بازیگرانی که دخیلند

جنگ بر سر قرەباغ و دو سناریو

۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۶:۰۰ کد : ۱۹۹۵۸۸۷ آسیا و آفریقا انتخاب سردبیر
نویسنده خبر: صلاح الدین خدیو
صلاح الدین خدیو در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: اختلاف بر سر قره باغ یکی از غامض ترین مناقشات نیم سده اخیر است که مانند مساله کشمیر و اراضی اشغالی ۱۹۶۷ فلسطین، یافتن راه حلی پایدار و دائمی برای آن دشوار است.
جنگ بر سر قرەباغ و دو سناریو

دیپلماسی ایرانی: با شعله ور شدن دوباره آتش جنگ بر سر قرەباغ این پرسش مطرح است که آیا مانند دوره 1988_ 94 باید شاهد یک درگیری گسترده و بزرگ مقیاس بود یا مانند سال 2016 و اوایل امسال، درگیری کوتاه مدت است و به زودی خاتمه می یابد؟

اختلاف بر سر قره باغ یکی از غامض ترین مناقشات نیم سده اخیر است که مانند مساله کشمیر و اراضی اشغالی 1967 فلسطین، یافتن راه حلی پایدار و دائمی برای آن دشوار است.

قفقاز جنوبی منطقه ای متنوع به لحاظ قومی  و از نظر سرگذشت تاریخی، بالکانی کوچک است. قدرت های بزرگتر روسیه، ایران و عثمانی در دوره های مختلف بر آن تسلط داشته اند و اکنون هم جزء متغیرهای ژئوپولتیک اساسی و عوامل اصلی موازنه ساز آن محسوب می شوند.

در حالی که ترکیه آشکارا جانب آذربایجان را گرفته است، ایران و روسیه در نقش قدرت های موازنه ساز، آماده اند، مانع تحولات ژئوپولتیک بزرگ در منطقه شوند. با این وصف درباره جنگ اخیر می توان دو سناریو را متصور شد.

سناریوی اول این است که آذربایجان که در جنگ بزرگ مقیاس دهه اوایل نود، ناگوروقره باغ را از دست داد، هر از گاهی با درگیری های کوتاه مدت، درصدد کسب برخی دستاوردهای نظامی کوچک است. این امر برای کشوری که در جنگ شکست خورده و تمامیت ارضیش را از دست داده، مفری برای غلبه بر حس ناامیدی عمیق ناشی از تبدیل شدن وضعیت حاکم به امر واقع است. باکو از این رهگذر می خواهد با روند دائمی شدن اشغال قره باغ مقابله و جامعه جهانی را برای اعمال فشار بر ارمنستان و یافتن یک دستور کار اساسی ترغیب کند. مضافا بر آن در داخل هم با برانگیختن شور ناسیونالیستی، به احساسات مردمی در این باره پاسخ دهد و همزمان باعث تحکیم نظم سیاسی اندک سالار و غیردموکراتیک حاکم شود.

سناریوی دوم اما قدری بدبینانه تر است: اگر  لفاظی های تند و ضد ارمنی مقامات ترکیه به معنای حمایت مستقیم و جدی این کشور از باکو در جنگ اخیر باشد، باید منتظر یک درگیری دامنه دار و بزرگ مقیاس بود. آذربایجان در سال های اخیر با افزایش بودجه نظامی و برقراری روابط نزدیک امنیتی و نظامی با اسرائیل، درصدد افزایش توان نظامی و بهینه سازی ارتش و نیروهای مسلح خود برآمده است. در درگیری های سال 2016 و تابستان امسال رگه هایی از این تغییر مشهود بود، اما هنوز زود است که ارتش این کشور از لحاظ شکاف میان دارا بودن جنگ افزارهای پیشرفته و فقدان کارامدی در میدان عمل، با ارتش عربستان مقایسه شود. از این رو بدون ورود ترکیه و حمایت تمام قد آن، تصور تغییری اساسی در معادلات فعلی دور از انتظار است. ورود ترکیه هم البته به این سادگی نیست. قفقاز حیات خلوت روسیه است و این کشور به دقت مراقب تغییر در موازنه های ظریف فعلی است. با این وصف احتمالی ضعیف وجود دارد که ترکیه از رهگذر حمایت بیشتر، تغییری معنادار در مولفه های نظامی ایجاد کند. در صورت تحقق این امر، تحول یادشده به این معنا خواهد بود که روسیه هم به مداخله بیشتری بپردازد و در نهایت مطابق الگوی سالیان اخیر، ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان با بده بستان و تاخت زدن قره باغ به پرونده های دیگر نظیر سوریه و لیبی، درصدد مهار و مدیریت آن برآیند.

