از جنگ محور مقاومت تا بازدارندگی مستقیم
آیا ایران استراتژی منطقه‌ای خود را بازتعریف می‌کند؟
شواهد نشان می دهد که ایران استراتژی نیابتی خود را در پاسخ به تهدیدها و فشارهای نوظهور منطقه ای تطبیق می دهد.
ادامه مطلبجمهوری اسلامی ایران
ایران‌ستیزان یونان را بهانه کردند
در ستایش ایران و مذمت جنگ‌طلبان
عباس آخوندی در یادداشتی می‌نویسد: بار دیگر، بر تپه‌ای در آتن، «خشم و شور و غرور» جوهر تمدن نامیده شد و با ستایش اسکندر و کورتس در جهت جبران تحقیری که متحمل شدند، ایرانیان را «فرقه مرگ» خواندند. این نوشته پاسخ به آن سخنان نیست، چون آن سخنان بیش از آنکه پرسشی تاریخی باشند، ابزار سیاست روز برای روایت‌سازی‌اند. اما فرصتی است برای پرسشی کهن‌تر: ستایش یک تمدن یعنی چه؟ و ایران را با کدام معیار باید ستود؟
ادامه مطلب
فرصتی که سفر پزشکیان به ترکمنستان به‌وجود آورد
اجلاس عشق‌آباد و دیپلماسی منطقه‌ای ایران
محمد طاهری در یادداشتی می‌نویسد: سفر مسعود پزشکیان به ترکمنستان و حضور در نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، فرصتی برای ارزیابی جایگاه ایران در مناسبات اقتصادی و سیاسی پیرامونی فراهم آورد؛ مناسباتی که در شرایط کنونی، افزون بر اهمیت تجاری، با مسائل امنیتی و تحولات ژئوپلیتیکی نیز پیوندی مستقیم یافته‌اند.
ادامه مطلب
ایران‌ستیزی در سه سطح قابل بررسی است
خشایارشا در آتن، روبیو در بن‌بست
شهرام شمالی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پرسش اصلی این است: چرا وزیر أمور خارجه آمریکا در این برهه حساس، به جای پرداختن به مسائل معاصر، به تاریخ باستان پناه برد؟ و ایران چگونه باید به این «جنگ روایت‌ها» پاسخ دهد؟
ادامه مطلب
افول قدرت امریکا در «مشرق عربی»
امنیت منطقه به حضور ایران وابسته است نه حذف آن
منطقه مشرق عربی وارد دوره‌ای از آشفتگی مرکب شده است؛ جایی که حملات اسرائیل، رقابت‌های میان کشورها، تحرکات حوثی ها (انصارالله) و تضعیف چتر حمایتی امریکا در هم تنیده‌اند. دیگر مدیریت امنیت مشرق از طریق کنار گذاشتن ایران امکان‌پذیر نیست، چرا که ایران همچنان ریشه‌های عمیقی در عراق، سوریه، لبنان و یمن دارد و رقبای آن نمی‌توانند بدون تعامل با تهران، نظم و ثبات را برقرار کنند.
ادامه مطلب
راهبرد چهاروجهی شامل چه محورهایی است
شطرنج چندبعدی مهار ایران
جمیله کدیور در یادداشتی می‌نویسد: تلاقی و فعال شدن همزمان این چهار جبهه (اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و نظامی)، تهدیدی بی‌سابقه و بسیار جدی است. در این معرکه، اگر وحدت کلمه در کشور مخدوش شود، حمایت توده‌های مردم از دست برود و آتش اختلافات و مناقشات داخلی شعله‌ور شود، باید منتظر مخاطرات سهمگینی بود.
ادامه مطلب
تفکر استراتژیک ایران: درس‌های آموخته شده و آنچه در آینده می‌آید (بخش چهارم)
ایران پس از جنگ: سه سناریوی استراتژیک
تصمیم‌گیری‌های ایران به‌طور معروف مبهم است و هنوز خیلی زود است که به طور قطعی بگوییم که جنگ چگونه تفکر استراتژیک تهران را تغییر می‌دهد. با این حال، به نظر می رسد درس هایی که جمهوری اسلامی ایران تاکنون گرفته، طیفی از سناریوها را نشان می‌دهد که ممکن است دنبال شوند.
ادامه مطلب
اثرات پروانه‌ای در محیط پرآشوب
تغییر محوریت و محیط تهدید در منطقه غرب آسیا
ایوب حطاویان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در نظریه آشوب، سیستم‌های پیچیده و غیرخطی به گونه‌ای عمل می‌کنند که تغییرات کوچک در برخی نقاط و شرایط اولیه می‌تواند مسیر تحولات آینده را به شکل قابل‌توجهی دگرگون کند.
