نتانیاهو همچنان بازیگر مخرب مذاکرات ایران و امریکا

نویسنده: ام. کی. بهادراکومار (M. K. BHADRAKUMAR)، نویسنده، روزنامه‌نگار و سیاستمدار هندی است. او دو بار نماینده مجلس هند بوده است.

دیپلماسی ایرانی: با ادامه‌ی مطالبی که هفته‌ی پیش در وبلاگم با عنوان «احتمال ۸ به ۱ است که ترامپ جنگ خلیج فارس را آغاز نخواهد کرد» در مورد مذاکرات آمریکا و ایران نوشتم، مذاکراتی که امروز (دیروز) در ژنو آغاز می‌شود، بسیار مهم خواهد بود. یک هیئت آمریکایی، شامل نمایندگان استیو ویتکاف و جارد کوشنر، صبح سه‌شنبه با ایرانی‌ها دیدار کردند.

زمینه‌ی خیره‌کننده، افشای چشمگیر دیروز دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکاست که گفت: «من به طور غیرمستقیم در این مذاکرات شرکت خواهم کرد. و این مذاکرات بسیار مهم خواهند بود.» ترامپ افزود که ایرانی‌ها این بار انگیزه‌ی مذاکره دارند.

ظاهراً، کانال‌های ارتباطی پشت پرده بیش از حد فعال هستند. باید به اهمیت این موضوع به دقت توجه کرد: ترامپ که اخیراً هم تهران را تهدید و هم تحریک می‌کرد، اکنون آشکارا خود را با دیپلماسی معرفی می‌کند. این چیزی است که قبلاً هرگز اتفاق نیفتاده بود.

اسرائیل باید نگران باشد، انگار که مساله آن به هیچ‌کس ربطی ندارد. بدترین سناریوی کابوس‌وار آن اینجاست – توافق آمریکا و ایران.

از طرف ایرانی نیز اظهارات مثبتی بیان شده است. مجید تخت روانچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در مصاحبه‌ای که روز یکشنبه منتشر شد، به بی‌بی‌سی گفت که اگر واشینگتن به بحث در مورد لغو تحریم‌ها مایل باشد، ایران آماده است تا برای رسیدن به توافق هسته‌ای، مصالحه‌هایی را در نظر بگیرد. رئیس سازمان انرژی اتمی ایران هفته گذشته و روز دوشنبه گفت که تهران می‌تواند در ازای لغو تمام تحریم‌های مالی، با رقیق کردن اورانیوم غنی‌شده خود موافقت کند.

از سوی دیگر، پس از یک گفت‌وگوی دو ساعت‌ونیمه که با عجله چهارشنبه گذشته با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در کاخ سفید ترتیب داده شده بود، ترامپ علناً اظهار داشت که اصرار دارد به مذاکرات با ایران فرصتی داده شود و به یک جدول زمانی یک‌ماهه اشاره کرد.

در همین حال، دولت ترامپ نیز از هرگونه حمایت آشکار از تغییر نظام در ایران خودداری کرده است. جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری، این موضوع را این گونه بیان کرد: "خوب، ببینید، منظورم این است که اگر مردم ایران بخواهند رژیم را سرنگون کنند، این به مردم ایران بستگی دارد. چیزی که ما در حال حاضر بر آن تمرکز داریم این واقعیت است که ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد."

چنین دستور کار حداقلی دقیقاً همان چیزی است که ایران به دنبال آن است. امتناع تهران از موافقت با غنی‌سازی صفر اورانیوم تاکنون یک نکته کلیدی بود، اما رئیس سازمان انرژی اتمی ایران دوشنبه گذشته اظهار داشت، می‌توان با موافقت تهران با رقیق کردن ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود، به عنوان نمونه‌ای از انعطاف‌پذیری برای رفع نگرانی‌های واشینگتن مبنی بر اینکه غنی‌سازی اورانیوم در ایران ممکن است مسیری بالقوه برای دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای باشد، راهی پیدا کرد.

با این حال، نتانیاهو سرسختانه مقاومت می‌کند. پس از بازگشت از واشینگتن دی سی، او تکرار کرد که یک توافق باید شامل خروج مواد غنی‌شده از ایران باشد. او گفت: «هیچ قابلیت غنی‌سازی وجود نخواهد داشت – نه تنها توقف فرآیند غنی‌سازی، بلکه برچیدن تجهیزات و زیرساخت‌هایی که در وهله اول به شما امکان غنی‌سازی می‌دهند.»