همان گونه که گفته شد، به علت حساسیت حوزه قفقاز جنوبی و نزدیکی آن به مرزهای روسیه و اروپا، فرضیه اخیر، ضعیف و فرض اول معقول تر است. علاوه بر آن این پرونده بازیگران مهم دیگری چون ایران، آمریکا، سازمان امنیت و همکاری اروپا و ... هم دارد که جلوی یکه تازی ترکیه و تبدیل بازی به فوتبال میان مسکو و آنکارا گرفته شود. 

حتی اسرائیل به عنوان یکی از حامیان مهم دولت باکو که اخیرا سطح روابطش با ایروان را هم گسترش داده است، در صورت بروز یک منازعه منطقه ای بزرگ و ایفای نقش فعال ترکیه در آن به عنوان رقیب منطقه ای اصلی اسرائیل در ده سال گذشته، محتمل است در موضع فعلی خودش دچار تردید شود.

صلاح الدین خدیو

نویسنده خبر

کارشناس مسائل بین الملل و پژوهشگر مسائل کردی

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: ارمنستان جمهوری آذربایجان قره باغ ترکیه ایران روسیه قفقاز


( ۱۴ )

نظر شما :

كامران ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۸:۵۱
مناقشه قره باغ به پیچیدگی مسئله فلسطین و یا کشمیر نیست و قابل حل است ،تنها کمی همت از طرف ایران میخواهد،الان تنها مجرای ارتزاق و حیات با ثبات برای ارمنستان ایران است.یک ماه این مسیر بسته شود به التماس خواهند افتاد ، اذربایجان چیزی جز حق قانونی خود که توسط قطعنامه های سازمان ملل تایید شده است نمیخواهد.و مکتب و اخلاق هم بر حق بازگشت بیش از یک میلیون اواره این منطقه حکم میکند.
قاسم ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۹:۲۴
اگر قره باغ آزاد شود چه تضمینی است ایدولوزژی عثمانی و اتاتورکی مانند پ ک ک در آینده موجب هزینه مادی و جانی نشود در حالیکه الان تاریخ تحریف شده به کودکان آذربایجان خورانده میشود و سودای تبریز و آذربایجان در سر دارند و حتی کاشی های فارسی نظامی گنجوی را تخریب و جایگزین کردند و با آثار تمدنی ایرانی مانند مغول برخورد و تخریب میکند
خسرو ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۹:۳۶
تمامی شواهد و قراین و بررسی حقوق قانونی و شرعی و انسانی این قضیه موید برحق بودن آذربایجان و باطل و متجاوز و ناحق بودن ارمنستان است با این وجود مواضع منفعلانه مسولین وزارت خارجه ایران و تاثیر پذیری از روسیه و فرانسه و کلا کلوپ صلیبی موجب تخریب چهره دولت و ملت ایران در نزد حق خواهان و مسلمانان دنیا و بخصوص شیعیان می شود وقتی که در چنین قضیه ای بی طرف باشی انگار متجاوز را تشویق می کنی ، و تجزیه طلبی و شورش و کشتار را موجه میکنی
شیعه ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۲۰:۲۸
