محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: آیا امنیت خلیج فارس باید همچنان تابع رقابت قدرت‌ها باشد یا کشورهای ساحلی می‌توانند مسئولیت بیشتری در ساختن آینده مشترک خود بر عهده بگیرند؟
ادامه مطلب
محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: در هفت یادداشت پیشین مجموعه «ایران و آمریکا؛ گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم»، کوشیدم از بازخوانی تاریخ روابط دو کشور و نقد روایت تمدنی و قدرت‌محور مارکو روبیو، به بررسی تاب‌آوری جامعه ایران، امکان عبور از دشمنی دیرپا و ضرورت گشودن راه دیپلماسی برسم. در یادداشت هفتم، «ایران قدم اول را بردارد؛ دیپلماسی گام‌های فزاینده»، تأکید کردم که ابتکار عمل الزاماً به معنای عقب‌نشینی یا واگذاری امتیاز یک‌جانبه نیست. اکنون پرسش این است: چگونه می‌توان فرصت‌های گذرا را به دستاوردهایی پایدار برای امنیت و منافع ملی تبدیل کرد؟
ادامه مطلب
مریم وریج کاظمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: شاید چنین به نظر می رسد اسرائیل در احیای روابط با کشورهای عربی (از مراکش تا کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس)، برای حفظ یک سیاست خارجی متعادل با اولویت حفظ منافع اقتصادی – تجاری موفق عمل کند اما کماکان رویارویی با دو رقیب از جهان اسلام غیر عرب یعنی ترکیه و ایران برای این رژیم چالش های نوظهوری ایجاد خواهد کرد.
ادامه مطلب
مهرداد احمدی شیخانی در یادداشتی می نویسد: عقل می‌گوید وقتی این همه سال گفته‌اید ایران نه، بعد آیا در یک شب می‌توان همه مسائل را حل کرد؟! البته، حل مسئله راه دارد و راهش پذیرفتن آن است که مشکل منطقه، در خود منطقه و با مساعدت کشورهای منطقه حل شود و نه با آویزان شدن به کشوری در آن‌سوی جهان که یک ناو هواپیمابر دائمی به نام اسرائیل در منطقه کاشته که ربطی به منطقه ندارد و فقط جنگ و کشتار راه می‌اندازد.اگر این را متوجه نشوید، داستان نه تنها تمام نمی‌شود که تازه شروع شده است.
ادامه مطلب
منطقه مشرق عربی وارد دوره‌ای از آشفتگی مرکب شده است؛ جایی که حملات اسرائیل، رقابت‌های میان کشورها، تحرکات حوثی ها (انصارالله) و تضعیف چتر حمایتی امریکا در هم تنیده‌اند. دیگر مدیریت امنیت مشرق از طریق کنار گذاشتن ایران امکان‌پذیر نیست، چرا که ایران همچنان ریشه‌های عمیقی در عراق، سوریه، لبنان و یمن دارد و رقبای آن نمی‌توانند بدون تعامل با تهران، نظم و ثبات را برقرار کنند.
ادامه مطلب
واشینگتن نمی‌تواند تعیین کند که ایران در نهایت کدام یک از این سناریوها را دنبال می‌کند، اما سیاست‌هایش می‌تواند بر جذاب‌تر شدن مسیر برای تهران تأثیر بگذارد.
ادامه مطلب
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پرسش اصلی درباره پیمان مکه این نیست که آیا این توافق «ناتوی اسلامی» است یا خیر؛ پرسش مهم‌تر این است که این پیمان در حال ساختن چه نوع معماری امنیتی در منطقه است و افغانستان در این معماری چه نقشی خواهد داشت.
ادامه مطلب
کتاب «راهبرد کلان اسرائیل: کنترل، شکل‌دهی و سازگاری با واقعیت‌های جدید» نوشته الای رتیگ و ایتان شمیر از آثار تازه منتشرشده در حوزه مطالعات راهبردی، روابط بین‌الملل و امنیت خاورمیانه است که در سپتامبر سال ۲۰۲۶ توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد منتشر شده است.
ادامه مطلب
علی اکبر رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر نقش آمریکا در خاورمیانه کاهش پیدا کند چه چیزی جای ساختار امنیتی چند دهه گذشته را خواهد گرفت؟
ادامه مطلب
رسول سوری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این یادداشت با تحلیل ابعاد اقتصادی، امنیتی- سیاسی و تأثیر آن بر نظم منطقه‌ای، چالش‌ها و فرصت‌های فراروی این شراکت را در کنار سناریوهای محتمل پیش رو بررسی می‌کند.
