همکاریهای تسلیحاتی شتاب گرفته است
چالشهای دیپلماتیک یونان در سایه روابط راهبردی با اسرائیل
دیپلماسی ایرانی: جمهوری یونان در سالهای اخیر با پیچیدگیهای متعددی در سیاست خارجی خود مواجه شده که بخش مهمی از آن به تحولات منطقهای و روابط نزدیک این کشور با اسرائیل مرتبط است. گسترش روزافزون جبهههای تنش دولت نتانیاهو با متحدان نزدیکش، اسرائیل را به یکی از غیرجذابترین شرکای دیپلماتیک در عرصه بینالمللی تبدیل کرده است. این واقعیت سیاست خارجی یونان را با چالشهای چندلایه مواجه کرده و آتن ناگزیر است آنها را مدیریت کند.
روابط نزدیک با اسرائیل بار سنگینی بر آتن تحمیل کرده است اما مقامات دولتی اعتقاد دارند این رابطه منافع مهم ژئوپلیتیک و دیپلماتیک را تامین میکند بدون آنکه به معنای همسویی کامل در همه موضوعات باشد.
طی سه سال گذشته، دولت یونان بارها بهدلیل پیامدهای انسانی جنگ در غزه و همچنین تبعات ژئوپلیتیکی درگیریهای اسرائیل، در برابر شرکای اروپایی و حتی آمریکا در موقعیت دشواری قرار گرفت. دلیل دیگر خریدهای گسترده تسلیحات نظامی یونان از اسرائیل است که نارضایتی برخی کشورهایی را موجب شده که سهم بیشتری از برنامههای دفاعی یونان را خواهان هستند. اگرچه دستگاه دیپلماسی یونان مدعی است تاکنون توانسته میان روابط خود با کشورهای منطقه و همکاریهای راهبردی با اسرائیل تعادل برقرار کند، اما بهتدریج این روایت در حال تقویت است که آتن در حوزه دفاع و امنیت در شرق مدیترانه وابستگی فزایندهای به اسرائیل پیدا کرده است.
آتن در پاسخ به این انتقادات مدعی است که این کشور بر موضع انتقادی خود نسبت به عملیات نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان تاکید میکند. دولت راستگرای یونان مدعی است که همکاری یونان با اسرائیل صرفا موضع حزب حاکم نیست بلکه اساسا به این کشور مرتبط است. این موضعگیری به هدف کاهش انتقادهایی انجام میشود که روابط آتن و تلآویو را به شخص نتانیاهو محدود میکنند.
واقعیت آن است که تاب آوری روابط یونان و اسرائیل بدون نتانیاهو در مقام نخست وزیر (از ۲۰۱۰ به بعد) هرگز مورد آزمون قرار نگرفته است. تجربه کوتاه دولت ائتلافی «نفتالی بنت و یائیر لاپید» (ژوئن ۲۰۲۱ تا دسامبر ۲۰۲۲) نشان داد که روابط دوجانبه در آن دوره اندکی «کند» شد اما این کندی احتمالا ریشه در مشکلات درونی آن دولت ائتلافی ضد نتانیاهو ناهمگون داشت.
از زمان بازگشت نتانیاهو به قدرت، شمار قابل توجهی از برنامههای تسلیحاتی نیروهای مسلح یونان با شتاب پیش رفته است. آخرین نمونه، سامانه پدافندی «سپر آشیل» به ارزش ۳٫۵ میلیارد یورو است که بهطور کامل بر فناوری اسرائیلی متکی است و به مرحله نهایی امضای قرارداد نزدیک شده است. انتظار میرود که در آینده آخرین جزئیات میان طرفین نهایی شده تا توسط شورای دولتی امنیت، سند قرارداد امضا شود. مانع اصلی در مذاکرات میزان مشارکت صنایع دفاعی داخلی و برخی مسائل مالیاتی بوده است.
دولت و وزارت دفاع یونان در حال انجام اقدامات نهایی برای کسب هر چه زودتر چراغ سبز شورای دولتی امنیت ملی برای خرید سامانههای پدافند هوایی اسرائیلی برای پروژه «سپر آشیل» هستند. در صورت تصویب برنامه در شورای دولتی امنیت ملی، بلافاصله اداره کل تسلیحات دفاعی و سرمایهگذاری وزارت دفاع یونان و اداره همکاریهای دفاعی بینالمللی وزارت دفاع اسرائیل قرارداد برای تامین سه سامانه پدافند هوایی و ایجاد زیرساختهای مرتبط فرماندهی، کنترل و پشتیبانی امضا خواهد شد.