آقای خدیو شما چرا نگرانی. ارامنه اشغالگرند و اسم این خاک نشانگر تعلق آن به ملت ترک آذربایجان است. همه می دانند بعد از قراداد ننگین تورکمانچای روسها اقلیلت ارمنی ساکن در سایر ممالک را جهت تغییر دموگرافی اراضی اشغال شده آذربایجان به آنجا کوچانده اند. حالا ۱۲۰.۰۰۰ هزار ارمنی مهاجر خانکندی ۱.۰۰۰.۰۰۰ شیعه آذربایجانی را از وطن خویش ۳۰ سال است رانده است.این هم بدان اقلیت کردساکن دالان لاچین مزد خیانت خویش به آذربایجان در این شهر را با اخراجشان توسط ارامنه از این شهر و اسکان ۱۲.۰۰۰ ارامنه سوریه و لبنان و عراق در آن گرفتند. و هیچ یادمان نرفته فاجعه جیلو لوق و محاصره اکراد دروان توسط ارامنه جهت کشتار اگر ارتش عثمانی نرسیده بود. و نیز در اراضی مورد ادعای ارامنه (وان) برادران کرد عزیزمان ساکن هستند.
جامی ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۲۱:۲۳
کافی ایران، تالش گشتاسبی را منطقه پرواز ممنوع اعلام کند.خودشون عرض و طول علیف آباد را یکی می کنند و دمار از روزگار تکفیری های سلطان مراد و فیلق السلام و دیگر آدم‌خواران خلیفه رجب درمی‌آورند.اینگونه تالش گشتاسبی با جمهوری آرتساخ هم مرز شده و شر علیف آباد از ایران کم می‌شود..سمبل‌های بلاهت هم که نان ایران را می‌خورند و برای خلیفه دن کیشوتشان،رجب،دم تکان می‌دهند بدانند اگر بخواهند در داخل مرزهای ایران،دست از پا خطا کنند دیگر اشتباه ۲۱ نخواهیم کرد و خبری از عفو از طرف مردم ایران در کار نخواهد بود.بلکه برای همیشه سرشان را از دامن منطقه کم خواهیم کرد.
مجاهدی ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۲۱:۴۴
در تاریخ ۱۴دی ماه ۹۸ که سردار سلیمانی توسط ترامپ ترور شد،اولین ریس جمهور جناب پاشنیان بودکه به ترامپ تبریک گفت،نفر دوم نتانیاهو، ودر انتخابات توسط جرج سروس یهودی مولتی میلیاردر بر سر کار آمد که بزرگترین دشمن ایران است،و انقلاب گل رز ساکاشفیلی « رییس جمهور پیشین گرجستان هم توسط این میلیاردر یهودی سر کار آمده بود،وحت،زالنسکی رییس جمهور فعلی اوکراین هم توسط این میلیاردر بر سر کار امده، پس بیخود نیست که پاشنیان در اسراییل سفارت باز میکند،ودر ایروان شخصا باندروم افتتاح سفارت اسراییل را خودش میبرد.وحتی در فکر پیوستن به ناتو بود،که روس‌ها با چراغ سبز به آذربایجان در پی ضربه فنی کردنش هستند، بطوریکه،یکصد هزار ارمنی لبنان را با پشتیبانی فرانسه میخواست به قره باغ انتقال دهد،ودر حال حاضر نزدیک ۲۵۰۰ تروریست pkk,pjk,,,را در قره باغ جایگزین واموزش میدهد،وبه دستور فرانسه در پی قطع خط لوله گاز آذربایجان به ترکیه را در منطقه تووز در سر داشت، ودر حمایت از تجزیه گرجستان بصورت دو فاکتور استقلال ابخازیا واوستیا را برسمیت،وادعای ۳۵ در صد خاک گرجستان،وایالات وان،دیاربکر، اغری،قارص،ترکیه را دارد ،ودر نقشه ارمنستان خیالی تا شهر قزوین ایران را داخل پلان گنجانده. وحتی کتابی در مورد قتل عام ارامنه توسط شاه عباس در دست انتشار دارد.« در مورد کوچ ارامنه» لذا این همه فن حریف بخاطر جرج سروس چه کارها که نکرده، لذا روس‌ها دخلش را به خرجش بخشیده،وبه پیش سروس خواهند فرستاد.
فرهاد ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۲۳:۰۸