ادامه مطلب
محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: نزدیک به دو دهه است که عربستان سعودی در سیاست منطقه‌ای خود اقداماتی انجام می‌دهد که نه‌تنها دستاورد روشنی برای منافع ملی این کشور نداشته، بلکه در مواردی به تضعیف موقعیت و جایگاه آن در جهان اسلام انجامیده است.
ادامه مطلب
پیمان دفاعی بین پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه نشان می‌دهد که نفوذ ایالات متحده در خاورمیانه تا چه حد کاهش یافته است و چگونه قدرت‌های منطقه‌ای اکنون در حال شکل‌دهی به نظم امنیتی خود هستند.
ادامه مطلب
بهرام مرادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آیا راهبرد امنیتی جمهوری اسلامی ایران، به جای افزایش قدرت بازدارندگی، به شکلی ناخواسته به تسریع روند شکل‌گیری ائتلاف‌های منطقه‌ای علیه تهران منجر شده است؟
ادامه مطلب
بهاءالدین بازرگانی گیلانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: یک نگاه اجمالی، به تحولات یکی دو سال اخیر در حوزه خلیج فارس، دریای عمان و دریای سرخ، نشان می دهد که نفوذ و اقتدار امنیتی، نظامی حدود شش، هفت دهه ای ایالات متحده، در این منطقه با چالش های بی سابقه ای مواجه شده و مبانی استقرار این ابرقدرت، مخصوصا از سوی کشورمان، به موانع سخت افزاری و مستقیم برخورد کرده است.
ادامه مطلب
شهرام شمالی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اجلاس وزرای خارجه سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، فراتر از یک همگرایی صرف امنیتی، سکوی پرتابی برای پیوند امنیت منطقه‌ای با منافع اقتصادی و راهبردی کشور است؛ میدانی تازه که بستر مناسبی برای تحقق منافع ملی، توسعه همه‌جانبه مناسبات اقتصادی و تحکیم امنیت جمعی فراهم می‌آورد.
ادامه مطلب
محمد صالح سراج در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ایران تلاش می‌کند بر اساس نظریه «وابستگی – توسعه‌نیافتگی» که معتقد است برای غلبه بر توسعه‌نیافتگی، قطع رابطه با سلطه بیرونی ضروری است، منطقه به سمت «نظم بدون وابستگی به هژمون» حرکت کند.
ادامه مطلب
عباس عبدالخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: خاورمیانه نه در وضعیت «بحران موقت»، بلکه در یک «تعادل ناپایدار پایدارشده» قرار دارد؛ تعادلی که دقیقاً به دلیل ناپایداری‌اش، تداوم پیدا می‌کند.
ادامه مطلب
محمدجواد ظریف در مقاله‌ای در نشریه فارن افرز نوشت: ایالات متحده بار دیگر حملات علیه ایران را آغاز کرده است. یادداشت تفاهمی که تهران و واشنگتن ماه گذشته در سوئیس به آن دست یافتند، پس از هفته‌ها که به مویی بند بود، سرانجام فروپاشید. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده در ۱۷ تیرماه گفت: «فکر می‌کنم تمام شد. من دیگر نمی‌خواهم با [ایران] سروکار داشته باشم.»
ادامه مطلب
امیرحسین عسگری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تحقق ثبات بلندمدت در غرب آسیا مستلزم رسیدگی هم‌زمان به مسائل امنیتی، سیاسی و انسانی، ایجاد ترتیبات منطقه‌ای فراگیر و یافتن راه‌حل‌هایی است که بتواند مطالبات طرف‌های مختلف را تا حد امکان در قالب سازوکارهای سیاسی مدیریت کند.
ادامه مطلب
حسین دلیر در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تفاوت اصلی توافق اخیر با برجام، ترجیح تضمین‌های عملیاتی بر ضمانت‌های صرفاً حقوقی است. تجربه نشان داده است که اتکا به بندهای حقوقی بدون شبکه‌ی منافع متداخل، توافق را در برابر تغییرات سیاسی قدرت‌های بزرگ آسیب‌پذیر می‌کند.
ادامه مطلب
فرزاد محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در شرایطی که نقش برخی بازیگران از جمله اسرائیل دستخوش تغییر و وارونه شده، دولت‌های عربی همچنان قادر به اتخاذ واکنشی مستقل و راهبردی نیستند و ترجیح می‌دهند در همان چارچوب‌های از پیش تعیین‌شده رفتار کنند.
ادامه مطلب
سید احمد کاظمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برخلاف تصور برخی مقامات ترکیه، محور مقاومت نه تنها رقیبی علیه ترکیه نبوده، بلکه مهمترین عامل در مهار اسرائیل و جلوگیری از تجزیه کشورهایی مانند سوریه، لبنان، اردن و حتی مصر بوده که آنکارا معتقد است امنیت اش از آنها شروع می شود.
