حسین دلیر در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تفاوت اصلی توافق اخیر با برجام، ترجیح تضمینهای عملیاتی بر ضمانتهای صرفاً حقوقی است. تجربه نشان داده است که اتکا به بندهای حقوقی بدون شبکهی منافع متداخل، توافق را در برابر تغییرات سیاسی قدرتهای بزرگ آسیبپذیر میکند.
ادامه مطلب
دیدن اینکه اروپاییها در خاورمیانه در یک دنیای خیالی زندگی میکنند، ناراحتکننده است. پیشنهاد بریتانیا و فرانسه برای اعزام یک عملیات نظامی جهت مینزدایی تنگه هرمز، از یک انگیزه سالم برای ایفای نقش ناشی میشود، اما در عمل توهمآمیز است. اروپا به حاشیه رانده شده است. بازیگران منطقهای مانند ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر، و همچنین بازیگران جهانی دیگری مانند چین، بسیار پررنگتر شدهاند.
ادامه مطلب
محمدرضا بارز در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران دیگر «کارت بازی ژئوپلتیک» میان روسیه، چین و غرب نیست؛ بلکه خود به میدان اصطکاک مستقیم نظمهای جهانی قدرت و بازیگری جدید در منطقه تبدیل شده است. این جابهجایی مفهومی، اگر درک نشود، هرگونه تحلیل دیپلماتیک را به تکرار کلیشههای منقضیشده محکوم میکند.
ادامه مطلب
با توجه به گزارشهای متعدد رسانهای درباره ارائه پیشنویس قطعنامه ضد ایرانی از سوی تروئیکای اروپا و آمریکا، از مدتها قبل مسجل بود که این سند در شورای حکام به تصویب خواهد رسید و در همین راستا روز پنجشنبه قطعنامه جدید علیه برنامه صلحآمیز هستهای ایران به رأی گذاشته شد و با ۱۹ رأی موافق، ۱۲ رأی ممتنع و سه رأی مخالف تصویب شد.
ادامه مطلب
نشست این هفته شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار است یکی از مهمترین نشانههای پایان یک عصر در پرونده هستهای ایران را رسمیت ببخشد؛ عصری که با قطعنامه ۲۲۳۱ و تعهدات برجامی تعریف میشد و اکنون پس از ۱۰ سال، رسما از دستور کار نشستهای آژانس کنار گذاشته شده است. براساس گفته ایرنا در دستورکار منتشرشده از طرف دبیرخانه آژانس، موضوع ایران دیگر، نه در بخش برجام و نه در قالب گزارشهای مربوط به اجرای تعهدات ۲۲۳۱ حضور دارد. نام ایران صرفا در بخش مربوط به توافقنامه پادمان آمده؛ یعنی بازگشت پرونده به نقطهای که پیش از توافق ۲۰۱۵ قرار داشت؛ پیگیری در چارچوب انپیتی و پادمانهای جامع.
ادامه مطلب
کوروش احمدی نوشت: آنچه از این پس باید پیگیر بود، این است که صرفنظر از کشورهای همسو با غرب که گفتهاند شش قطعنامه را اجرا میکنند، کشورهای دیگر چه خواهند کرد. با توجه به قاطعیت روسیه در مخالفت با بازگشت شش قطعنامه و ازجمله اعلام سفیر روسیه در سازمان ملل و سخنگوی وزارت خارجه روسیه مبنی بر عدم شناسایی شش قطعنامه، بسیار محتمل است که در شرایط افزایش رقابت قدرتهای بزرگ، روسیه در کار تعیین رئیس کمیته تحریم ۱۷۳۷ و فعالیت آن و نیز ایجاد پانل کارشناسی ۱۹۲۹ مانع جدی ایجاد کند.
ادامه مطلب
غلامرضا نظربلند می نویسد: مدخل «میانداری» به گونههای مختلف تعریف شده و بعضا بهعنوان حرفه در زمینههای گوناگون کاربرد یافته است. مفهوم واژه کلیدی مزبور در این نوشتار وساطت یا اصلاح ذاتالبین نیست، بل داوری تخصصی و حرفهای افراد شاخص، ماهر و مستقل در امری اختلافی است، به نحوی که مرجعیت یابد و خواه ناخواه فصلالخطاب قرار گیرد.