ادامه مطلب
چگونه می‌توان اعتماد به نظام چندجانبه جهانی را بازسازی کرد؟
پیام ایران به جهان
محمد طاهری در یادداشتی می‌نویسد: جهان امروز با جهانی که سازمان ملل پس از جنگ جهانی دوم در آن شکل گرفت، تفاوت زیادی دارد. رقابت قدرت‌های بزرگ شدت گرفته است، جنگ در چند منطقه ادامه دارد، و فناوری‌هایی چون هوش مصنوعی با سرعتی بیش از سازوکارهای حکمرانی بین‌المللی پیش می‌روند. آنتونیو گوترش نیز از عمیق‌تر شدن شکاف‌های ژئوپلیتیک، افزایش نابرابری و فرسایش اعتماد سخن گفت. از این زاویه، مشکل سازمان ملل را نمی‌توان تنها به ضعف یک نهاد نسبت داد؛ این سازمان تا حد زیادی بازتاب مناسبات قدرت در جهان است.
ادامه مطلب
فشاری که بر نظام جهانی می‌آید
تهدید ال‌نینوی سه گانه برای ایران
اسلام ذوالقدرپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: دگرگونی این سه حوزه، به گونه‌ای است که نظم پیشین فروپاشیده اما نظم جدیدی نیز شکل نگرفته است. در چنین شرایطی است که نظام جهانی آشوبناک و جهان آشفته پدیدار می‌شود.
ادامه مطلب
تحریم‌های اقتصادی و حقوق کودک
مرز مسئولیت جامعه بین‌المللی کجاست؟
محمدمهدی سیدناصری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بحث حقوقی جدی این نیست که «تحریم بد است» یا «تحریم خوب است». پرسش دقیق‌تر این است که تحریم در چه شرایطی، با چه دامنه‌ای، با چه آثار قابل پیش‌بینی و با چه سازوکارهای حفاظتی اعمال شده است؟
ادامه مطلب
از دکترین دفاع هشت‌ساله تا تثبیت اقتدار در نظم چندقطبی
پیوستار مقاومت
غفور کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: توطئه‌ها و تجاوزات نظامی و امنیتی که به قصد تحدید نفوذ و مهار راهبردی ایران طراحی شده بودند، در عمل به کاتالیزور توسعه درون‌زای فناوری‌های نوین دفاعی، ارتقای هم‌افزایی محور مقاومت در گستره فرامرزی و شکل‌گیری شبکه‌های نوین همگرایی در جنوب جهانی مبدل شده‌اند. این تحول ساختاری، نه تنها گزینه‌های نظامی جبهه استکبار را در آینده با ناکارآمدی و انسداد بنیادین روبرو خواهد ساخت، بلکه الگویی نوین از بازدارندگی شبکه‌ای، هوشمند و مبتنی بر ایمان و دانش بومی را برای جهان به ارمغان می‌آورد.
ادامه مطلب
نگاهی به مفاهیم و تعاریف
شهروند ایرانی در سیاست خارجی کجاست؟
مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: سیاست خارجی را نمی‌توان صرفاً رابطه‌ای میان دولت‌ها دانست. هنگامی که این سیاست با جنگ، تحریم، توافق، تجارت، مهاجرت یا انزوای بین‌المللی گره می‌خورد، مستقیماً به زندگی شهروندان تبدیل می‌شود.
ادامه مطلب
چرا حضور رئیس جمهور در این دو نشست مهم است؟
ایران، بریکس و سازمان شانگهای
کوروش احمدی در یادداشتی می‌نویسد: یکی از نکات مثبت این دو نشست برای ایران، اعلامیه مشترک منتشره بعد از نشست سران سازمان همکاری شانگهای بود. در این نشست به صراحت «حملات نظامی علیه قلمرو جمهوری اسلامی ایران که موجب تلفات شمار زیادی از غیرنظامیان و خسارات مهم به اقتصاد کشور شده»، محکوم شده است.
ادامه مطلب
ابعاد، چالش‌ها و سناریوها
ایران و چین: شراکت راهبردی در آزمون نظم جدید منطقه‌ای
رسول سوری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این یادداشت با تحلیل ابعاد اقتصادی، امنیتی- سیاسی و تأثیر آن بر نظم منطقه‌ای، چالش‌ها و فرصت‌های فراروی این شراکت را در کنار سناریوهای محتمل پیش رو بررسی می‌کند.
