر از دعوت عراقچی از وی برای سفر به ایران گفت: «در جریان این سفر آقای عراقچی من را از وضعیت داخلی ایران مطلع و شرایط و اوضاع ایران را تشریح کردند. ما باور داریم که امنیت عراق بخشی از امنیت منطقه است، امنیت ایران برای منطقه مهم است، امنیت ایران برای ما مهم است، امنیت کل منطقه برای ما مهم است.

ادامه مطلب

عقب‌نشینی به مثابه فضیلت؛

وقتی شکست به نظریه تبدیل می‌شود

علی اکبر رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر تاجیک عقب‌نشینی را «فضیلت» می‌نامد، نصر آن را «اجبار». اما هر دو در یک نقطه به هم می‌رسند: مقاومت دیگر عقلانی نیست. تفاوت فقط در مخاطب است؛ تاجیک نخبگان داخلی را به «درک لحظه» فرامی‌خواند و نصر، واشینگتن را مطمئن می‌سازد که ایران در حال بازنگری و آماده معامله است. 

ادامه مطلب

چرا مجاهدین خلق (منافقین) در واشنگتن دشمن پیدا کرده‌اند؟

بازی دو سر باخت

آرش رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: همه تحولات و معادلات منطقه ای در سال گذشته نشان داد که مجاهدین (منافقین) به مثابه یک فرقه تروریستی و خطرناک برای حتی سیاستمداران نئومحافظه کار و میلیتاریست امریکایی که سعی داشتند پس از اشغال عراق از مجاهدین چون حربه‌ای و فاکتوری برای فشار بر ایران استفاده کنند، به‌شمار می آید و برای مقامات امریکایی تاریخ مصرف دارد.

ادامه مطلب

با به‌رسمیت شناختن سومالی لند

اسرائیل با این پروژه ایران را عقب می‌راند؟

جمیله کدیور در یادداشتی می‌نویسد: شناسایی سومالی‌لند بخشی از استراتژی «محاصره استراتژیک ایران» توسط اسرائیل است. با حضور در این منطقه، اسرائیل می‌تواند بر تحرکات دریایی و ارسال تجهیزات ایران نظارت وبا نفوذ ایران در منطقه دریای‌سرخ مقابله کند.

ادامه مطلب

سفری که در مقطعی حساس انجام شد

اهمیت سفر عراقچی به لبنان

سید علی موسوی خلخالی می‌نویسد: سفر عراقچی به لبنان این پیام را به طرف‌های منطقه‌ای داد که ایران همچنان در لبنان عنصری تاثیرگذار و بازیگری موثر است که به این سادگی‌ها نمی‌توان آن را کنار زد، حتی اگر تحت شدیدترین فشارهای داخلی و خارجی باشد نیز باز هم آن اندازه قدرت دارد که بتواند بازیگری موثر خود را داشته باشد.

ادامه مطلب

ژئوپلیتیک و مقاومت؛ حلقه مفقوده تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری

گفتمان قدرتمند «عاشورایی - ایرانی» را دریابیم

علی رحیمی‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: از یک‌سو، فقدان آگاهی ژئوپلیتیک در سطوح تصمیم‌سازی و جامعه، سبب شکل‌گیری و تشدید چرخه معیوب «اعتراضات داخلی - تصمیم‌گیری انفعالی در عرصه خارجی» شده است. ازسوی‌دیگر، هزینه‌های گزاف این چرخه، توان و تمرکز کشور را برای بهره‌گیری از موقعیت استثنایی ژئوپلیتیکی خود به‌شدت تضعیف کرده است. استدلال اصلی آن است که غفلت از علم ژئوپلیتیک، هم‌زمان ریشه تفرقه داخلی و عامل عقب‌ماندگی راهبردی است. این متن با بررسی تاریخی ناآرامی‌های داخلی و تحلیل شکست‌های سیاست خارجی، نشان می‌دهد که تنها با نهادینه‌سازی این علم و تلفیق آن با گفتمان قدرتمند عاشورایی-ایرانی، می‌توان بر این چالش دوگانه فائق آمد و مسیر پیشرفت را شتاب بخشید. 

ادامه مطلب

در کنفرانس مطبوعاتی مشترک در تهران

عراقچی: مسائل داخلی کشورها جز از طریق گفت‌وگو حل نمی‌شود/بوسعیدی همواره نسبت به امنیت و ثبات منطقه‌ای تاکید داشته‌ایم

وزیر امور خارجه عمان که امروز به دعوت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان به ایران سفر کرده است در نشست خبری مشترک با همتای ایرانی خود شرکت کرد.

ادامه مطلب

نگاهی به تحولات اخیر

از مطالبات اقتصادی تا ملاحظات حقوق بین‌الملل

نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که موضوع معیشت و تأمین نیازهای اساسی، به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های بخش قابل توجهی از جامعه تبدیل شده و بازتاب گسترده‌ای در افکار عمومی داشته است.

ادامه مطلب

تهران همچنان بر اوضاع مسلط است

اعتراضات ایران و تشدید تهدیدهای ترامپ

نباید از انعطاف‌پذیری اساسی سیستم غافل شد. دولت هنوز سرویس‌های امنیتی قابل اعتماد و سازمان‌های اطلاعاتی هم‌پوشان را کنترل می‌کند. و مخالفان نتوانسته‌اند یک ساختار منسجم یا یک رهبری قابل تشخیص ایجاد کنند. جمهوری اسلامی ایران از مزایای زیادی برخوردار است.

ادامه مطلب

۱۰ پیامی که برای ما دارد

ونزوئلا و درس هایی برای ایران

سید محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: دولت ترامپ با ترویج زورمندی در نظام بین الملل؛ فرایند تزلزل نظم کهن پی ریزی شده توسط امریکا پس از جنگ جهانی دوم را نیز تسریع کرده است و به استقبال نظم جدیدی میرود که بدون شک در آن قدرت فائقه نیست و باید به تقسیم قدرت با اروپا؛ چین و روسیه رضایت دهد. در این فرایند گذار؛ ترویج نظامی گری لاجرم پای امریکا را به بحران های متعدد نظامی آینده باز خواهد کرد و فرایند افول هژمونی و حتی زورمندی امریکا را تسریع خواهد کرد. با این همه از منظر ما ایرانیان؛ حمله شبانه و خارج از عرف دولت ترامپ به ونزوئلا حامل پیام های خطرناکی در کوتاه مدت برای ما خواهد بود.

ادامه مطلب

گذار به نظم نوین در میانه «جنگ جهانی پراکنده»

ایران در کانون است

علی رحیمی‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ایران امروز نه یک تماشاگر که یکی از کانون‌های اصلی این «جنگ پراکنده» است. فشار حداکثری اقتصادی، تحریک ناآرامی‌های داخلی، فعال‌سازی گروهک‌های مرزی و تلاش برای انزوای منطقه‌ای، همه وجوه مختلف یک استراتژی یکپارچه فرسایشی هستند. 

ادامه مطلب