پرونده ویژه
بررسی عوامل تصمیم به حمله به ایران+دانلود پیدیاف جدید
نویسنده: دکتر کریستین الکساندر منبع: ای-اینترنشال ریلیشنز (E-International Relations) ترجمه: سید علی موسوی خلخالی
ادامه مطلبسیاست خارجی
در گفت وگو با اسماعیل بشری بررسی شد
آینده صلح و مسیر پیش روی سیاست خارجی و دیپلماسی اقتصادی کشور پس از تفاهم ایران و آمریکا جدید
اسماعیل بشری در گفت وگو با دیپلماسی ایرانی عنوان کرد: اینکه سیاست ایران در آینده باید چه مسیری را برای صلح پایدار طی کند، پاسخ به هدفی بستگی دارد که برای کشور در نظر گرفتهایم. اگر اولویت ما رشد اقتصادی باشد و بخواهیم خسارتهای ایجادشده را جبران کنیم و عقبماندگیهایی را که در نتیجه تحریمها و عوامل دیگر به وجود آمده است کاهش دهیم، طبیعتاً نیازمند رویکردی تازه خواهیم بود. برای مثال، برخی صنایع و واحدهای تولیدی ما به دلیل شرایط موجود عمدتاً به بازار داخلی متکی بودهاند و در فضای رقابت بینالمللی کمتر فرصت رشد یافتهاند. در نتیجه، گاه بدون آنکه ناچار به ارتقای فناوری یا بهبود بهرهوری باشند، محصولات خود را در بازار داخلی عرضه کردهاند. روشن است که این وضعیت در بلندمدت نمیتواند پاسخگوی نیازهای توسعه کشور باشد.
ادامه مطلب
پیوند قدرت سخت، قدرت مالی و قدرت نهادی
تسلیحات، دلار و سازوکار وتو در شورای امنیت
بهرام مرادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی میکوشد نشان دهد که چرا همزمانی این سه مؤلفه، صرفاً یک حمایت دوجانبه نیست بلکه به تولید نوعی محرکهای پایدارِ مصونیت ساختاری انجامیده که پیامدهای آن هم برای بازیگران منطقهای و هم برای معماری حقوقی نظم بینالملل قابل رصد است.
ادامه مطلب
در حالی که بحران فعلی سایه انداخته است
نیاز به تغییر پارادایم در روابط خارجی
حسین ملائک در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: انتظارات و فرضیات همه طرفها از یکدیگر در عمل باعث شده است که شرایط جنگی با شدت و ضعف در تمامی جبههها برقرار شود اما آتش گسترده متوقف شده باشد. این شرایط نمیتواند ادامه یابد.
ادامه مطلب
چه می شود؟
بحران عینک مذاکرات
محمدعلی ابطحی نوشت: اگر مذاکرات با هدف دورکردن کشور از جنگ، رفع تحریمها و بهبود زندگی و معیشت مردم انجام میشود، جهت نگاه و عینک خود را به سمت اکثریت مردم ببرید؛ مردمی که این بلاتکلیفی و تعلیق، زندگی را بر آنان دشوار کرده است.
ادامه مطلب
از ژئوپلیتیک مقاومت تا ژئواکونومی توسعه
ضرورت تغییر پارادایم در سیاست خارجی ایران
مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: کشورهایی که دیروز صرفاً بازیگران منطقهای بودند، امروز با تکیه بر اقتصاد و فناوری به بازیگران تأثیرگذار جهانی تبدیل شدهاند. این روند، نشاندهنده گذار تدریجی از عصر «ژئوپلیتیک صرف» به عصر «ژئواکونومی» است.
ادامه مطلب
نگاهی به فلسفهٔ سیاسی نیکولو ماکیاولی
واقعیت موثر در سیاست خارجی
نیما عظیمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نام ماکیاول و ننگ ماکیاول، هردو در بستری شکل گرفته که او جسورانه به «دفاع از امرِ ملّی» برخاست.