ادامه مطلب
نتایج مورد انتظار محقق خواهند شد؟
تحلیل جنگ اقتصادی ترامپ علیه ایران
علی رضوان‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: جنگ اقتصادی ترامپ علیه ایران، ابزاری تهاجمی برای تغییر رفتار ایران و مهار نفوذ منطقه‌ای آن است. این سیاست‌ها اگرچه فشارهای سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده، اما نتایج مورد انتظار ترامپ را به‌طور کامل محقق نکرده است.
ادامه مطلب
نکاتی که باید توجه داشت
سوء تفاهم و اشتباه محاسباتی مخالفان کنوانسیون کاسپین در خصوص منافع ایران
علی امیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در این یادداشت، نقصان استدلال‌های مخالفان با تکیه بر محاسبات ریاضی و براهین سیاسی – حقوقی واکاوی می‌شود و بر ضرورت تصویب آن تأکید می‌شود.
ادامه مطلب
از آسیب‌پذیری تا معماری نهادهای امنیتی ایران
تغییرات و اصلاحات مهم پیش روی کشور را چگونه می‌توان ارزیابی کرد
مسعود رضائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آزمون واقعی اصلاحات امنیتی پس از جنگ، نه افزایش تعداد نهادهای نظارتی و ایجاد محدودیت‌های مضاعف، بلکه ترویج نگاه و عملکرد حرفه‌ای با در نظر گرفتن واقعیت‌های میدانی جامعه و اصالت دادن به علوم اجتماعی است که نخبگان سیاسی بتوانند اطلاعات ناخوشایند را بشنوند، فرضیه‌های خود را به چالش بکشند و میان «نفوذ» و «ارتباط» تمایز حرفه‌ای قائل شوند.
ادامه مطلب
دکترین خروج ایران از بن‌بست راهبردی هرمز و خلیج فارس
ضرورت ژئواستراتژیک توسعه سواحل مکران
علی محرابی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در دکترین نظامی – امنیتی، اگر خلیج فارس «محیط دفاع نزدیک و منع دسترسی» تعریف شود، مکران «محیط دفاع پیش‌رونده» است. انتقال بخشی از ظرفیت‌های لجستیکی، صنعتی، دریایی و تجاری به این ساحل اقیانوسی، در صورت بروز بحران در خلیج فارس، تداوم بقای اقتصادی و امنیتی کشور را تضمین می‌کند.
ادامه مطلب
گذار به بازدارندگی هوشمند:
ضرورت گذار به دکترین دفاع داده‌محور و توسعه سلاح‌های خودمختار در مواجهه با تهدیدات نوین
جهانبخش رشیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: کشور ایران، به دلیل موقعیت ژئوپولتیکی و جایگاه استراتژیک خود، همواره هدف حملات نامتقارن بوده که با ظهور هوش مصنوعی و کلان‌داده‌ها، ماهیت این تهدیدات تغییر کرده است.
ادامه مطلب
یادآوری چند نکته
آیا وارد یک تله یا دام تحلیلی شده‌ایم؟
مجید روحی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: عبور از «تله تحلیلی» مستلزم بازگشت به تحلیل واقع‌گرایانه، توجه همزمان به فرصت‌ها و محدودیت‌های داخلی و خارجی، تقویت فضای نقد تخصصی و پرهیز از پیش‌فرض‌های غیرقابل آزمون است.
ادامه مطلب
فتوحات ناممکنیه!*
خطوطی پیرامون توافق مکه
احسان اقبال سعید در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: منطق باز کردن پای نظامیان ایالات متحده به خلیج فارس در ابتدا مهار عراق و اخراجش از کویت و کل منطقه عربی بود و حقیقت آن مقابله با ایران انقلابی و توان درونزا و بومی آن که ناباور هم به نظر می رسید. این همه پایگاه و پیمان برای روزی بود که به روایت ملک عبدالله در اسناد ویکیلیکس سرمار چموش منطقه (اشاره ملک عبدالله به ایران) کوبیده شود اما با حمله از پایگاه های آمریکا در عربستان و دیگر کشورهای منطقه ایران تمام محاسبات و البته تعارفات پیشین را کنار نهاد و بخشی از توان و اراده‌ی خود را نشان داد. واکنش آمریکا در دفاع از هر آنچه غیر اسرائیلی باشد البته قابل پیش بینیست اما برای دخیل بستگان به واشینگتن و هزینه و لابی گرانقیمت و البته رقص شمشیر و تعاریف پرطمطراق غربیان از ثروتمندان سعودی و خلیج فارس ناباور بود... ناباور محض
ادامه مطلب
از واقع‌گرایی دیپلماتیک تا عقلانیت راهبردی
چرا ایران به «پیروزی نسبی» در مذاکرات هرمز نیاز دارد؟
سید رضا تقوی‌نژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این که ما بخواهیم تمام آسیب‌هایی که آمریکا از اوایل انقلاب تاکنون به صورت مستقیم و غیر مستقیم به ما وار کرده را در میدان مذاکرات مربوط به تنگه هرمز جبران کنیم منبعی جز بینش سیاسی ضعیف، یا اهداف شوم سیاسی ندارد؛ چرا که آسیب های انسانی، اقتصادی، اجتماعی و... که صرفا آمریکا از جنگ ۱۲ روزه تاکنون به کشور ما وارد کرده نه در یک توافق که در چندین توافق بین‌المللی نیز به طور کامل قابل جبران نیست.