ادامه مطلب
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: فروکش کردن نسبی شعله‌های درگیری مستقیم، به معنای بازگشت به الگوهای سنتی موازنه قوا یا استقرار ثباتی پایدار نیست؛ بلکه نظام منطقه‌ای را وارد یک هندسه امنیتی جدید، پویا و متمایز ساخته است.
ادامه مطلب
علی پیروز در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برای نخستین بار در تاریخ معاصر، ایران نه از موضع ضعف و تمنای توافق، که از جایگاه یک «قدرت ضروری» پای میز مذاکره نشسته است. قدرتی که پیش‌شرط تعیین می‌کند، ضرب‌الاجل می‌دهد، و «نه» گفتنش به همان اندازه «آری» گفتنش، برای نظم جهانی پیامدهای راهبردی دارد.
ادامه مطلب
اتحاد ترکیه، روسیه، چین و ایران به دلیل ترکیب انواع مختلف نفوذ که در یک ساختار به ندرت یافت می‌شود، اهمیت دارد. ترکیه به عنوان میانجی بین غرب آسیا، دریای سیاه و اروپا، از قابلیتهای عملیاتی گسترده‌ای برخوردار است و می‌تواند با شرکایی که نمی‌توانند مستقیماً ارتباط برقرار کنند، کار کند. روسیه یک قدرت امنیتی با شبکه‌های مستحکم و قابلیتهای نظامی قابل توجهی است که برای پویایی غرب آسیا مهم است. چین نقش یک قدرت اقتصادی جهانی با منافع امنیت انرژی و ثبات در مناطق دریایی را بازی می‌کند. و ایران یک بازیگر منطقه‌ای است که با تحریم‌ها نمی‌توان آن را از این روند کنار گذاشت.
ادامه مطلب
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: خاورمیانه‌ای که از دل این آتش‌بس شکننده سر برمی‌آورد، با خاورمیانه پیش از جنگ تفاوت‌های بنیادینی دارد. اعتماد میان بازیگران تقریباً به صفر رسیده، آسیب‌پذیری اقتصادی به‌طرز هولناکی آشکار شده و اتکا به ضامن‌های خارجی زیر سؤال رفته است. در چنین فضایی، نه تهران می‌تواند صرفاً به تاکتیک‌های سابق خود ادامه دهد و نه کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس می‌توانند به رویه‌های پیشین بازگردند.
ادامه مطلب
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بررسی رفتارهای این کشورها نشان می‌دهد که منفعت اصلی آنان در پیروزی برق آسای آمریکا و اسرائیل در جنگ با ایران، نابودی کامل توان نظامی و تضعیف و مهار وزن ژئوپلیتیک آن تعریف شده بود؛ در این راستا این کشورها علی رغم عدم همراهی رسمی و علنی با آمریکا و اسرائیل، در خفا از هیچ تلاشی برای تشویق دولت ترامپ به حمله به ایران و نابودی قابلیتهای دفاعی- نظامی کشورمان دریغ نکردند و حتی در مواردی، با تسهیلات پدافندی، تبادل اطلاعاتی و اجازه به آمریکا و اسرائیل برای حمله به کشورمان از خاک آنها، تمامی شرایط غیر مستقیم برای حمایت از این تجاوز غیرقانونی را فراهم آوردند.
ادامه مطلب
آرتویت زهرابیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ، عملاً وارد دوره ای از «بی ثباتی کنترل شده» شده است؛ وضعیتی که در آن نظم پیشین منطقه تضعیف شده اما نظم جدید نیز هنوز تثبیت نشده است. خلأ ناشی از کاهش نسبی نفوذ روسیه، افزایش حضور غرب، جاه طلبی‌های ژئوپلیتیکی آذربایجان و نقش فزاینده ترکیه، موجب شده است که بازیگران منطقه‌ای به باز تعریف اولویت‌های امنیتی و راهبردی خود ناچار شوند.
ادامه مطلب
محمد زروک آهی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله به بررسی نظام‌مند جدیدترین تحولات همکاری منطقه‌ای در خاورمیانه، تحلیل نیروهای محرکه و چالش‌های پیش رو و همچنین ارائه‌ی چشم‌اندازی آینده‌نگرانه می‌پردازد.
ادامه مطلب
بقائی در واکنش به مخالفت آمریکا با طرح ایران، عنوان کرد: اگر بخواهم خلاصه عرض کنم، اختلاف نظر بین طرفی است که صرفا به دنبال تضییع حقوق ایران است. آزاد شدن پول‌های بلوکه شده ایران امتیاز نیست بلکه احقاق حق است. در مورد ادامه روند ما نشان دادیم فارغ از همه پارازیت‌ها، بر منافع ملی ایران متمرکز هستیم. به هرگونه که اقتضا کند برای تامین منافع خود اقدام خواهیم کرد.
ادامه مطلب