با طرحی نو

بن بست منطقه ای را بازگشایی کنیم

۱۵ مرداد ۱۴۰۲ | ۱۰:۰۰ کد : ۲۰۲۱۰۹۲ نگاه ایرانی خاورمیانه
نویسنده خبر: سید وحید کریمی
سید وحید کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: در تاریخ روابط بین الملل ثبت است که وینستون چرچیل برای چندین هدف که جای بحث جداگانه می طلبد با ژوزف استالین، رهبر شوروی، بدون اطلاع آمریکایی ها، اروپای شرقی را بین انگلیس و شوروی سابق تقسیم کردند.
بن بست منطقه ای را بازگشایی کنیم

دیپلماسی ایرانی: آن طور که در روابط بین الملل چند قطبی رایج شده است در منطقه هژمونی جایگاهی ندارد. این فقط شامل منطقه خاورمیانه یا غرب آسیا یا محیط پیرامونی ما نمی شود. بلکه موضوعی جهانی است. مثلا تلاش اندونزی و مالزی برای تفوق یکی بر دیگری اتلاف انرژی و فرصت سوزی بود و همین امر در مورد آرژانتین و برزیل، انگلیس و فرانسه، چین و شوروی سابق، مصر و همسایگانش، هند و پاکستان صادق است. برای همین می بینیم یکی از مخالفان سرسخت پیوستن انگلیس به اتحادیه اروپا فرانسه بود. یا کشوری که بیش از همه بر سر پیوستن پاکستان به پیمان شانگهای سنگ اندازی می کرد هند بود. یا در اتحادیه کشورهای امریکای جنوبی کشوری که بیش از همه برای برزیل چالش به وجود می آورد آرژانتین است که داعیه رقابت با آن را دارد.

جمهوری اسلامی ایران هم کم و بیش طی دوران بعد از انقلاب اسلامی در آسیای مرکزی، جنوب خلیج فارس، روابط با ترکیه، حتی با افغانستان و تقسیم دریای خزر بر نوعی تفوق گرایی سعی داشته که متاسفانه نه تنها نتایج مطلوب به همراه نداشته است بلکه طالبان دوم و آذربایجان در راستای تعدی گری در مقابل جمهوری اسلامی ایران قرار دارند. 

در تاریخ روابط بین الملل ثبت است که وینستون چرچیل برای چندین هدف که جای بحث جداگانه می طلبد با ژوزف استالین، رهبر شوروی، بدون اطلاع آمریکایی ها، اروپای شرقی را بین انگلیس و شوروی سابق تقسیم کردند. در خاطرات سیاسی چرچیل آمده است که رومانی را پنجاه – پنجاه برای حوزه نفوذ میان شوروی و انگلیس تقسیم کردند و یونان را ۱۰-۹۰ به نفع انگلیس و یوگسلاوی سابق را ۹۰-۱۰ به نفع کرملین و بلغارستان و بقیه را به همین ترتیب تقسیم و دوران جنگ سرد را با کمترین هزینه سر کردند تا فروپاشی از درون شوروی را کرملین خود رقم زد. 

منظور از مثال فوق، بدون اینکه نظر خاصی مد نظر باشد فقط طرح موضوع برای خرد جمعی و خروج از بن بست قفل همکاری منطقه ای است که می توان بومی سازی کرد و مثلا عربستان با پول، ترکیه با زور و جمهوری اسلامی ایران با عقلانیت کشورهای حوزه غرب آسیا، از مرز هند تا مدیترانه را با همکاری و هژمون free با مثلث ترکیه – ایران – عربستان عهده دار شود. اگر چنین ایده ای بی نقص نباشد قطعا برای مردم خسته منطقه بهترین خواهد بود. کشورهای لبنان، یمن، عراق، کردستان عراق، فلات قاره، آب، ذخایر فسیلی، فلسطین، اسرائیل، آسیای مرکزی حتی روابط با قدرت های فرامنطقه ای و دیگر چالش ها را می توان با تقسیم کار و مخرج مشترک بین متحدین منطقه ای حل و فصل کرد و به نظر می رسد زمینه چنین طرحی در ترکیه و عربستان فراهم باشد و اراده جمهوری اسلامی ایران می تواند ره گشای بن بست فعلی در بازگشایی قفل همکاری جدی رو به پیشرفت غرب آسیا باشد.

