با توجه به بحران موجود در روابط ایران و آمریکا

جایگزین بهتری برای مذاکره و دیپلماسی وجود ندارد

۲۶ آبان ۱۳۹۸ | ۱۰:۰۰ کد : ۱۹۸۷۵۴۶ خاورمیانه انتخاب سردبیر
ولی اله زرگری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: آنچه مهم است اینکه طرح مسائل داخلی و رقابت های جناحی و فکری؛ موجب تضعیف موضع مذاکره کنندگانی خواهد شد که در قالب منافع ملی تلاش می کنند، نه منافع صنفی و جناحی. درحالی که دیپلماسی به معنای فرایند ارتباط بین بازیگران بین المللی است که قصد دارند از طریـق مـذاکره، تعارض را بدون جنگ حل و فصل کنند.
جایگزین بهتری برای مذاکره و دیپلماسی وجود ندارد

نویسنده: ولی اله زرگری، کارشناس مسائل سیاسی

دیپلماسی ایرانی: 
مقدمه:

مدتی است بحث های آتشینی درخصوص لزوم مذاکره و یا عدم مذاکره با آمریکا مطرح می شود. این امر به اقدام خصمانه رئیس جمهوری آمریکا در خروج یکجانبه از برجام و اعمال تحریم های ظالمانه و شدید علیه کشورمان برمی گردد. بدیهی است که در چنین شرایطی مذاکره با طرف مقابل نتیجه بخش نخواهد بود. منتهی لازم است با در نظر داشتن تحولات و سایر جوانب مربوطه برای مذاکره و حل و فصل مشکلات از طریق دیپلماسی؛ آمادگی قبلی داشت چرا که در نهایت موضوع از طریق مذاکره و دیپلماسی حل خواهد شد.

آنچه مهم است اینکه طرح مسائل داخلی و رقابت های جناحی و فکری؛ موجب تضعیف موضع مذاکره کنندگانی خواهد شد که در قالب منافع ملی تلاش می کنند، نه منافع صنفی و جناحی. درحالی که دیپلماسی به معنای فرایند ارتباط بین بازیگران بین المللی است که قصد دارند از طریـق مـذاکره، تعارض را بدون جنگ حل و فصل کنند. بنابراین دیپلماسی با تلاش هایی برای مدیریت و ایجـاد نظم در محدوده یک نظام جهانی در ارتباط است و هدف از آن، ممانعت از تبدیل تعـارض بـه جنگ است.

دیپلماسی مهمترین شاخصه سیاست خارجی:

دیپلماسی مهمترین شاخصه سیاست خارجی کشورهاست که در طول تاریخ ظهور دولت‌ها، تحولات گوناگونی در شکل، محتوا و ساختار آن پدید آمده است. با ظهور و گسترش رسانه‌ها و شکسته شدن اسطوره جغرافیا، تحول مفهومی شگرفی در شکل و معنای دیپلماسی پدیدار شده است. امروزه فرایند جهانی‌شدن وجوه گوناگونی دارد که بر تمامی جنبه‌های زندگی بشر تأثیرات بسیار زیادی داشته که حوزه دیپلماسی و سیاست خارجی نیز از این تحولات مستثنی نبوده است.

جهان متحول شده، دیپلماسی متحول را نیز می طلبد. دیپلماسی ایستا در جهانی پویا ناکارآمد و ناموفق خواهد بود. به عبارتی دیپلماسی مهمترین وجهه و عینیترین شکل سیاست خارجی یک کشور است.

انواع دیپلماسی:

به طور کلی سه نوع دیپلماسی برای کشورها میتوان متصور بود که شامل کنش‌مند، فعال و منفعل است. در دیپلماسی کنشمند، کشورها درصدد تعریف بازی، تدوین قواعد و صحنه آرایی بین المللی برای استقرار نظم مطلوب خود هستند. براساس دیپلماسی فعال، کشورها در پی استفاده بهینه از فرصتهای به وجود آمده در راستای منافع و اهداف ملی خود هستند. اما در دیپلماسی انفعالی، واکنش منفعلانه به رویدادها و رفتارهای بین المللی به صورت موردی و روزمرگی است. دیپلماسی کارآمد بر پایه تبدیل منافع متعارض به منافع رقابتآمیز و تبدیل این منافع به منافع موازی و سپس به منافع مشترک، تدوین و اعمال میشود. یعنی در این نوع دیپلماسی با معیار قرار دادن منافع ملی در سیاست خارجی، دشمن را به مخالف، مخالف را به رقیب، رقیب را به همکار و همکار را به شریک تبدیل میکند. 

هر نوع دیپلماسی را در نظر بگیریم، شاهد ابزار مذاکره نیز هستیم، بالاخره مشکلات و بحران ها و جنگ ها و اختلافات همگی از طریق مذاکره و دیپلماسی حل و فصل شده اند. مگر نه این است که موضوع اشغال لانه جاسوسی آمریکا و مسئله گروگان گیری، هشت سال دفاع مقدس و مسئله هسته ای جمهوری اسلامی ایران در نهایت از طریق مذاکره و دیپلماسی حل شده است و بدون شک مشکلات جاری با آمریکا نیز در نهایت با مذاکره حل خواهد شد. 

نتیجه:

دیپلماسی یکی از مهمترین ابزارهای ارتقای قدرت ملی کشورهاست. تحولات عصر جهانی شدن با گسترش آگاهیها و اطلاعات و ارتباطات و تعاملات را بسیار پیچیده و درهم تنیده کرده است. این پیچیدگیها و درهم تنیدگیها، عرصه رقابت را تنگتر کرده و موجبات دانش محورتر و هدفمندتر شدن دیپلماسی را فراهم کرده است. 

جایگزین بهتری برای مذاکره و دیپلماسی وجود ندارد و گزینه نظامی هیچ وقت سازنده نبوده است. با حمایت از راه حل دیپلماتیک برای حل و فصل مشکلات و بحران ها، می‌توان قوی، سرسخت و جدی بود و در عین حال مذاکره کرد.

کلید واژه ها: ایران و امریکامذاکرات ایران و امریکابحران روابط ایران و امریکاتنش دیپلماتیک


نظر شما :

سیدرضا هاشمی ۲۷ آبان ۱۳۹۸ | ۱۳:۰۹
مقاله بسیار مفیدی بود. امروز کشور ما در میانه بحرانهای داخلی ، منطقه ایی و بین المللی میبایست از اهرم دیپلماسی بیش از پیش بهره جوید و مقاله بخوبی بدان اشاره داشته است.
خسرو ۲۷ آبان ۱۳۹۸ | ۱۹:۲۹
سیاست خارجی ایران به خاطر این منفعل است که اکیپ خیلی کهنه شده ، تغییر اکیپ مذاکره شرط شده است ، پیشنهاد می کنم همراه انتخابات مجلس ،انتخابات ریاست جمهوری هم انجام شود و دولت جدید هماهنگ با مجلس با روحیه جدید ایجاد شود تغییر رییس جمهور و وزیر خارجه برای دیپلماسی فعال مهم است
امیر ۲۹ آبان ۱۳۹۸ | ۰۹:۰۹
مساله این استکه منافع جناحی بر منافع ملی غلبه کرده است.گرچه اکنون زمان خوبی برای مذاکره نیست اما کلیت قضیه این است که منفعت در مذاکره است. البته منافع امریکا هم در مذاکره است. رهیافت ترامپ به ما لطمه زد اما منفعتی برای امریکا به بار نیاورد. منفعت را چین و روسیه و اعراب و رژیم غاصب بردند.