کاش ترکیه عضو رسمی شود!
منافع ایران در همسایگی با اتحادیه اروپا
دیپلماسی ایرانی: سیاستگذاری عمومی بهویژه سیاستگذاری خارجی را میتوان جهان انتخابهای دشوار دانست که هر سیاستگذار را به ارزیابی پیامدها و منافع سیاستهای خود وادار میسازد. انتخاب سیاست بر اساس پیامدها و منافع، نهتنها بازیگر سیاستگذار، بلکه دیگر بازیگران نزدیک و همسایه را نیز دربرمیگیرد.
هر بازیگر نظام جهانی با توجه به منابع قدرت خود و دیگر بازیگران، با انتخابهای گوناگون روبهروست که باید در چارچوب منافع راهبردی خویش تصمیمگیری کند. منافع و آسیبهای یک سیاست تنها به بازیگر سیاستگذار محدود نمیشود و همه بازیگران منطقه یا نظام جهانی را نیز شامل میشود.
ترکیه یکی از بازیگران آسیای جنوب غربی است که چندین دهه تصمیم دارد به اتحادیه اروپا بپیوندد، اما توان سازگاری با شرایط و تکالیف ورودی این اتحادیه را نداشته است.
تمنا و تلاش فراگیر ترکیه برای ورود به اتحادیه اروپا در سه دهه حیات دولت اردوغان نیز ادامه داشته و ایشان از تمام تاکتیکها و ابزارهای خود مانند: مسئله مهاجرین به اروپا، همراهی با ناتو در حمله به لیبی، سوریه، و... استفاده کرده اما نتیجه این تلاش دولت ترکیه تاکنون امیدبخش نبوده است.
پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا نهنتها تمنای دولت این کشور، بلکه آرزوی بسیاری کشورهای منطقه ازجمله ایران نیز هست.
ورود رسمی ترکیه به اتحادیه اروپا آسیبها و مزایایی برای دولتهای منطقه دارد. اما مزایای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا، بسیار بیشتر از معایب آن است. این مزایا برای ایران و بلکه امکانناپذیر ورود رسمی ترکیه به اروپا را میتوان در محورهای زیر کنکاش کرد:
یکم – هممرزی ایران و اتحادیه اروپا: پذیرش درخواست ترکیه برای عضویت رسمی در اتحادیه اروپا، ایران را همسایه رسمی اتحادیه اروپا و دارای مرز مشترک با این اتحادیه سیاسی و اقتصادی مهم نظام جهانی میکند.
هممرزی مستقیم ایران با اتحادیه اروپا، ایران را به بازیگر مهمی در مناسبات قدرت جهانی بهویژه در سازمان شانگهای، گروه بریکس و ... تبدیل میکند که توان تعامل ایران میان اتحادیه اروپا و جنوب جهانی را شکل و افزایش میدهد. هممرزی مستقیم ایران با اتحادیه اروپا، ایران را به بازیگر برجسته جنوب جهانی و ائتلافهای ضد سلطه غرب تبدیل میکند.
دوم – کاهش تنشهای ژئوپلیتیک: عضویت رسمی ترکیه در اتحادیه اروپا دارای پیشنیازهایی است که تحقق آنها از سوی ترکیه، میتواند تنشهای مهم آسیای جنوب غربی را به شدت کاهش دهد.
برخی تنشها و بحرانهای ژئوپلیتیک کنونی آسیای جنوب غربی مانند: مسئله کردها، بحران سوریه، دخالت در عراق، دخالت نظامی در شمال آفریقا، دخالت در قفقاز و ... که پیامد سیاست تهاجمی دولت اردوغان در سه دهه گذشته بوده، باید به گونهای برطرف شود که مطلوب سیاستهای مسالمتآمیز اتحادیه اروپا در بررسی درخواست پذیرش ترکیه در این اتحادیه باشند.
ترکیه برای کسب پذیرش اتحادیه اروپا، به کنار گذاشتن رویکرد تهاجمی سیاست خارجی خود و پایان لشکرکشی سیاسی و نظامی به دیگر کشورهای منطقه مجبور است.
سوم – کاهش بحرانهای قومی و نژادی: یکی از مهمترین چالشهای درازمدت آسیای جنوب غربی و شمال آفریقا در چند سده گذشته، مسائل قومی، نژادی و دینی بوده که گاه به ستیزهای فراگیر جهانی نیز تبدیل شدهاند.
چالشهای قومی، نژادی، دینی و مذهبی که ریشه در گوناگونی فرهنگی و تمدنی منطقه دارد، ترکیه را در کانون برسازی اینگونه بحران قرار داده است که تقابل قومی و مذهبی را با اقلیتهای داخل ترکیه و با بازیگران مهم منطقه شکل میدهد. تقابل قومی ترک و کرد، تقابل مذهبی شیعه و سنی با ایران و دولت شیعه عراق، تقابل تمدنی عثمانی جهان ترک با تمدن پارسی ایران زمین و... که دولت ترکیه برای عضویت در اتحادیه اروپا باید این رویکرد تنش آفرین خود را پایان دهد.