چرا باید ایران از حمایت از ارمنستانی که همسایه بسیار بهتری از متحد اسرائیل بوده است دست بکشد؟ ضمنا فرمانده شبه نظامیان تکفیری سوری مورد حمایت ترکیه هم گفته اند در آذربایجان حضور داریم. ایران باید راه را برای حضور نظامی اسرائیل و گروه های جهادی در مرزهایمان باز کند!؟ یا باید حمایت کند که پهباد های اسرائیلی دوباره از آذربایجان بلند شوند و به سمت تاسیسات هسته ای بروند!؟ از اسلام و تشیع هم خرج نکنید چون الهام علیف نه مسلمان است و نه به تشیع اعتقادی دارد و مراسم محرم را هم در کشورش سرکوب می‌کند. منافع ملی ما حتما در راستی حکومت‌هایی که مردمشان شیعه هستند نیست.
علی ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۰۰:۴۰
برخلاف گفته ی استاد خدیو ، مسئله ی قره باغ شبیه مسئله ی فلسطین یا کشمیر نیست . محل استقرار کنونی ارمنستان سرزمینهای غصب شده ی آذربایجان است چه برسد به منطقه ی قره باغ که قلب آن است . دراینجا مسئله ی مهم قلدری روسیه ی دارای خصوصیات فتنه انگیزی است که می خواهد تمامی خواسته های خودرا به جمهوری های مستقل شده دیکته کرده وهمیشه بصورت فرمانبرداری از روسیه باقی بمانند این مسئله در مورد ارمنستان که ذاتاٌ تشکیل وادامه ی حیات آن با اراده ی روسیه بوده درست است ولی با توجه به اعلام استقلال آذربایجان در سال 1918 ، در مورد آذربایجان درست نیست و برخلاف گفته های خدیو این بار با ازاد سازی تمام سرزمینهای اشغال شده پایان خواهد یافت دراین راه هم نه تنها تمامی تورکهای دنیا ، بلکه انسانیت پشتیبان آنان است .
علوی تحلیلگر سیاسی ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۰۹:۱۸
با سلام؛ از منظر انسانی ارمنستان کشوری اشغالگر محسوب می گردد که 20 درصد خاک آذربایجان را اشغال کرده است و فریز شدن گفت و گو برای خروج ارامنه از 7 استان اشغالی و منطقه قره باغ توسط روس ها صورت می گیرد و متاسفانه سیاست کشور ما نیز به گونه ای رقم خورده که سمت ظالم ایستاده ایم و دیگر به لطف فضای مجازی و تکنولوژی هوای نوین کمک های ایران به ارمنستان در ارسال سلاح و تجهیزات قابل لاپوشانی و تکذیب نیست موضوعی که بسیار برای من حائز اهمیت است عدم ارائه الگوی خوب از سوی ایران برای حل بحران و در حاشیه قرار گرفتن بازی کثیف روس ها در این منطقه که حوزه قدرت ایران است با نفوذ سنگین لابی ارامنه در ایران و عدم درک راهبردی از تحولات در سران دولت ایران می باشد.
آبتین ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۰:۵۹
چیزی به اسم محق بودن در روابط بین الملل نداریم. منافع ملی است که تعیین کننده هستند. همانطور که تمام کسانی که می‌گویند ارمنستان قره باغ را اشغال کرده است چنین حرفی را در مورد اشغال قبرس توسط ترکیه نمی‌زنند. چرا؟ چون منافعشان ایجاب می‌کند. منافع ملی ما هم در کنار آذربایجانی که حکومتی ضد اسلامی و متحد نظامی اسرائیل دارد و بارها از توانمندی‌های اسرائیل در آن ضد امنیت ما استفاده شده است، نمی‌تواند قرار بگیرد.
