الگوی بقا در جهان آشفته
چرا ایران مذاکره را در بن‌بست فعال دنبال می‌کند؟
دیپلماسی ایرانی: دگرگونی روزافزون مناسبات قدرت در نظام جهانی که نقش بازیگران را مبهم و چندپاره کرده، شکلگیری نظم نوین را با دردهای سنگین همراه و بلکه ناممکن ساخته است. فروپاشی نظم کنونی و شکل نگرفتن نظم جدید، همان وضعیت آنارشی جهانی است که راز بقای بازیگران را در نوشیدن زهر برسازی می‌کند.
بازیگران برای بازی و بقا در جهان آنارشیک کنونی باید توان نوشیدن زهر داشته باشند. زهری که با سازش و تسلیم، واگذاری امتیازات بزرگ و... قابل توصیف است. این آنارشی جهانی و سخت بودن شرایط بازی و بقای بازیگران بن‌بست راهبردی نظام جهانی را سبب شده است. بن‌بست نظام جهانی که مناسبات قدرت را پیچیده کرده، ژئوپلیتیک را هراسناک و بازی مرگ را راز بقای آنان نشان می‌دهد!
در چنین وضعیتی از بن‌بست، بازیگران برای نمایش قدرت یا بقا در نظام جهانی، به الگوهای سخت‌تر و دردآورتری نیازمند هستند که گاه مانند جام زهر عمل کرده و یک بازیگر را به پرتگاه سرنگونی و مرگ نیز می‌کشاند.
یکی از الگوهای مناسب بازی در آشفتگی ژئوپلیتیک کنونی را می‌توان سیاست بن‌بست فعال دانست. سیاستی که تنها در چارچوب راهبرد بقا و الگوی ابهام، کارایی و توجیه دارد.
الگوی بن‌بست فعال بیانگر وضعیت بازیگرانی است که در بن‌بست راهبردی گرفتارند اما تاکتیک‌های گریز از این بحران را نیز دارند. بن‌بست فعال بر همزمانی انسداد تاکتیکی و تلاش برای دگرگونی وضعیت همراه با چرخش سیاست‌ها استوار است، امید به خروج از بن‌بست را افزایش می‌دهد.
بن‌بست فعال فرایندی فرسایشی دارد که بازیگران همه منابع خویش را بکار می‌گیرند تا منافع راهبردی خود را حفظ یا تقویت کنند. در این فرایند از قدرت نرم و قدرت سخت همزمان استفاده می‌شود. در روابط بین‌الملل این الگو به همزمانی مذاکره و جنگ میان بازیگران اشاره دارد.
اکنون که بازیگران منطقه‌ای پس از نزدیک به دو سال وضعیت جنگی و ۹ ماه تهاجم روزمره ایالات متحده امریکا به منابع راهبردی و خاک ایران همزمان با تشدید تقابل نظامی در تنگه هرمز، برای مذاکره و دستیابی به توافق میان ایران و امریکا تلاش می‌کنند، سیاستگذاران ایرانی و امریکایی بر الگوی بن‌بست فعال تمرکز دارند که جلوه‌های دوگانه آن را می‌توان چنین کنکاش کرد:
یکم – عادی‌سازی جنگ سخت: مهم‌ترین جلوه برقراری الگوی بن‌بست فعال بر نظام جهانی به‌ویژه روابط ایران و دیگر بازیگران منطقه‌ای و جهانی را می‌توان عادی‌سازی جنگ میان ایران و ایالات متحده امریکا دانست.
تهاجم ایران و امریکا به منافع یکدیگر در ۹ ماه گذشته به روندی روزمره تبدیل شده که نه‌تنها منافع دو طرف، بلکه منافع و منابع دیگر بازیگران به‌ویژه کشورهای عرب خلیج فارس و نفتکش‌های دیگران را دربرگرفته و گویا جنگ سخت، روند عادی و شبانه آسیای جنوب غربی شده است!
