ضرورت تصمیم های فرامتنی در مذاکرات هسته ای

۳۱ شهریور ۱۳۹۳ | ۱۵:۱۱ کد : ۱۹۳۸۶۶۶ سرخط اخبار نگاه ایرانی
سیدجلال دهقانی فیروزآبادی در یادداشتی با اشاره به 5 تصمیم راهبردی که دولت امریکا در پرونده هسته ای ایران باید اتخاذ کند تاکید می کند که رسیدن به تواقق تا 24 نوامبر ممکن است.
ضرورت تصمیم های فرامتنی در مذاکرات هسته ای

دیپلماسی ایرانی : نخستین نکته قابل توجه این است که پرونده هسته یی جمهوری اسلامی ایران دارای ماهیت و ابعاد فنی، حقوقی، سیاسی و راهبردی است. اما از همان ابتدا مشخص بود که از نظر امریکا و اروپا این پرونده ماهیت سیاسی و راهبردی دارد. از این رو، اکنون پس از شش دور مذاکرات کاملاآشکار شده که ابعاد فنی و حقوقی این پرونده خاتمه یافته و تنها بعد سیاسی و راهبردی آن همچنان لاینحل باقی مانده است. پس، راه حل مساله و بحران غیرضروری هسته یی در گرو اراده سیاسی و تصمیم راهبردی است.

2- پرونده هسته یی ایران به عنوان یک متن در یک سیاق و بافت سیاسی و راهبردی خاص تعریف و تکوین یافته است. به گونه یی که این پرونده را بدون درک این سیاق و ساخت سیاسی و راهبردی نمی توان فهم و حل کرد و در مورد آن به مذاکره پرداخت. اما افزون بر این، توافق ژنو موسوم به برنامه اقدام مشترک به عنوان یک متن نیز در دست است که تعهدات و تضمین های طرفین را تعیین کرده است. اما این متن سیاسی – حقوقی نیز در این ظرف سیاسی و راهبردی تفسیر می شود. اگر متن و زمینه هر دو سیاسی است، پس راه حل مساله نیز مستلزم و متضمن اراده سیاسی و تصمیم راهبردی است.
    
3- جمهوری اسلامی ایران، اراده سیاسی و تصمیم راهبردی خود در مذاکرات هسته یی را آشکارا نشان داده است، به گونه یی که اول با جدیت تمام در راه حل و فصل مسالمت آمیز پرونده وارد مذاکرات هسته یی شده است. دوم، به رغم سوءظن ها و بی اعتمادی نسبت به امریکا، با این کشور وارد مذاکره شده است. سوم، محدودیت برنامه هسته یی خود را نپذیرفته است. چهارم، در جهت شفاف سازی هسته یی، نظارت بیشتر و گسترده تر و بازرسی های فراتر از تعهدات بین المللی را پذیرفته است. پنجم، به خواسته ها و حقوق هسته یی حداقلی خود اکتفا کرده است.
    
4- اکنون نوبت امریکا و به ویژه دولت اوباماست که برای حل و فصل مسالمت آمیز که حداقل های حقوق هسته یی ایران را تامین و تضمین کند، باید دست به اخذ تصمیم های سیاسی و راهبردی بزند. اول، امریکا و اوباما باید منافع ملی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک کشور مستقل و مطمئن را به رسمیت بشناسد. دوم، جایگاه و نقش منطقه یی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت منطقه یی مثبت، مسوولیت پذیر و سازنده را به رسمیت بشناسد. سوم، امریکا و اوباما باید بر پایه اصل همزیستی مسالمت آمیز عمل کند. به گونه یی که می توان با وجود اختلاف نظرها، باورها، ارزش ها و منافع در کنار ایران مستقل و انقلابی زندگی کند. چهارم، اوباما باید سیاست داخلی را از سیاست خارجی، به ویژه در مذاکرات هسته یی جدا کند. اتخاذ مواضع رادیکال برای خشنودی مخالفان و تندروهای داخلی در واشنگتن به جای حل بحران، آن را تشدید می کند، چون از یک سو، سطح انتظارات تندروها در امریکا از مذاکرات را افزایش می دهد و از سوی دیگر، بی اعتمادی تهران نسبت به خود را افزایش می دهد.
پنجم و مهم تر از همه امریکا باید بین منافع ملی خود و رژیم اسراییل تفکیک و تمایز قایل شود، چون به گفته ناظران سیاسی در امریکا، سال هاست که امریکا گروگان این رژیم جعلی است و در سیاست های جهانی این دم سگ است که سگ را می جنباند و نه برعکس.

اگر امریکا و اوباما این پنج تصمیم سیاسی و راهبردی را بگیرند، پرونده هسته یی ایران قبل از سوم آذر نیز به ایستگاه سیاسی می رسد. در این شرایط مذاکرات هسته یی پس از طی شش خوان در نیویورک و در خوان هفتم به نتیجه می رسد. در غیر این صورت و بدون اتخاذ این تصمیم های سیاسی و راهبردی، این پرونده همچنان مفتوح خواهد ماند و نباید انتظار برخاستن دود سفید از آسمان ابری نیویورک کشید. اوباما به خوبی می داند که پرونده های راهبردی را با اراده سیاسی و تصمیم و تصمیم راهبردی می توان مختومه کرد. همانگونه که نیکسون در سال 1972 این گونه عمل کرد. راه حل، پذیرش حق غنی سازی ایران در مقابل تضمین های درون متنی و اخذ تصمیم راهبردی فرامتنی است.
    
 استاد روابط بین الملل دانشگاه علامه*

این مطلب برای نخستین بار در روزنامه اعتماد مورخ 31 شهریور ماه 1393 منتشر شده است .

کلید واژه ها: مذاكرات هسته اي ايران با 1+5سيدجلال دهقاني فيروزآبادی


نظر شما :