علی ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۱:۰۳
جنگهای ترکا برای ما فارسها اهمیتی نداره
كامران ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۲:۵۸
اقای قاسم سالهاست تروریست های pkk در قره باغ اشغالی اموزش میبیندد و سربازان ایران رو در مرز شهید میکنند،
Saeed ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۰۷
یقینا اگر حمایت پشت پرده ایران از ارمنستان نبود، ایروان تا الان نمی توانست به اشغالگری خودش ادامه بده. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک کشور شیعی در کنار آذربایجان بایستد و به اشغالگری ارامنه در سرزمین اسلامی پایان دهد
ایران دوست ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۶:۳۱
تروریست‌های تکفیری طبق اعتراف فرمانده ارتش آزاد سوریه در آذربایجان هستن. ایران باید فورا اونجا رو هدف بگیره وگرنه فردا باید در مرز باهاشون بجنگیم.
ایرج ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۹:۵۹
ارامنه ها خاطرات بسیار بدی از فاجعه و نسل کشی سومگاییت دارند
علی ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۲۰:۱۹
"جنگهای ترکا برای ما فارسها اهمیتی نداره " این نوشته ی یک ایرانی با شعور است . دقیقاٌ به همین خاطر قراردادهای گلستان وترکمنچای بر ممالک محروسه تحمیل شد چون آذربایجان تنها بود وتنهایی در مقابل روسهای اشغالگر می جنگید . ولی اگر در جنگ تحمیلی تورکهای آذربایجانی نبودند تصور کنید چه بر سر ایران می آمد؟
مهدی ۱۰ مهر ۱۳۹۹ | ۰۰:۳۰
الان در بحث منافع ملی ما باید هم اشتراکات مذهبی را در نظر بگیریم و هم منفعت ملی را. آیا لحاظ نمودن اشتراکات مذهبی(حمایت از آذربایجان) منفعت ملی ما را تأمین خواهد کرد؟ بنظرم در این مناقشه ایران باید سیاست بینابین و بی طرفی را اتخاذ نموده و بهانه به دست طرفین ندهد. ما امروز در شرایط تحریمی نباید همسایگان را از خودمان دور کنیم
ایرج ۱۱ مهر ۱۳۹۹ | ۱۲:۲۶
علی سعید و کامران در جنگ تحمیلی مگر فقط آذری ها دفاع کردند ??!!! در زمان حمله روس حکومت دست همان همشهریهای قاجار بود بی عرضگی حکومت را به سایر ایران تامین ندهید دستت از تحریف و مصادره بردارید بیشترین شهید نسبت به جمعیت اصفهانیها داشتند و اکثر فرمانده ها غیر آذری بودن مانند فرمانده شکست قاعله پاوه و کردستان. حمایت ایران از آذربایجان بیشترین بوده از خاطرات استاندار سابق آذربایجان شرقی علاوه بر مواد غذایی و تسلیحات حتی سوخت موتور خانه ها برای گرمای خانه ها در فصل سرما ایران تامین می‌کرده ولی افکار پان‌ترکی و حمایت غربی ابوالفضل ایلچی بیگ نخست وزیر باکو را به غرور و اشتباه استراتژیک انداخت. و بی عرضگی و فرار فرماندهان و سربازان آذری طبق گفته شبه نظامیان چچنی در جبهه آذربایجان باعث اشغال قره باغ شده ولی حماقت و شکست خود را گردن ایران انداختند کامران جان همان تروریست‌های مورد حمایت ترکیه باعث شهادت هموطنان مدافعان حرم در خان طومان و ادلب شدند چرا قومیتی برداشت میکنید