ادامه مطلب
کوروش احمدی می نویسد: بعد از انجام اسنپبک، یک سؤال مهم این است که آیا چین و روسیه میتوانند کمک مؤثری به ایران برای کاهش اثرات بازگشت قطعنامهها بکنند یا خیر. در سه زمینه در تئوری امکان چنین کمکی وجود دارد ۱- اجرانشدن شش قطعنامه اعادهشده، ۲- ایجاد مانع و اخلال در کار کمیته تحریم ۱۷۳۸ و پنل کارشناسی ۱۹۲۹ و ۳- جلوگیری از انجام اقدامات جدید از سوی شورای امنیت علیه ایران. توضیحاتی در این سه مورد به شرح زیر قابل ذکر است:
ادامه مطلب
بازگشت رسمی قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران در ساعت ۳:۳۰ بامداد دیروز یکشنبه، نقطه آغاز یک مرحله تازه در تقابل حقوقی و دیپلماتیک میان تهران و غرب است. از یکسو، ایالات متحده و تروئیکای اروپایی با تاکید بر فعالسازی مکانیسم اسنپبک، مدعی هستند تمامی تحریمهای تعلیقشده شورای امنیت دوباره برقرار شده و ایران موظف به اجرای کامل آنهاست. در سوی دیگر اما، ایران به همراه روسیه و چین این اقدام را فاقد وجاهت حقوقی میدانند و معتقدند روند بازگشت تحریمها ناقض نص صریح قطعنامه ۲۲۳۱ و تعهدات برجامی غرب است.
ادامه مطلب
بازگشت تحریمها عملا تروئیکا از روندهای آینده پیرامون پرونده هسته ای به حاشیه خواهد رفت. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به این تحولات تأکید کرده بود که «تروئیکای اروپایی با آغاز این بازی، نهتنها پیروز نخواهد شد، بلکه از روندهای دیپلماتیک آتی نیز کنار گذاشته خواهد شد.» با این حرف عراقچی، تقریبا مسجل خواهد شد که تروئیکا وظیفه تخریب دیپلماسی را انجام داده و دیگر کارکردی برای واشنگتن ندارند. و به طریق اولی، اهمیت خود را برای تهران هم از دست داده اند. لذا حلقه تصمیمگیری میان تهران، واشنگتن، مسکو و پکن محدودتر میشود.
ادامه مطلب
کتاب «هنر اجبار» نوشته رید بی. سی. پالی توضیحی تازه برای موفقیت - و شکست - درخواستهای اجباری در سیاست بینالملل ارائه میدهد.
ادامه مطلب
محمدجواد لسانی می نویسد:همین روزهاست که رسانههای داخلی و بینالمللی به خبر مهمی بپردازند. آن خبر کوتاه، تأثیر فوقالعادهای در وضع معیشت مردم ایران خواهد گذاشت. سیاستگذاران به نوعی که مخصوص خودشان است و تحلیلگران رسانه هم با لحنی عمدتا تند و تهدیدآمیز به پیامدهای فعالشدن ماشه در اقتصاد ایران خواهند پرداخت و به کشورهایی که در شورای تصمیمگیری سازمان ملل رأی به اجرای آن دادهاند، خواهند تاخت.
ادامه مطلب
فریدون علیمازندرانی، احسان دستغیب، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در یادداشت مشترکی مینویسند: این یادداشت کوششی است در راستای کمک فکری به نهاد دیپلماسی کشور و مبتنی بر صحبتهای رئیسجمهور محترم، جناب آقای دکتر پزشکیان است که از متخصصان خواستند تا به دولت کمک فکری و عملی کنند. در این یادداشت نویسندگان راهکار پیشنهادی خود را ارائه داده و از هیچگونه کمک برای متوقف ساختن و کاهش تنشها دریغ نخواهند کرد.
ادامه مطلب
پرونده هستهای ایران و بحث بر سر مکانیسم «اسنپبک» یا بازگشت خودکار تحریمها، بار دیگر به نقطهای رسیده که منازعات دیپلماتیک قدرتهای جهانی را تشدید کرده است. در شرایطی که سه کشور اروپایی به همراه آمریکا بر حفظ فشار حداکثری علیه تهران تاکید دارند، روسیه و چین با ارائه قطعنامهای جدید سعی دارند معادله قدرت را تغییر دهند. خبرنگار والاستریت ژورنال از توزیع پیشنویس تازه قطعنامهای از سوی روسیه خبر داده که در ظاهر اندکی به مواضع غرب نزدیکتر است، اما ابهامات متعددی درباره فعالسازی مکانیسم تحریمها و مطالبات از ایران در آن باقی مانده است.