سید وحید کریمی

نویسنده خبر

دیپلمات و دکترای روابط بین الملل که در حال حاضر در گروه اروپا/امریکای دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه فعالیت دارد. 

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: هژمونی خاورمیانه غرب آسیا ایران جمهوری اسلامی ایران سید وحید کریمی ایران و عربستان ایران و ترکیه ایران و آذربایجان ایران و افغانستان


( ۸ )

نظر شما :

ناشناس ۱۵ مرداد ۱۴۰۲ | ۱۲:۰۴
اقای کریمی عزیز ، انگلیس و شوروی که مثال زدید قدرت فائقه بودن و حکم رییس را داشتند . در مورد خاورمیانه که قریب به اتفاق اکثر کشورهایش مرئوس هستند ، این نوع تقسیمات ، این نوع دوراندیشی ها ، این نوع خردورزی ها و این نوع آدم بودنها ، محلی از اعراب ندارد . حضور ناو امریکایی در خلیج فارس تاثیرش بیشتر از قرارداد بین سران دو سوی آن است . مشکل خاورمیانه آنست که قدرتی در مقیاس جهانی در بین کشورهایش وجود ندارد . پاینده باشید .
محمد ۱۵ مرداد ۱۴۰۲ | ۱۲:۳۲
اشتباه شما این است که وزن سیاسی امروز ایران را هنوز هم بالا می دانید ، از نظر کشورهای دیگر ، ایران کشوری است با ارتشی قوی اما گرفتار در تحریم های امریکا و غرق در مشکلات داخلی و به همین دلیل چنان ضعیف است که حتی جمهوری آذربایجان و طالبان هم می توانند سیاست های ضد ایرانی خود را ادامه داده و مطمئن باشند که ایران قدرت مخالفت با آنها را ندارد . آنچه آب هیرمند و مرز ارمنستان را تهدید می کند ، نه قدرت دشمنان که ضعف ماست ، امروز همه سرمایه گذاری چین در کشورهای عربی انجام می شود و ترکیه هم در تلاش است تا جاده ابریشم را به از مرکز ایران به کشورهای شمالی و دریای خزر منتقل کند . همچنین ایران در نقش بازار یاب منطقه ای تسلیحات امریکایی باعث شده است که بازار فروش اسلحه امریکا داغ بماند ، در واقع ایران ضعیف به نفع همه کشورهای منطقه است و هیچ کشوری دوست ندارد که خاطره ایران قدرتمند دوباره تکرار شود
وحید کریمی ۱۵ مرداد ۱۴۰۲ | ۱۹:۳۳
جناب محمد سلام …… ممنون از ارایه نظر ….. اگر نظر شما را پذیرا باشیم، برای همین همکاری مثلث ترکیه/ایران/عربستان را بعنوان یکی از چندین طرح منطقه ای ارایه دادم …. با احترام
خسرو ۱۹ مرداد ۱۴۰۲ | ۱۳:۵۶
پارگراف منطقی اخر نوشته ، چنین توافق و تقسیم حوزه نفوذ بین قدرت‌های منطقه ای ترکیه و ایران و عربستان سعودی را بدرستی بیان کرده است ولی در حقیقت درگیری های فعلی ( یمن بین ایران و عربستان ، یا سوریه بین ایران و ترکیه ، یا آذربایجان بین ایران ترکیه ، یا افغانستان بین ایران و پاکستان و...) مقدمه چنین تقسیم حوزه ای است مگر اینکه بده و بستان واقعی با توجه به شرایط منطقه ( اکثریت جمعیت سنی ها در سوریه و شیعه ها در یمن یا سنی ها در افغانستان و... اولویت مذهب یا زبان و فرهنگ در کشورهای مورد بحث ، مثلا در سوریه ناسیونالیسم عربی یا علوی گری قشر حاکم و حزب بعث یا در یمن و آذربایجان یا قطر و عمان و حتی پاکستان ) و کشورها صورت پذیرد که آن هم با مذاکرات استراتژیست ها و سرویس های مخفی شروع می‌شود و پروسه بسیار طولانی و زمانبری است که بنظر من به جهات دولتمداری و تفکر استراتژیک فقط ایران و ترکیه ظرفیت چنین مذاکراتی را دارند