خسرو ۱۱ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۲۸
در سومقاییت ارمنی ها نسل کشی نشده اند ، بلکه بعد از شورش کردن و کشتن مردم عادی ، مجبور به فرار شده اند تا جوابگوی جنایت هایشان نباشند ،تصور کنید که هر اقلیت دینی با جمعیت خیلی کم بخواهد در تهران شورش و کشتار راه بیندازد دولت ایران مقابله نخواهد کرد؟ ارمنستان و یونان و اسراییل به عنوان بچه های لوس و ننر و زیاده طلب کلوپ مسیحی ، از غفلت مسلمین و قدرت غربیها برای توسعه طلبی هایشان سو استفاده می کنند و در میان کشورهای اسلامی متاسفانه قرعه به نام آذربایجان و فلسطین و تراکیا (کشور ترکهای اورپای شرقی )افتاد در یکصد سال پیش ارامنه حزب نژاد پرست داشناق با پشتیبانی کلوپ صلیبی ، ابتدا با کشتار سیصد هزار نفر از مردم اورمیه و سلماس و خوی و اهر و... می خواست ارمنستان خیالیش را تاسیس کند ولی نشد سپس با کشتار مردم ایروان و بورچالی و اطرافش با کمک روسیه کشور ارمنستان آغشته بخون مظلومان شیعه را تاسیس کردند کشوری که وجودش با ترور و کشتار ونسل کشی مردم شیعه آذربایجان عجین شده است مظلومیت فلسطین اظهرالمن الشمس است ولی در تراکیا با نسل کشی پنج میلیون مسلمان و آواره کردن همان مقدار یونان تاسیس و گسترش یافت
كامران ۱۱ مهر ۱۳۹۹ | ۱۶:۰۲
جناب مهدی ، ارمنستان از ایران فاصله گرفته علاوه بر تاسیس سفارت در اسراییل به دستور جورج سوررس صهیونیست و تاسیس ازمایشگاههای بیولوژیک امریکا در ارمنستان ،تمام حساب های بانکی و مروادات مالی رو به دستور امریکا قطع کرده، حال اینکه این مراودات علارقم فشار امریکا هنوز از طریق ترکیه و اذربایجان برقراره ، و دولت اذربایجان جهت تکمیل راه اهن رشت استارا و کریدور شمال جنوب ۵۰۰ میلیون دلار به ایران وام بدون بهره داده.
به علی ۱۲ مهر ۱۳۹۹ | ۰۹:۱۶
علی اقا دوباره که خواستی با کامنت باران جو سازی و تقلب کنی فراموش نکن اسم و ایمیل ات را عوض کنی
ایرج ۱۲ مهر ۱۳۹۹ | ۱۵:۱۰
کامران جان آزمایشگاه‌های آمریکا تنها در قفقاز در ارمنستان نیست بلکه در گرجستان و آذربایجان است باکو قربان چشم و ابرو ایران نبوده بلکه دنبال افزایش درآمد ترانزیتی خود و کاهش وابستگی به درآمد گاز و انرژی و همچنین بالا بردن وزنه بین المللی خود نسل کشی و قتل عام در لغت نامه شما آشوب و کشتن مردم عادی حتما هم توجیه عثمانی‌ها برای قتل عام و اخراج ارامنه ها این بوده ؟؟؟!!یا شاید ارامنه خود با دست خود کلیسا و گورستانهای خود آتش و تخریب کردند هنوز شما موجودیت کشورهای اروپای شرقی رسمیت نمی‌دهید و از تراکیا سخن میگویید چه طور خود را محق نظر میدانید اگر کشتار و اخراج ترکهای جوان و عثمانی‌ها نبود الان حامی پرو پا قرص داشت ترکیه در کشورهای کلوپ مسیحی
اتابک ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۱۱:۲۱
پاشی جانتان جام زهر را سر کشید . به تحلیلات آبکیتان ادامه دهید. ۲۰ آبان ۹۹