ادامه مطلب
کیکاوس پورایوبی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: شک و تردیدی در آن نیست پشت این ترفندهای دیپلماسی، آمریکا در حال برنامهریزی و تدوین دیدگاههای استراتژیک برای عملیات اجرایی آینده خود در منطقه است؛ محاصره تمامجانبه ایران در عرصههای بین المللی از طرق مختلف، فشارهای فزاینده و آسیبهای متعدد به لحاظ اقتصادی، سیاسی، مالی و پولی، انزوای بین المللی و حتی اقدام نظامی.
ادامه مطلب
جلال میرزایی در گفتوگویی تصریح می کند: «رفتار کشورهای اروپایی در ارسال نامه به شورای امنیت بیشتر یک عملیات روانی است تا اقدام عملی و ایران با هوشمندی میتواند اطلاعات خود را مدیریت کند و برنامههای هستهای صلحآمیز را بدون آسیب به منافع ملی پیش ببرد.»
ادامه مطلب
مجموعه تحرکات اخیر عراقچی و ظریف نشان میدهد ایران در برابر روایتسازی غرب، استراتژی «پاسخ حقوقی- سیاسی» را در پیش گرفته است. عراقچی با مکاتبات رسمی، چارچوب حقوقی و مستندات تاریخی را برجسته میکند؛ ظریف با مصاحبه رسانهای، بُعد افکار عمومی و سیاسی را پوشش میدهد. هر دو بر یک اصل مشترک تأکید دارند؛ اینکه اقدامات ایران در چارچوب حقوق برجام مشروع بوده و اروپا و آمریکا فاقد صلاحیت اخلاقی و حقوقی برای اعمال فشار هستند.
ادامه مطلب
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: باید تفاوت امید و اعتماد را شناخت. امید ممکن است حتی با وجود شواهد منفی دوام بیاورد، اما اعتماد نتیجه ارزیابی عقلانی و تجربی است. این مفهوم نیاز به شواهد پایدار و رفتار عملی دارد. مرور بیش از یک قرن روابط ایران و غرب ـ از ۱۹۰۷ تا برجام ـ نشان میدهد امید به تغییر رفتار طرف مقابل، بدون تغییر بنیادین در منافع و سیاستهایش، توهمی پرهزینه است.
ادامه مطلب
استراتژی چین برای پوشش ریسک، برای حوزه هستهای نامناسب بوده است. در اینجا، ابهام یک سپر نیست، بلکه مسئولیتی است که اعتبار پکن را از بین میبرد و باعث تشدید تنش میشود. برخلاف ترتیبات تجاری یا امنیتی متعارف، دیپلماسی هستهای فضای کمی برای فرار دیپلماتیک فراهم میکند. عدم اقدام به خودی خود به یک انتخاب تبدیل میشود و عواقب فزایندهای دارد.
ادامه مطلب
عباس عراقچی، وزیر أمور خارجه ایران، به سیبیاس گفته که تهران تا زمانی که آمریکا تضمین ندهد در میانه مذاکرات حمله نظامی انجام نخواهد داد، وارد گفتوگوهای رسمی نمیشود.
ادامه مطلب
محمد محمودیکیا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: به نظر میرسد فعالسازی مکانیسم ماشه میتواند شکل دیگری از جنگ علیه ایران باشد که در آن به جای موشک و پهپاد، از تحریمهای فلجکننده استفاده میشود. این سناریو به ویژه با توجه به نزدیک شدن به تاریخ انقضای برخی محدودیتهای برجام (اکتبر ۲۰۲۵) محتملتر شده است.
