لزوم تمرکز بر مذاکرات برد – برد

دیپلماسی ایرانی: سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، گفته است که بلافاصله بعد از امضای تفاهم‌نامه ایران و امریکا برای پایان جنگ در سوئیس دو طرف وارد مذاکرات ۶۰ روزه می‌شوند و به این ترتیب دور اول از گفت‌وگوها میان دو طرف آغاز خواهد شد.

انتظار می‌رود این مذاکرات که پیش‌بینی می‌شود به‌واسطه محدودیت زمانی فشرده باشد، سخت و پرچالش باشد. اگرچه دو طرف توافق کرده‌اند در صورت نیاز زمان مذاکرات را تمدید کنند.

از هم‌اکنون مخالفان دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا آتش حمله انتقادات خود را متوجه او کرده‌اند و او را متهم می‌کنند که به آتش‌بس و شرایط تفاهم‌نامه‌ای تن داده که قبل از پایان جنگ برقرار بوده و صرفا هزینه‌ای را روی دست امریکا گذاشته است. مضافا بر آن امتیازات تازه‌ای را به ایران داده که در حقیقت به معنای عقب‌نشینی او در برابر تهران است. 

یکی از طرف‌هایی که نسبت به این تفاهم‌نامه بیش از همه معترض است، شریک استراتژیک امریکا در جنگ ۴۰ روزه، یعنی اسرائیل است. به اعتقاد این رژیم جنگ در حالی آغاز شد که هدف نابودی تاسیسات موشکی و پهپادی، توانایی‌های هسته‌ای و دیگر توانایی‌های نظامی ایران با هدف نهایی براندازی نظام جمهوری اسلامی بود در حالی که اکنون که واشینگتن با ایران به تفاهم رسیده هیچ کدام از این اهداف محقق نشده است. 

بنابراین روز جمعه امریکا در حالی با ایران تفاهم‌نامه امضا می‌کند که از سوی منتقدان متهم است که در برابر ایران کوتاه آمده و به خواسته‌های آن تن داده است. این در حالی است که دونالد ترامپ به هیچ وجه قبول ندارد که در جنگ با ایران شکست خورده و به مذاکره با ایران از موضع شکست تن داده است.

این واقعیت را در نظر داشته باشیم که ترامپ خود بزرگ‌بین و خودشیفته در هیچ شرایطی حاضر نیست بپذیرد شکست خورده است و هر جا این احساس به او دست دهد رفتار خود را تغییر می‌دهد؛ به‌ویژه اگر بنا باشد افکار عمومی او را به سخره بگیرند و بخواهند به او القا کنند که اشتباه کرده یا شکست خورده است.

این موضوع کار را برای دیپلمات‌ها و مذاکره‌کنندگان کشورمان سخت می‌کند، چرا که با طرفی روبه‌رو هستند که معتقد است شکست نخورده در حالی که از سوی منتقدانش به شدت تحت فشار است که جنگی که با ایران آغاز کرده بی‌ثمر بوده و هیچ دستاوردی برایش نداشته است. مضافا بر این‌که نسبت به هر گونه القای شکستی حساس است و به بدترین شکل ممکن واکنش نشان می‌دهد. 

این درست است که ما از موضع قدرت وارد مذاکرات پیش رو خواهیم شد و با صدای بلند خواهیم گفت که بازنده جنگ اخیر نبوده‌ایم اما این موضع نباید ما را بر آن دارد که از هدف نهایی خود غافل شویم و بر خواسته‌های حداکثری به‌گونه‌ای پافشاری کنیم که نتیجه آن چیزی جز شکست مذاکرات و بازگشت به جنگ نباشد. چیزی که دقیقا خواسته اسرائیل است و برای رسیدن به آن حاضر است نه ۶۰ روز بلکه همین الآن اقدام کند.

اگر به‌طور جدی به فکر موفقیت در مذاکرات پیش رو هستیم، طرف ایرانی چاره‌ای ندارد جز این‌که مذاکرات را از دریچه برد – برد ببیند و جایی هم برای مانور طرف امریکایی در نظر بگیرد. دونالد ترامپ در طول مذاکرات قطعا دنبال سوژه‌ای می‌گردد تا آن را برجسته کند و آن را به عنوان دستاورد به افکار عمومی داخلی امریکا بفروشد؛ به‌ویژه که ۶۰ روز آینده به انتخابات میاندوره‌ای کنگره امریکا نزدیک می‌شویم و فشارها به دولت امریکا افزایش خواهد یافت و او به دنبال دستاوردی خواهد گشت تا بتواند آن را به افکار عمومی خود بفروشد تا بتواند در انتخابات پیش رو از آن بهره‌برداری کند. نسبت به دستاوردسازی ترامپ نه دست و دلباز باشیم نه لجباز، صرفا به منافع ملی خود فکر کنیم و مطابق آن تصمیم بگیریم. 

زمان سیال است و تحولات سریع؛ اگر فرصت‌ها را مغتنم نشمریم و به‌آسانی از دست دهیم ناگهان خود را در وضعیتی می‌بینیم که می‌تواند برای ما گران تمام شود. نباید اسیر شعارها شد و واقعیت‌ها را نادیده گرفت ضمن آن‌که نباید خود را هم دست کم گرفت و از موضع ضعف مذاکره کرد. باید با چشمی باز و درک موقعیت و واقعیت‌های موجود به بهترین نتیجه اندیشید. البته که در این چارچوب وجود اراده سیاسی شرط کافی رسیدن به هرگونه توافقی است.