چهارم – دسترسی به بازارهای اروپا: ترکیه که اکنون پل ارتباطی ایران و اروپا بهویژه در حوزه اقتصاد و تجارت بوده و منافع بسیاری برای خود داشته است، زمانی که عضو رسمی اتحادیه اروپا شود، منافع فراوانی برای ایران خواهد داشت. وقتی که ترکیه به اتحادیه اروپا بپیوندد، ایران میتواند در یک نقشیابی جدید و دگرگونی ژئوپلیتیک، نقش پل ارتباطی شرق با اتحادیه اروپا را بر عهده گیرد.
پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا، قوانین اقتصادی این کشور را شفافتر میکند، اما اقتصاد ترکیه توانایی بالایی برای تجارت با ایران به دست خواهد آورد که میتواند فراتر از تجارت کنونی دو کشور باشد.
با ورود رسمی ترکیه به اتحادیه اروپا، ایران دارای دسترس مستقیم به بازارهای اتحادیه شده و رابطه رودررو با اروپا خواهد داشت که هزینههای تجارت ایران به سوی غرب را کاهش و توان کاهش تحریمهای ایران را افزایش میدهد.
*
گزارش سالانه پیشرفت اتحادیه اروپا پیرامون ترکیه در چارچوب ارزیابی و پایش کشورهای خواهان عضویت در این اتحادیه با عنوان "گزارش ترکیه 2025" نشان میدهد کمیسیون اروپا در گزارش سیاست گسترش اتحادیه اروپا ۲۰۲۵ Communication on EU enlargement policy 2025 ، خوشبینی چندانی به پذیرش عضویت ترکیه در کوتاه مدت ندارد.1
گزارش ۲۰۲۵ کمیسیون اروپا، روند گسترش و پذیرش دولتهای خواهان و شایسته عضویت در این اتحادیه تا سال ۲۰۲۸ را برای چند سال آینده مشخص کرده است که هیچ نامی از ترکیه در میان آنها نیست!
گزارش فراگیر ۱۱۴ صحفهای کمیسیون اروپا با عنوان گزارش ترکیه ۲۰۲۵، برخی محورهای مطلوب برای ترکیه را دارست، اما این گزارش بیان میکند "شورا نگرانیهای جدی خود را در مورد وضعیت ادامهدار و به شدت نگرانکننده در زمینههای دموکراسی، حاکمیت قانون، حقوق اساسی و اینکه مذاکرات پیوستن با این کشور به بنبست رسیده است و هیچ فصل دیگری برای باز یا بسته شدن، نمیتواند در نظر گرفته شود، تکرار کرد"، بنابراین پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۳۰، غیرممکن نشان میدهد.
بزرگترین نگرانی از عضویت کامل ترکیه در اتحادیه اروپا، به تقویت نظامی و دفاعی ترکیه از سوی اتحادیه بازمیگردد. اما واقعیت راهبرد تهاجمی ترکیه در دو دهه اخیر نشان داده که این کشور از منابع و منافع سازمان ناتو برای تقویت خود بهرههای فراوان برده و خود را به بزرگترین عضو این اتحادیه نظامی پس از ایالات متحده امریکا تبدیل کرده است.
**
همانگونه که دولت و شهروندان ترکیه آرزوی پیوستن به اتحادیه اروپا، اصلاح و بهبود زندگی خود را دارند، منافع ایران نیز ایجاب میکند که آرزوی پیوستن ترکیه اتحادیه اروپا را داشته باشد.
ایران آرزوی پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا را دارد، زیرا عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه میتواند دگرگونی ژئوپلیتیک مهم در آسیای جنوب غربی ایجاد و بسیاری از چالشهای کنونی را مدیریت یا برطرف کند، بستری مناسب برای رشد و توسعه پایدار برای کشورها و شهروندان ایجاد کند.
آنچه آرزوی ترکیه و ایران برای عضویت کامل ترکیه در اتحادیه اروپا تفسیر شد، تمنایی امکانناپذیر برای یک دهه آینده منطقه است، زیرا بر اساس گزارش سیاست گسترش اتحادیه اروپا 2025 Communication on EU enlargement policy 2025 دولت اردوغان با سیاست خارجی تهاجمی و سیاست داخلی استبدادی، درهای اتحادیه اروپا را بر ترکیه بسته است.
منابع:
1-https://enlargement.ec.europa.eu/document/download/4bb4ddd1-4f20-4ee0-92db-926996ec8dd1_en?filename=t%C3%BCrkiye-report-2025.pdf
نظر شما :