زورگویی ایالات متحده علیه ایران که پیامد برآمدن قانون زور در روابط بین المللی است، سیاستگذاران ایران را به کنش متقابل واداشته و ایران نیز پاسخ هم سطح به‌ویژه جنگ سخت را در دستورکار دارد. این روند عادی‌سازی جنگ به گونه‌ای است که تهدیدات شدید دولتمردان امریکایی با پاسخ سیاستگذاران ایرانی مواجه شده و رهبر ایران حضرت آیت الله سید مجتبی خامنه ای نیز سیاست "پاسخ نامحدود جغرافیایی" برای تهاجم آینده آمریکا را اعلام کردند.
جنگ میان ایران و امریکا به گونه‌ای روزانه و عادی شده است که گویا بن‌بست بر مناسبات قدرت دو بازیگر و بلکه نظام منطقه و جهان چیره شده، اما در همین بن‌بست فراگیر و جنگ‌زدگی مناسبات قدرت، رویکردی از بن‌بست شکنی در چارچوب بن‌بست فعال دیده می‌شود.
دوم – تلاش برای مذاکره و توافق: جلوه دیگر بن‌بست فعال مناسبات قدرت در نظام جهانی برآشفته کنونی با تمرکز بر جنگ ایران و امریکا را می‌توان تلاش دو بازیگر و بسیاری دیگر از دولت‌های میانجیگر برای مذاکره ایران با امریکا و توافق میان این دو کشور دانست.
سیاستگذاران ایران و امریکا به عنوان دو سوی جنگ بزرگ ۲۰۲۶ و برخی دیگر از دولت‌های منطقه، درگیر بن‌بست‌شکنی هستند. این رویکرد را می‌توان جلوه بن‌بست فعال دانست که دو طرف اصلی جنگ و دیگر ذینفعان منطقه‌ای و جهانی آن، تلاش دارند با مذاکره مستقیم ایران و امریکا، توافق میان این کشور را برقرار ساخته و بن‌بست نظام جهانی را برطرف کنند.
همزمان با تهاجم هر شب امریکا به خاک ایران و ضربه ایران به جریان جهانی نفت در تنگه هرمز به وسیله مین‌ریزی و انفجار نفتکش‌ها، راه‌های رهایی از این وضعیت جنگی از سوی سیاستگذاران ایران و امریکا نیز پیگیری می‌شود.
*
بن بست فعال، وضعیتی که اکنون بر مناسبات قدرت آسیای جنوب غربی چیره شده و ژئوپلیتیک وحشت از جنگ بزرگ را برساخته، کورسوی امید به صلح از مسیر آتش‌بس پایدار را زنده نگه داشته است. این الگوی ژئوپلیتیک را می‌توان بیانگر همان وضعیت نه جنگ و نه صلح دانست که گونه‌ای بن‌بست راهبردی را بیان می‌کند که بازیگران برای رهایی از آن فعال هستند.
این الگوی ژئوپلیتیک بر مناسبات ایران و ایالات متحده امریکا در بیش از یک سال اخیر برقرار بوده، روندی که همزمان با جنگ فراگیر و تهاجم وحشیانه امریکا و اسرائیل به ایران تاکنون، فرایندهای دیپلماتیک را قفل نکرده، مذاکره و توافق همواره در دستورکار قرار داشته است.
بن‌بست فعال میان ایران و امریکا، چرخش‌های بزرگ از تهدید جنگ به مذاکره و چرخش از مذاکره به تهاجم را برساخته است که دو طرف این سیاست را به فعالیت بیشتر برای گریز از بحران رهنمون می‌کند.
برقراری مذاکره میان ایران و امریکا، تلاش همه بازیگران منطقه‌ای برای دستیابی به توافق پایدار ایران و امریکا همزمان با جنگ محدود شبانه و بستن تنگه هرمز و...، جلوه الگوی بن‌بست فعال است که تلاش ایران و امریکا برای بن‌بست‌شکنی و گریز از فاجعه جنگ بزرگ را نشان می‌دهد.
کنش سیاستگذاران ایران در مذاکره و تلاش برای توافق با دشمن خون‌ریز مانند ایالات متحده امریکا را باید یکی از الگوهای تضمین بقا در جهان آشفته کنونی دانست که راز بقای ایران را از میان چرخش‌های ژئوپلیتیک بازیگران و تهاجم دشمنان مشخص کرده، مذاکره و توافق با دشمن را مشروعیت می‌بخشد.
نظر شما :