ادامه مطلب
کیومرث اشتریان می نویسد: سازوکار ماشه یا «اسنپبک» تهدیدات گوناگونی برای ایران دارد و بنابراین سیاستهای متفاوتی برای وضعیت جدید باید در پیش گرفته شود. در تحریمهای پیش و پس از برجام هرکس که مقصر بوده باشد، راهی جز تدبیر و تأمل برای راهحلهای چندوجهی نداریم. بهجای سرزنش رقیب و بهرهبرداری از رنج مردم برای بالابردن جناح خود باید اندیشید که چه میتوان کرد؟
ادامه مطلب
فاطمه خادمشیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: چشمانداز آینده برجام و این مسیر دیپلماتیک، ترکیبی از صبر و هوشمندی، حفظ خطوط قرمز و تعامل با بازیگران منطقهای و بینالمللی است. برای ایران ادامه دیپلماسی صبورانه، حفظ استقلال راهبردی و جلوگیری از تشدید تنشها اهمیت فراوان دارد. تقویت همکاریهای منطقهای در کنار مذاکرات هستهای باید به سیاستهای کلان افزوده شود تا منافع امنیتی راهبردی ایران به شکل کامل حفظ شود. در مقابل، کشورهای اروپایی که نقش میانجی دارند، باید برای ارائه تضمینهای ملموستر، ایجاد سازوکارهای اجرایی قوی و حفظ استقلال سیاسی خود در برابر فشارهای آمریکا تلاش کنند.
ادامه مطلب
این گونه برداشت می شود که مذاکرات غیرمستقیم در عمان ادامه دارد، اما حملات اسرائیل و شروط سختگیرانه آمریکا، پیشرفت را کند کرده است. ایران بر حق غنیسازی تأکید دارد و گفته است که هرگونه توافق باید لغو تحریمها را شامل باشد. احتمال توافق محدود وجود دارد، اما توافقی جامع مانند برجام بعید به نظر میرسد.
ادامه مطلب
در حالی که توجه محافل سیاسی و رسانهای به پیامدهای جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران و احتمال ازسرگیری مذاکرات تهران-واشنگتن معطوف است، بحث فعالسازی مکانیسم ماشه توسط اروپا میتواند به تشدید تنشهای دیپلماتیک جدیدی منجر شود.
ادامه مطلب
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مکانیسم ماشه همچنان یکی از بزرگترین موانع برای احیای برجام است و حل این اختلاف نیازمند سازش و توافقی خلاقانه است که بتواند نگرانیهای هر دو طرف را در نظر بگیرد. ایران بر این باور است که تا این موضوع حل نشود، نه تضمینی برای اجرای پایدار برجام وجود دارد و نه منافع اقتصادی این توافق بهصورت واقعی محقق خواهد شد. غرب نیز معتقد است که بدون مکانیسم ماشه نمیتواند اجرای تعهدات ایران را تضمین کند.
ادامه مطلب
علی موسوی خلخالی مینویسد: طرف ایرانی در حالی وارد مذاکرات رم شده که از یک سو عصبانی است و میگوید آشفتگی در مواضع امریکا را برنمیتابد و نمیتواند باور کند که طرف امریکایی تا چه اندازه در پیشبرد مذاکرات برای رسیدن به نتیجهای قابل قبول، جدی است؛ و از سوی دیگر احساس میکند همچنان باید طرف امریکایی را بیازماید و با طمانینه و احتیاط بیشتر به گفتوگوها ادامه دهد.
ادامه مطلب
آرش رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: برای پیشبینی سرنوشت مذاکرات هستهای ایران و آمریکا، لازم است دادههای موجود، دینامیکهای سیاسی و متغیرهای تاثیر گذار تحولات داخلی و خارجی ایران و امریکا را با دقت تحلیل کنیم.
ادامه مطلب
هشدار عراقچی به تروئیکای اروپایی نشاندهنده حساسیت لحظه کنونی در روابط ایران و اروپا است. درحالیکه مذاکرات تهران و واشنگتن در جریان است، تروئیکا با تهدید به فعالسازی مکانیسم ماشه، بازی دیپلماتیک خطرناکی را پیش میبرد. شاید از یک منظر، واشنگتن به دنبال تقسیم وظایف با اروپا، ذیل نقش پلیس خوب و بد باشد و یا کاخ سفید با حفظ اهرم مکانیسم ماشه در دست اروپا، چندان بی میل به تشدید فشار روی تهران نباشد، اما خروجی آن به سود هیچ کدام از طرف ها نخواهد بود و صرفا تصاعد تنش را به دنبال دارد.
ادامه مطلب
در چنین وضعیتی به دولت امریکا و شخص دونالد پیشنهاد میشود که بهجای تکرار برجام که ترامپ از آن ابراز انزجار میکند، یک توافق «بیشتر در برابر بیشتر» را پیشنهاد دهد: رفع تحریمهای بیشتر، در برابر محدودیتهای شدیدتر، نظارت گستردهتر و شاید حتی مهار برنامه موشکی و حمایتهای نظامی ایران از دشمنان آمریکا.
ادامه مطلب