نتانیاهو به عنوان نشانه‌ای از نارضایتی ادعا کرد که قصد دارد پس از پایان توافق ۱۰ ساله فعلی دریافت ۳٫۸ میلیارد دلار در سال در سال ۲۰۲۸، کمک‌های نظامی ایالات متحده به اسرائیل را پایان دهد. رویترز به نقل از نتانیاهو گزارش داد: «ما می‌توانیم بخش مالی کمک‌های نظامی که دریافت می‌کنیم را به تدریج حذف کنیم و من پیشنهاد می‌کنم که ۱۰ سال از این کمک‌ها به صفر کاهش یابد. اکنون، در سه سالی که از تفاهم‌نامه فعلی باقی مانده و هفت سال دیگر، آن را به صفر کاهش دهید. ما می‌خواهیم با ایالات متحده از کمک به سمت مشارکت حرکت کنیم.»

طبق شایعات، جنجال‌های جلسه چهارشنبه گذشته در کاخ سفید بسیار پرشور بود، زیرا نتانیاهو آشفته شد، اما ترامپ کوتاه نیامد. این در حالی است که مفسران پیش‌بینی می‌کردند ترامپ، مانند بسیاری از رهبران جهان امروز، در برابر باج‌گیری موساد بر سر ماجرای اپستین آسیب‌پذیر است (ادعا شده که اپستین برای موساد کار می‌کرده است؛ معشوقه قدیمی او، گیسلاین مکسول، دختر رئیس سابق ایستگاه موساد در سفارت واشینگتن است.)

اما انصافاً باید گفت که ترامپ با درخواست شخصی از اسحاق هرتزوگ، رئیس جمهور اسرائیل در ماه ژوئن برای اعمال حق خود به عنوان رئیس دولت برای عفو بی‌بی از پیگرد قانونی به اتهامات فساد پس از ترک سمت، هر کاری از دستش بر می‌آمد انجام داد تا به نتانیاهو کمک کند زندگی بازنشستگی مناسبی را در خانه با خانواده‌اش داشته باشد. ترامپ این پرونده‌ها را محکوم کرد، نه به دلیل شواهدی که نشان دهنده بی‌گناهی نتانیاهو بود، بلکه به این دلیل که رئیس جمهوری آمریکا معتقد است نخست وزیر اسرائیل یک متحد و "یک جنگجو" است. پنجشنبه گذشته، ترامپ خونسردی خود را از دست داد و هرتزوگ را "شرم‌آور" خواند. او به خبرنگاران گفت: «مردم اسرائیل واقعاً باید او را شرمسار کنند» که نتانیاهو را از مخمصه رها نکرد.

حالا که ترامپ بیش از نیمی از راه را رفته و اعتبار خود را به خطر انداخته است، اگر مذاکرات ایران به شکست منجر شود، می‌تواند عواقب غیرقابل پیش‌بینی داشته باشد. ترامپ مردی صلح‌دوست است و خواسته‌های او به این محدود شده است که تهران به طور برگشت‌ناپذیری از برنامه سلاح هسته‌ای خود دست بکشد. این خواسته زیادی نیست.

در هر صورت، تهران به دنبال بمب اتم نیست. و تهران در برنامه موشکی خود بازدارندگی معتبری دارد. آنچه به شدت می‌خواهد، لغو تحریم‌ها است تا اقتصادش بتواند در بازار جهانی ادغام شود و منابع طبیعی و معدنی عظیم آن قابل بهره‌برداری باشد. این هم خواسته زیادی نیست.

با این حال، آنقدرها هم که به نظر می‌رسد آسان نیست. در یک اقدام بسیار تحریک‌آمیز، کابینه امنیتی اسرائیل دیروز (یکشنبه) پیشنهادی را برای ثبت مناطق وسیعی در کرانه باختری به عنوان «اموال دولتی» برای اولین بار تصویب کرد که خرید زمین در کرانه باختری را برای شهرک‌نشینان یهودی آسان‌تر می‌کند. ترامپ بارها علیه چنین اقدامی صحبت کرده است و اصرار دارد که الحاق «قرار نیست اتفاق بیفتد.»

اسرائیل مصمم است نقش خرابکار را بازی کند. اینکه ترامپ تا چه حد می‌تواند این کار را پیش ببرد، سوال بی‌پاسخی است، زیرا نتانیاهو ممکن است تا هر اندازه‌ای پیش برود، همانطور که باراک اوباما در سال ۲۰۱۵ وقتی برجام به مراحل پایانی خود نزدیک می‌شد، تجربه کرد. طبق گزارش‌ها، ترامپ هفته گذشته به نتانیاهو اجازه سخنرانی در کنگره را نداد.

منبع: ایندین پانچلاین / دیپلماسی ایرانی/۱۱