ادامه مطلب
لزوم اصلاح نگاه
گره سیاست خارجی ایران چیست؟
روح‌الله سوری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: نگاه منافع محور به روابط خارجی کلید رهایی سیاست خارجی از انحصارات و استثنائات است. ماندن در تجربیات تاریخی باعث خواهد شد که سیاست خارجی نسبت به دیدن آینده نابینا شود.
ادامه مطلب
فرصت‌ها و راهبردها
پویایی دستگاه دیپلماسی در گذرگاه شانگهای
شهرام شمالی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اجلاس وزرای خارجه سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، فراتر از یک همگرایی صرف امنیتی، سکوی پرتابی برای پیوند امنیت منطقه‌ای با منافع اقتصادی و راهبردی کشور است؛ میدانی تازه که بستر مناسبی برای تحقق منافع ملی، توسعه همه‌جانبه مناسبات اقتصادی و تحکیم امنیت جمعی فراهم می‌آورد.
ادامه مطلب
با توجه به حملات اخیر
چرا ایران از NPT خارج نمی‌شود؟
مسعود رضائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این دغدغه ظرف یک سال گذشته، همزمان با عادی شدنِ تشدید حمله‌های نظامی به زیرساخت‌های هسته‌ای ایران پررنگ‌تر شده است؛ به نحوی که بخشی از نخبگان سیاسی و امنیتی در تهران، همراه با طیفی از افکار عمومی، خروج فوری از NPT را به عنوان پاسخی منطقی به آنچه شکست رژیم منع اشاعه در حفاظت از حقوق اعضا تلقی می‌کنند، مطرح کرده‌اند.
ادامه مطلب
جنگ نامتقارن، بازدارندگی موشکی و محدودیت‌های قدرت هوایی کلاسیک در خاورمیانه
نبرد بر فراز آسمان
محمدرضا لشینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: هدف پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی دکترین‌های پدافند هوایی شرق و غرب و ارزیابی کارآمدی راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با الگوهای نوین نبرد هوایی است. پرسش اصلی مقاله این است که آیا راهبرد بازدارندگی موشکی و جنگ نامتقارن، پاسخ کافی و پایداری به چالش‌های ساختاری نیروی هوایی ایران در برابر برتری هوایی غرب فراهم می‌کند؟
ادامه مطلب
فقط زور کافی نیست
سه گزینه پیش روی ترامپ برای پایان دادن به جنگ
دنیس راس در یادداشتی می‌نویسد: برای باز نگه داشتن دوباره تنگه هرمز پس از آخرین پیچ و خم بحران ایران، دولت ترامپ باید از یک سو تلاش‌های خود برای اعمال محاصره را از سر بگیرد و از سوی دیگر، آن را با رویکردی دیپلماتیک‌تر و مبتنی بر اجماع و همکاری بین‌المللی همراه سازد.
ادامه مطلب
مشروعیت اقدامات محدودکننده ایران در تنگه هرمز و امکان اخذ عوارض عبور توسط ایران
رژیم حقوقی جدید تنگه هرمز
امیرحسین عسگری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در شرایطی که یک دولت با توسل به زور علیه تمامیت سرزمینی و حاکمیت دولت دیگر اقدام می‌کند، چارچوب حقوقی حاکم بر بهره‌برداری از آبراه‌های راهبردی نیز متأثر از وضعیت مخاصمه قرار می‌گیرد.
ادامه مطلب
مراسمی که رژه پیروزی ایران بود
مراسم تشییع رهبر شهید؛ رفراندوم جمهوری سوم
سید حجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر بخواهیم معنای سیاسی و اجتماعی این تشییع را در یک عبارت فشرده کنیم، باید گفت: مراسم تشییع رهبر شهید، خود به یک رفراندوم بزرگ ملی و فراملی تبدیل شد؛ رفراندومی که در آن مردم نه با صندوق رأی، بلکه با حضور، اشک، شعار، همراهی و وفاداری خود سخن گفتند.
ادامه مطلب