ایران در برابر آمریکا بر سر یک دوراهی سرنوشت‌ساز
تهران در برابر فشار «توافق ـ تسلیم» ترامپ «مقاومت ـ جنگ» را برمی‌گزیند؟
نویسنده: امیر علی ابوالفتح کارشناس مسائل امریکا
دیپلماسی ایرانی: ایران در برابر آمریکا بر سر یک دوراهی سرنوشت‌ساز قرار گرفته است: یا «توافق ـ تسلیم» یا «مقاومت ـ جنگ».
سابقه این موضوع هم به حدود نیم قرن پیش باز می گردد؛ زمانی که ایرانی ها علیه نظام سیاسی مستقر مورد حمایت آمریکایی ها انقلاب کردند و از ادامه تبعیت از ایالات متحده سر پیچیدند. از همان زمان نیز ایالات متحده فشارهای خود بر ایران را آغاز کرد. ابتدا آمریکا تلاش کرد ایران را به انزوای سیاسی بکشاند؛ سپس به اعمال تحریم های اقتصادی متوسل شد و آنگاه از حمله رژیم بعثی عراق به ایران حمایت کرد و در جریان نبرد دریایی در خلیج فارس، هواپیمای مسافربری ایران را سرنگون و به چند سکوی نفتی ایران نیز حمله کرد. در ادامه، تحریم های ثانویه را به اجرا گذاشت تا انزوای اقتصادی ایران در نظام مالی جهانی را رقم بزند. سپس ماجرای برجام و خروج آمریکا از آن و اجرای سیاست فشار حداکثری از راه رسید و در ادامه، سردار سلیمانی در بغداد ترور شد.
این فشارها تا جایی ادامه یافت که طی یک سال گذشته، ایران با دو جنگ پرشدت ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و یک جنگ کم شدت نبرد هرمز مواجه گشت. اکنون در آستانه تشدید برنامه ریزی های آمریکا با هدف توسل احتمالی به سومین جنگ پرشدت علیه ایران، کشور بیش از هر زمان دیگری طی نیم قرن گذشته، بر سر دو راهی: یا «توافق ـ تسلیم» یا «مقاومت ـ جنگ» قرار گرفته است. به عبارت دیگر، رویکرد بسیار تهاجمی دولت کنونی ایالات متحده چاره دیگری پیش روی ایران نگذاشته است که یا راه «توافق ـ تسلیم» را در پیش گیرد یا راه «مقاومت ـ جنگ».از نظر رییس جمهوری کنونی آمریکا که اتفاقا با صراحت نظرش را در قبال ایران مطرح کرده است، هرگونه توافق ایران با ایالات متحده، دست کمی از تسلیم ندارد. خود ترامپ به صراحت گفته که ایرانی ها باید تسلیم بی قیدوشرط شوند و رخدادهای ونزوئلا، کنارگذاشتن مادورو و دستیابی آمریکا به ثروت عظیم نفتی ونزوئلا باید در ایران نیز تکرار شود.
البته آمریکایی ها در نهم اسفند ۱۴۰۴ تلاش کردند الگوی ونزوئلا را در ایران با ترور رهبر معظم انقلاب و جمعی از مقامات ارشد و فرماندهان نظامی رقم بزنند، اما برخلاف ونزوئلا، در ایران مقاومت جانانه در برابر تلاش آمریکا برای تسلط بر میهن شکل گرفت و ۴۰ روز جنگ بسیار شدید میان طرفین به وقوع پیوست. این ناکامی البته متاسفانه سبب نشده است که دولت ترامپ، گزینه جنگ با ایران را کنار بگذارد. در حال حاضر اغلب برآوردهای نظامی و اطلاعاتی حکایت از آن دارد که ایالات متحده در تدارک حمله دیگری به ایران است که احتمالا از دو جنگ قبلی، هم به لحاظ کمی و هم به لحاظ کیفی، شدیدتر خواهد بود. ترامپ در آخرین روز جنگ ۴۰ روزه تهدید کرد تمدن ایران را نابود خواهد کرد.