ادامه مطلب
بررسی عوامل تصمیم به حمله به ایران (بخش دوم)
سیاست خارجی معاملهای، ابهام حداکثری و دیپلماسی قهری ترامپ
معاملهگرایی ترامپ با دیپلماسی قهری او همسو است. دیپلماسی قهری عموماً به استفاده از تهدید، فشار، نیروی محدود یا مجازات اقتصادی برای تأثیرگذاری بر رفتار دشمن بدون لزوماً به دنبال جنگ تمام عیار اشاره دارد. برخلاف فتح نظامی با نیروی بیرحمانه، دیپلماسی قهری با هدف تغییر محاسبات از طریق ارعاب، بازدارندگی و تشدید کنترلشدهی تنشها انجام میشود. تهدیدهای مکرر ترامپ، تغییر مهلتها و گاهی اظهارات متناقض او را میتوان به عنوان تلاشهای عمدی برای نامشخص نگه داشتن دشمنان تفسیر کرد.
ادامه مطلب
سه رویکرد اصلی مسکو
آیا «آشوب کنترلشده» همچنان برگ برنده روسیه در خاورمیانه است؟
کتایون ملکی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: شرایط کنونی و تشدید تنش میان ایران، آمریکا و اسرائیل ممکن است معادله را برای روسیه پیچیدهتر کرده باشد. هرچند افزایش تنشها میتواند در کوتاهمدت برای مسکو مزایایی مانند رشد قیمت انرژی، افزایش درآمدهای نفتی و درگیر شدن بیشتر آمریکا در خاورمیانه ایجاد کند، اما ادامه بحران لزوماً به نفع روسیه نخواهد بود.
ادامه مطلب
معادلات پیچیده پکن
چین؛ متحد یا واسطه استراتژیک؟
کیومرث اشتریان نوشت: تفاوتی ظریف اما اساسی بین دو مفهوم «متحد» و «واسطه» وجود دارد. دلایلی چند وجود دارد که چین برای ایران بیشتر یک «واسطه استراتژیک» بوده است تا یک «متحد استراتژیک» و اگر قرار است روابط ایران و چین پایداری لازم را داشته باشد باید از «واسطه» به «متحد» گرایش یابد.
ادامه مطلب
دیپلماسی راه را برای معیشت باز می کند؟
سیاست خارجی و روزنه اقتصاد
سیدمصطفی هاشمیطبا نوشت: حتی اگر مذاکرات نیمبند امروز با پادرمیانی پاکستان به ثمر بنشیند و مثلا آمریکا صلحنامه امضا کند (که با بازیهای دیپلماسی آنها بعید است) اسرائیل و به تبع آن برخی همسایگان وابسته به اسرائیل خواهند گفت ما که امضا نکردهایم و مستقل هستیم و به دنبال اجرای سیاستهای توسعهطلبانه و محو یا تسلیم ایرانیان هستند. در اینجا باید گفت مگر ما با آمریکا و سایر قدرتها موافقتنامه برجام را امضا نکردیم و آمریکا آن را منتفی دانست و به بهانههای واهی به حمله نظامی روی آورد. پس هر موافقتنامهای، مجددا احتمال انتفاء از سوی دشمنان را دارد.
ادامه مطلب
آینده مبهم عراق
نخستوزیر جوان و چالش مدیریت توازنهای پیچیده داخلی و خارجی
به علی الزیدی که بازرگان و کارشناس مالی و حقوقی است، بیشتر بهعنوان «نامزد مصالحه» نگاه میشود تا یک چهره سیاسی سنتی. او تجربهای در بخش بانکی و مدیریتی دارد، اما حضورش در صحنه سیاسی محدود بوده است.
