نگرانی مردم از شکست مذاکرات و آغاز جنگ

نویسنده: جن گابرل (Jon Gambrell)

دیپلماسی ایرانی: در حالی که ایالات متحده بزرگترین قدرت آتش نظامی خود را در دهه‌های اخیر در خاورمیانه گرد هم آورده است، ایرانی‌ها با احتیاط منتظر دور بعدی مذاکرات با ایالات متحده در ژنو در این هفته هستند – مذاکراتی که بسیاری آن را آخرین فرصت برای حکومت دینی حاکم بر خود برای دستیابی به توافق با دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، می‌دانند.

برخی می‌گویند وضعیت ناامیدکننده به نظر می‌رسد. ایرانیان که دهه‌ها تحریم را تحمل کرده‌اند و با تصمیم ترامپ در سال ۲۰۱۸ برای خروج از توافق هسته‌ای تهران با قدرت‌های جهانی تشدید شده است، به تازگی خونین‌ترین برخورد با مخالفان در تاریخ مدرن کشور را تجربه کرده‌اند. 

با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، روز سه‌شنبه در X نوشت: ایران با عزمی راسخ برای دستیابی به یک توافق عادلانه و منصفانه – در کوتاه‌ترین زمان ممکن – به مذاکرات روز پنجشنبه وارد می‌شود.

در حالی که ایرانیان منتظر نتیجه مذاکرات ژنو هستند، بسیاری از وقوع جنگی که می‌تواند از جنگ خونین دهه ۱۹۸۰ ایران با عراق پیشی بگیرد، می‌ترسند.

آن درگیری واکنش میهن‌پرستانه داوطلبان ایرانی را برانگیخت. اما اکنون چشم‌انداز جنگ با ایالات متحده، جمعیتی را که حامیان تندروی حکومت دینی و کسانی را شامل می‌شود که احساس می‌کنند ایران از درون در حال دگرگونی است، دچار تفرقه کرده است.

سپیده بافرانی، زن ۲۹ ساله‌ای که در یک فروشگاه لباس زنانه کار می‌کند، گفت: «هر روز صبح که از خواب بیدار می‌شوم، مغزم پر از هرج و مرج است. این یک جنگ احتمالی است... و یک وضعیت اقتصادی بد مداوم.»

رسول رزاقی، ساکن ۵۴ ساله تهران، پایتخت، نگرانی‌های مشابهی را پیش از مذاکرات به اشتراک گذاشت.

او گفت: «من پیش‌بینی می‌کنم که اگر هر دو طرف واقعاً منظورشان همان چیزی باشد که می‌گویند، جنگ آغاز خواهد شد.»

«ناوگان» ترامپ نزدیک‌تر می‌شود

ترامپ هفته‌هاست که درباره «ناوگان» صحبت می‌کند که اکنون عمدتاً در سواحل ایران مستقر است، از جمله ناو هواپیمابر یو.اس.اس آبراهام لینکلن. او همچنین یو.اس.اس جرالد آر. فورد، بزرگترین ناو هواپیمابر جهان، را از کارائیب به سمت خاورمیانه فرستاده است.

طبق تحلیلی از مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی مستقر در واشینگتن، در مجموع حداقل ۱۶ کشتی نیروی دریایی ایالات متحده منتقل شده‌اند.

این قابل مقایسه با عملیات روباه صحرا در سال ۱۹۹۸ است، زمانی که نیروهای آمریکایی و بریتانیایی به دلیل امتناع صدام حسین از رعایت قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل در مورد بازرسی تسلیحات، عراق را به مدت چهار روز بمباران کردند. در این بین ناوهای هواپیمابر و هواپیماهای روی زمین در اردن، جنگنده‌های رادارگریز F-35 و سایر هواپیماهای جنگی نیز وجود دارند که به انجام یک حمله بزرگ به ایران قادر هستند.

در همین حال، سازمان سیا دستورالعمل‌هایی را به زبان فارسی به صورت آنلاین در مورد نحوه تماس ایمن ایرانیان با این سازمان جاسوسی منتشر کرد.

ایرانیان با نگرانی فزاینده‌ای این افزایش نیروها را شاهد بوده‌اند، برخی مخفیانه محدودیت‌های اینترنتی را دور می‌زنند یا کانال‌های خبری ماهواره‌ای را تماشا می‌کنند. تلویزیون دولتی ایران همچنان رزمایش‌های نظامی این کشور و تهدید رهبران آن به تلافی گسترده علیه هرگونه حمله آمریکایی را نشان می‌دهد.

تلویزیون دولتی ایران روز سه‌شنبه اعلام کرد که سپاه پاسداران این کشور رزمایشی برگزار کرده که پرتاب موشک، پرواز پهپاد و شلیک اسلحه به اهدافی در امتداد ساحل آن را شامل بوده است، بدون اینکه جزئیات زمان یا مکان دقیق رزمایش را شرح دهد.