مسائل حقوقی قراردادها و همچنین تضمین سهم مشارکت ۲۵ درصدی صنایع داخلی در فرایند تولید، که وزارت دفاع یونان آنرا شرط اصلی تمامی پروژههای تسلیحاتی اعلام کرده توسط طرف اسرائیلی پذیرفته شد و دیوان محاسبات نیز چراغ سبز داده است. دشوارترین مانع در مذاکرات طولانی با طرف اسرائیلی، تامین مشارکت صنعت دفاعی داخلی یونان به میزان حداقل ۲۵ درصد بود، شرطی که در راهبرد جدید وزارت دفاع یونان برای تسلیحات پیشبینی شده است. تعیین این سهم و تضمین بازگشتهای صنعتی، چنیدن ماه وقت تهیه کنندگان قرارداد را گرفت. علت اصلی این دشواری امتناع برخی شرکتهای اسرائیلی از افشای اطلاعات مربوط به فناوریهای پیشرفته، و دشواری در یافتن شرکتهای یونانی توانمند برای مشارکت در پروژه بود.
دلیل آشکار همکاری راهبردی یونان و اسرائیل، ایجاد توازن در برابر نفوذ ترکیه در شرق مدیترانه است، اگرچه آتن ترجیح میدهد صراحتا به این موضوع اشاره نکند. آنکارا نیز از این رویکرد آگاه است و تلاش دارد بهطور مستمر این بعد روابط یونان و اسرائیل را برجسته سازد. وزارت دفاع ترکیه اخیرا جمهوری قبرس را «قیمومیت اسرائیل» خوانده است، اتهامی که به همکاری راهبردی گسترده نیکوزیا با اسرائیل و فرانسه، از جمله موافقتنامه استقرار بلندمدت نیروهای فرانسوی در خاک قبرس، مربوط میشد.
تمرکز روزافزون آنکارا بر حضور اسرائیل در قبرس و همچنین همکاریهای تسلیحاتی آتن و تلآویو، ممکن است زمینه ساز بحران بعدی در روابط یونان و ترکیه باشد. برای یونان حرکت در چنین شرایط ناآرامی، مستلزم همکاری بسیار نزدیک با آمریکا است چرا که ترامپ از معدود رهبرانی است که توانایی اعمال نفوذ بر اردوغان و نیز بر نتانیاهو را دارد.
افزایش فزاینده نفوذ اسرائیل در قبرس و برتری کیفی تسلیحات اسرائیلی که به نیروهای مسلح یونان ارائه میشود، ممکن است زمینهساز بحران احتمالی بین یونان و ترکیه در آینده باشد و آنکارا این موضوع را از طریق کانالهای رسمی به آتن منتقل کرده است.
فراتر از مثلث بیثباتی یونان – اسرائیل-ترکیه، آتن با پرسشهای دشواری درباره مشارکت در عملیات احتمالی در تنگه هرمز روبهرو است. یونان در حال حاضر فرماندهی عملیات اتحادیه اروپا «آسپیدس» در دریای سرخ را بر عهده دارد که ستاد این عملیات در شهر «لاریسا» این کشور مستقر است. چنانچه توافقات مربوط به آتش بس در تنگه هرمز اجرا شود، احتمال دارد عملیات مین روبی آغاز شود و یونان نقشی قابل توجهی در چارچوب عملیات «آسپیدس» را بر عهده خواهد گرفت، موضوعی که پیش از این در سطح اتحادیه اروپا مورد بحث قرار گرفته است.
از دیگر همکاریهای آشکار یونان با اسرائیل رزمایش مشترکی نیروی هوایی اسرائیل و یونان در آستانه نشست سران ناتو در آنکارا بود. این رزمایش شامل سوختگیری هوایی جنگندههای اف-۱۶ یونان توسط هواپیماهای سوخترسان اسرائیلی بود، قابلیتی که نیروی هوایی یونان در حال حاضر از آن برخوردار نیست، زیرا ناوگان اختصاصی سوخترسان هوایی ندارد.
اسرائیل و یونان پس از وقفهای که بهدلیل جنگ با ایران ایجاد شده بود، اکنون رزمایشهای مشترک نظامی خود را از سر گرفتهاند. اهداف یونان در این مرحله دوگانه است: گسترش دامنه و نفوذ ائتلاف یونان و اسرائیل به خلیجفارس از طریق روابط دفاعی و امنیتی، و کمرنگ کردن (و احتمالاً مقابله با) وزن و نقش رو به رشد ترکیه در خلیج فارس، بهویژه در مورد عربستان، امارات و قطر. آنچه این نفوذ را متمایز میکند، این است که آتن سیاست امنیتی خود را کاملاً با سیاست اسرائیل تلفیق کرده است، به میزانی که هیچ کشور اروپایی دیگری به آن نزدیک نمیشود. این در حالی است که اسرائیل یک طردشده جهانی است و مقامات ارشد آن بهدلیل جنایتهای نسلکشی، با حکم بازداشت مواجه هستند.
نظر شما :