ادامه مطلب
چگونه عناصر گوناگون جغرافیایی بر سیاست خارجی کشورها تاثیر می گذارند
ژئوپلیتیک مردم
ماندانا تیشهیار در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در مطالعه جغرافیای سیاسی و نظامی، وقتی می گوییم منطقه ای حائل است، باید پرسید میان چه کسانی؟ و وقتی گفته می شود سرزمینی چهارراه آمدوشد بوده، باید گفت برای چه کسانی؟
ادامه مطلب
نگای به نقطه کنونی ایران
ایزوله، بدون ایزولاسیون
مهرداد احمدی شیخانی نوشت: در فضانوردیِ بینسیارهای، اصطلاحی هست با عنوان «پنجره پرتاب»، به این معنا که اگر قرار باشد مثلا سفینهای به سوی ماه یا مریخ یا هرکدام از اجرام سماوی پرتاب شود، اینگونه نیست که مثلا هر وقت دلمان خواست، بتوانیم چنین کنیم، بلکه در فرصتهای بخصوصی این امکان به شکلی محدود فراهم میشود که اگر از آن فرصت محدود بهره گرفته نشود، زمان از دست میرود.
ادامه مطلب
ایران و آمریکا در میانه بیم و امید؛
بایستههای دیپلماسی در شرایط عدم قطعیت و پیشبینیناپذیری
محمد محمودی کیا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تجربه تاریخی نشان میدهد که نادیده گرفتن ابعاد ژئوپلیتیکی چالش، به سادهانگاری راهکارها و عدم موفقیت منجر میشود. بنابراین برای دستیابی به منافع و امنیت ملی، لازم است رویکردی علمی، منطقی و راهبردی اتخاذ شود که همه سطوح چالشها و ابعاد پیچیده آن را در نظر بگیرد.
ادامه مطلب
سیاستی که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از آن بهره میبرند
هجینگ رکن گمشده سیاست خارجی ایران
رستم ضیائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نمونه موفق رویکرد هجینگ در سالهای اخیر در میان قدرتهای میانه، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی و امارات هستند. این کشورها به طور آشکار تمایل بیشتری به گشایش روابط با کشورهای غیرغربی نشان دادهاند و در راستای تقویت مصون سازی اقتصادی و امنیتی خود، درحال توسعه همکاری های چندجانبه با قدرت های آسیایی هستند.
ادامه مطلب
چرا مجاهدین خلق (منافقین) در واشنگتن دشمن پیدا کردهاند؟
بازی دو سر باخت
آرش رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: همه تحولات و معادلات منطقه ای در سال گذشته نشان داد که مجاهدین (منافقین) به مثابه یک فرقه تروریستی و خطرناک برای حتی سیاستمداران نئومحافظه کار و میلیتاریست امریکایی که سعی داشتند پس از اشغال عراق از مجاهدین چون حربهای و فاکتوری برای فشار بر ایران استفاده کنند، بهشمار می آید و برای مقامات امریکایی تاریخ مصرف دارد.
ادامه مطلب
آنچه سیاست خارجی و داخلی او را شکل میدهد
ایدئولوژی ترامپ
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایدئولوژی ترامپ، ترکیبی از ارزشهای سنتی و مذهبی، قومگرایی و نژادپرستی است. این ایدئولوژی بر این باور استوار است که برخی ارزشها و هنجارها، همیشگی و یکتا هستند و هرگونه تغییر در این ارزشها، یک امر خطرناک است.
ادامه مطلب
همراهی در مسیر نو؛
ترسیم افق تازهای از سرنوشت مشترک چین و ایران
لی جیانان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: چین و ایران نهتنها شرکای راهبردی جامع، بلکه دوستانی با سرنوشتی بههمپیوستهاند. از استقبال گسترده ایرانیان از برنامههای «جشن بهار» چین گرفته تا نقش مؤثر مؤسسههای کنفوسیوس در پیوند فرهنگی دو ملت؛ از تعمیق همکاریهای انرژی تا هماهنگی در عرصههای چندجانبه، دو کشور همواره در موضوعات مربوط به منافع حیاتی یکدیگر، در کنار هم ایستادهاند.