یک رهگذر روز سه‌شنبه در تهران به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «این یک وضعیت برابر نیست. یک طرف با قدرت زیادی وارد مذاکرات شده است، تجهیزات زیادی دارد. از سوی دیگر، ایران در موقعیت ضعیفی قرار دارد. آنها تسلیم کامل می‌خواهند، اما من فکر می‌کنم این عملی نیست.»

استیو ویتکوف، دوست میلیاردر ترامپ که به عنوان فرستاده ویژه او در خاورمیانه فعالیت می‌کند، گفته است که رئیس جمهور نمی‌فهمد چرا ایران با توجه به نیروهایی که در منطقه و فراتر از آن در اروپا علیه آن صف‌آرایی کرده‌اند، «تسلیم نشده است». اسماعیل بقایی، سخنگوی وزیر امور خارجه ایران، روز دوشنبه اظهارات ویتکوف را رد کرد و گفت: «کلمه «تسلیم» در فرهنگ لغت ایرانیان وجود ندارد.»

عراقچی در پست‌های X خود در روز سه‌شنبه بار دیگر تأکید کرد که ایران هرگز قصد توسعه سلاح هسته‌ای را ندارد، اما گفت که از «حق بهره‌برداری از مزایای فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای برای مردم ما» نیز چشم‌پوشی نخواهد کرد.

او گفت، مذاکرات ژنو «فرصتی تاریخی برای دستیابی به توافقی بی‌سابقه است که به نگرانی‌های متقابل رسیدگی می‌کند و منافع متقابل را محقق می‌سازد. توافق در دسترس است، اما تنها در صورتی که دیپلماسی در اولویت قرار گیرد.»

وی افزود، ایران «از هیچ کاری برای محافظت شجاعانه از حاکمیت خود دریغ نخواهد کرد.»

هنوز مشخص نیست که ایران چه چیزی می‌تواند به ترامپ ارائه دهد. تهران اصرار داشته که می‌خواهد به غنی‌سازی اورانیوم ادامه دهد، چیزی که ترامپ بارها گفته است باید متوقف شود. همچنین از بحث در مورد زرادخانه موشک‌های بالستیک یا حمایت از نیروهای نیابتی منطقه‌ای، که یکی دیگر از خواسته‌های ترامپ است، خودداری کرده است.

«همه نگرانند»

صحبت کردن با مردم در ایران همچنان دشوار است؛ خطوط اینترنت و تلفن پس از اعتراضات سراسری ماه گذشته همچنان دچار اختلالاتی هستند. در خیابان‌های تهران، بسیاری از مردم به صحبت با روزنامه‌نگاران مشکوک هستند. کسانی که با آسوشیتدپرس صحبت کردند، بارها از جنگ دهه ۱۹۸۰ با عراق، یک رویداد فاجعه‌بار در ذهن کسانی که به اندازه کافی مسن هستند که آن را به یاد بیاورند، یاد کردند.

حسن میرزایی، راننده تاکسی ۶۸ ساله، گفت: «من موقعیت‌های بد زیادی را به یاد دارم، اما حتی در طول جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ هم اینطور نبود. من بدون هیچ امیدی در شوک هستم – به‌خصوص وقتی صحبت از جنگ می‌شود.»

او افزود: «من دو نوه یتیم دارم و باید برای سیر کردن شکمم کار کنم.»

مردی در تهران که از ماهیت نابرابر مذاکرات صحبت می‌کرد، گفت: «ما زمانی هشت سال با عراق جنگیدیم، اما عراق کشوری در همان سطح ما بود. جنگیدن با آمریکا، اسرائیل و ناتو عواقب بسیار وحشتناک و غیرقابل پیش‌بینی خواهد داشت.»

او افزود: «چه کاری از دستمان برمی‌آید؟ ما نمی‌توانیم کشورمان را ترک کنیم.»

امی میانجی، ۳۳ ساله که یک تعمیرگاه خودرو دارد، ایرانیان را مردمی شجاع توصیف کرد که از جنگ نمی‌ترسند.

میانجی گفت: «من به تهدیدهای ترامپ و دیگران اهمیتی نمی‌دهم؛ در نهایت ایرانیان هر جنگ‌طلبی را عقب خواهند راند.»

دانشجویی که نخواست نامش فاش شود، گفت: «ایران مطمئناً از عقب‌نشینی از مواضع خود خودداری می‌کند، زیرا اگر این کار را بکند، رسماً از ایدئولوژی ۴۰ ساله خود دست کشیده است.»

او افزود: «من هیچ امیدی ندارم. مقامات هر دو کشور اغلب صحبت می‌کنند و هیچ‌کدام از آنها حاضر به دادن امتیاز برای رسیدن به توافق نیستند. بنابراین احتمال جنگ زیاد است.»

منبع: پی.بی.اس نیوز / تحریریه دیپلماسی ایرانی/۱۱