این تهدید به نابودی کامل ایران، البته عملیاتی نشد و اگر هم روزی رخ دهد، به نابودی تمدنی که در برابر حمله مقدونیه، اعراب، مغول ها، تیموری ها و استعمارگران اروپایی ایستادگی کرد، نخواهد انجامید. با این حال، دور از انتظار نخواهد بود که در دور بعدی جنگ تحمیلی آمریکا به همراه اسرائیل علیه ایران، زیرساخت های اقتصادی و اجتماعی کشور به شدت آسیب ببیند و لطمات سنگینی به ایران وارد شود. تلاش برای ترسیم جنگ آخرالزمانی ائتلاف آمریکایی – اسرائیلی علیه ایران اکنون با این هدف صورت می گیرد که ایرانی ها را به انتخاب گزینه دیگر، یعنی توافق/تسلیم وادار نماید.
با این حال، گزینه بعدی می تواند به اندازه گزینه قبلی یعنی گزینه مقاومت/جنگ برای ایران پر هزینه باشد و چه بسا از آن هم مخاطره آمیزتر، زیرا همان گونه که برای تبعات جنگ، پایانی قابل تصور نیست و می تواند فراتر از هر انتظاری باشد، در مسیر توافق/تسلیم نیز پایانی دیده نمی شود. به عبارت دیگر مشخص نیست نقطه پایانی انتخاب توافق/تسلیم از سوی ایران چه خواهد بود؛ برچیده شدن برنامه هسته ای و موشکی ایران، یا فروپاشی نظام مستقر در ایران یا بروز جنگ داخلی در ایران یا تجزیه و نابودی سرزمینی ایران؟ بویژه این که تحلیل مناسبات ایران و آمریکا بدون در نظر گرفتن نقش آفرینی طرف سوم یعنی اسرائیل، امکان پذیر نیست.
همان گونه که اسرائیل دوشادوش آمریکا در جنگ با ایران مشارکت دارد و می تواند آتش جنگ آمریکا با ایران را شعله ورتر کند، در موضوع تسلیم نیز اسرائیل از طریق آمریکا قادر است شرایط وخیم تری را برای ایران رقم بزند.
از این رو، تصمیم گیری برای ایران به مراتب دشوارتر می شود. البته تاکنون و با گذشت قریب به ۵۰ سال، جمهوری اسلامی ایران همچنان برعدم توافق/تسلیم در برابر آمریکا اصرار ورزیده و برای این مقاومت، هزینه سنگینی از جمله اتفاقات تلخ و غمبار دو جنگ پرشدت و یک جنگ کم شدت با آمریکا و اسرائیل را پرداخت کرده است. با این حال، هنوز امید آمریکا و اسرائیل برای اجبار ایران به حرکت در مسیر توافق/تسلیم از بین نرفته است؛ به ویژه اینکه آمریکایی ها از چند ماه پیش، ابزار محاصره دریایی ایران و تلاش برای به صفر رساندن فروش نفت ایران را در پیش گرفته اند به این امید که فشارهای اقتصادی و اعتراضات اجتماعی ناشی از آن، جمهوری اسلامی را به تسلیم وادار نماید.
البته اگر این راهبرد طی هفته ها یا ماه های پیش رو به نتیجه دلخواه برای ترامپ و دولت آمریکا نیانجامد، چه بسا دوباره ماشین جنگی آمریکا و اسرائیل علیه ایران به کار افتد و فجایع بزرگ تری را رقم
بزند.آنچه قابل ذکر است اینکه هر دو مسیر پیش روی ایران، تلخ و سمی است و انتخاب هر کدام از آنها، تبعات درازمدتی برای کشور و نسل های آینده در پی خواهد داشت.
با این حال، چاره ای هم نیست که یکی از دو گزینه انتخاب شود؛ یا ادامه مقاومت که جنگی خانمانسوز را بر کشور تحمیل می کند یا پذیرش شروط متجاوز که می تواند آینده سیاسی را برای کشور رقم بزند.
اینکه کدام مسیر انتخاب شود، برعهده مسئولین ارشد کشور است تا با ارزیابی دقیق وضعیت جبهه خودی و جبهه دشمن، آن چیزی را برگزینند که منافع کلان یک ملت با تمدن همچون ایران در آن لحاظ شود و بتواند مام میهن را از یکی از دشوارترین گردنه های تاریخ چند قرن گذشته خود، به سلامت یا با کمترین هزینه، عبور دهد. تجربه اما نشان می دهد ایران می تواند با مقاومت و دیپلماسی هوشمندانه ،توطئه های دشمن را ناکام بگذارد.
نظر شما :