ادامه مطلب
نگاهی به ضعف های عراقچی
سخنی در باب ضرورت تجهیز و تحرک وزارت خارجه
حسین نصیری می نویسد: در طول سالهای سپریشده صاحبنظران وطنخواه و آشنایان با سیاست خارجی فراوانی با ادبیاتی شاید متفاوت، پیوسته و با تأکید تکرار کردهاند که رسالت و وظیفه اصلی هر حکومتی، حفظ امنیت و آرامش کشور و ملت تحت امر خود است و در مثال اکنون ما، جلوگیری مؤثر از بروز درگیری و حمله نظامی جنایتکارانه اسرائیل و آمریکا به ایران بعید میدانم شخصی دلبسته ایران و جمهوری اسلامی باشد و در درستی این مفهوم تردید کند!
ادامه مطلب
سند ۲۰۲۵ آمریکا و بازگشتِ رسمی به سیاستِ حوزههای نفوذ
راهبرد امنیت ملی یا بیانیه انتخاباتی؟
رضا معصومی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: برخی تحلیلگران آمریکایی صراحتاً آن را «مانیفستِ پروژهای متفاوت» خواندهاند که در آن رئیسجمهوری بهجای کشور، نقش قهرمانِ روایت را بازی میکند و مرز میان راهبرد و کارزار سیاسی کمرنگ میشود.
ادامه مطلب
یادداشت اکرم امام اوغلو در فارن افرز
دومین اقدام ترکیه
اکرم امام اوغلو در یادداشتی مینویسد: من حمله به دموکراسی ترکیه را از نزدیک تجربه کردهام. مقامات ترکیه از زمانی که در سال ۲۰۱۹ شهردار استانبول شدم، در تلاش بودهاند تا علیه من پرونده حقوقی تشکیل دهند و سرانجام، در ماه مارس، مرا به اتهامات واهی دستگیر کردند. ماه گذشته، دادستانها کیفرخواستی ۳۳۷۹ صفحهای تهیه کردند که در آن خواستار حبس ابد من با بیش از ۲۰۰۰ سال زندان شده بودند. این اتهامات برای به تصویر کشیدن دولت منتخب استانبول به عنوان یک سازمان جنایتکار و شهردار آن به عنوان یک رهبر باند استفاده میشود. آنها به تفسیر نادرست عمدی از کارهای عادی شهرداری و شاهدان ناشناس متکی هستند. دستورات محرمانه حتی مانع از بررسی دقیق شواهد توسط تیم حقوقی خودم شده است.
ادامه مطلب
سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و منطقهگرایی
این همسایه تهران را از منطقه دور میکند؟
بهرام امیراحمدیان در یادداشتی مینویسد: کیه با برگزاری کنفرانس «سه دریا» در استانبول در سال ۲۰۱۲، در نقش دولت مقتدر در حوزه دریای خزر، دریای سیاه و دریای مدیترانه، در صدد بود جای پایی در قلمرو عثمانی برای خود پیدا کند، ولی بازیگرانی چون عربستان سعودی در خلیج فارس و مصر در دریای مدیترانه و روسیه در دریای سیاه این خواب ترکیه را آشفته کردند. در واقع درخشش دولت عثمانی در سرزمین هایی بود که در جنگ ها تصاحب شده بود و هیچ قرابت فرهنگی و تمدنی با ترکیه نداشتند.
ادامه مطلب
دیپلماسی قفل شده است
تهران _واشنگتن؛ روی خط قرمز
جلال خوش چهره می نویسد: دیپلماسی قفل شده میان تهران و واشنگتن گرفتار در فضای مهآلود است. در این فضا چه گمانهایی را میتوان تصور کرد؟ آیا در وضعی که نه تهران و نه واشنگتن _و به تبع آن غرب _ از درک یکدیگر پرهیز میکنند، نقطه تقابل مستقیم دوباره نزدیک است؟ یا عقلانیت پرهیز از تکرار رویارویی، بر هرگونه احتمال دیگر سنگینی میکند؟ اینجا آنچه اهمیت دارد، مراقبت از محاسباتی است که کمترین اشتباه درآن به شعلهور شدن دوباره جنگی میانجامد که چگونگی پایان آن، برای هیچیک از طرفها روشن نیست.
ادامه مطلب
تکصدایی در واشینگتن:
چگونه رقابت با چین، سیاست آمریکا در قبال ایران را بازتعریف کرد
سید رضا تقوینژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: واقعیت این است که ظهور یک اجماع فراحزبی نوین علیه چین، ایران را از یک «تهدید اصلی» و یک محور راهبردی مستقل، به یک «مسئله منطقهای ثانویه» تبدیل کرده است.
ادامه مطلب
پیامهای سفر رئیس جمهوری روسیه به دهلی نو
میزبانی هند از ولادیمیر پوتین: استقلال استراتژیک یا موازنه موقت؟
محمدمهدی خزاعی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: باید توجه داشت که در چهار سال گذشته، این نخستین سفر رسمی پوتین به دهلینو در فضای بینالمللی پس از آغاز جنگ اوکراین بوده است. بنابراین پرسش اصلی این است که اهمیت این سفر را چگونه میتوان درک کرد؟
ادامه مطلب
سیاست خارجی دولت چهاردهم
تخاصم با آمریکا یا مشکل سوءرفتار؟
کوروش احمدی می نویسد: با توجه به نقش تعیینکنندهای که سیاست خارجی در شرایط حال و آینده کشور یافته و نظر به تعلیقی که از این رهگذر مبتلابه اقتصاد شده و شرایط «نه جنگ، نه صلحی» که توصیه به رفع آن شده است، در چند ماه گذشته سیاست خارجی و عملکرد وزارت خارجه بیش از پیش زیر ذرهبین بوده است.
ادامه مطلب
درباره قطعنامه جدید آژانس علیه ایران
تداوم حرکت در مسیر بنبست
محمد محمودی کیا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تحمیل موضوعات مرتبط با توان نظامی و به طور مشخص قدرت و برد موشکی ایران به عنوان پیششرطی برای ورود به گفتوگوی هستهای تنها به پیچیدهتر شدن منازعه منجر میشود و دستیابی به یک الگوی تعامل را به افقی دورتر – یا حتی غیرقابل انتظار – موکول میکند.
ادامه مطلب
نقدی که از گذشته سکه روز بوده است
انصاف در نقد دستگاه دیپلماسی
جلال خوش چهره در یادداشتی می نویسد: اکنون باید در نقد و نظرها به دستگاه دیپلماسی با حفظ منطق واقعگرایی، شریک منصف مشکلات هزارتویی بود که این دستگاه با آن روبروست. فراموش نکنیم نقد سیاست خارجی و دستگاه دیپلماسی دولتهای جمهوری اسلامی نه تنها امروز بلکه از دهههای گذشته، سکه روز بوده است.
ادامه مطلب
موضوعی که به توجه ویژه نیاز دارد
دیپلماسی فرهنگی ابزاری مناسب برای تعامل با جهان
محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: دیپلماسی فرهنگی امروزه به عنوان یک اصل اساسی و تأثیرگذار در عرصه روابط بینالملل مورد پذیرش قرار گرفته است و سیاستمداران جهان، راه برون رفت از مشکلات بشری را حاکمیت فرهنگ در مناسبات بین المللی میدانند. عرصه دیپلماسی و خصوصا دیپلماسی فرهنگی یکی از عرصه هایی است که تحلیل و بررسی آن لازمه برنامهریزی و تصمیمسازی برای تنظیم مناسبات رفتاری سیاست خارجی است.
ادامه مطلب