دیگر پرسش این نیست که آیا مسکو ممکن است ایران را رها کند یا نه، بلکه این است که آیا ایران میتواند از تبدیل شدن به کشوری که رها میشود، فرار کند.
ادامه مطلب
پرونده هستهای ایران و بحث بر سر مکانیسم «اسنپبک» یا بازگشت خودکار تحریمها، بار دیگر به نقطهای رسیده که منازعات دیپلماتیک قدرتهای جهانی را تشدید کرده است. در شرایطی که سه کشور اروپایی به همراه آمریکا بر حفظ فشار حداکثری علیه تهران تاکید دارند، روسیه و چین با ارائه قطعنامهای جدید سعی دارند معادله قدرت را تغییر دهند. خبرنگار والاستریت ژورنال از توزیع پیشنویس تازه قطعنامهای از سوی روسیه خبر داده که در ظاهر اندکی به مواضع غرب نزدیکتر است، اما ابهامات متعددی درباره فعالسازی مکانیسم تحریمها و مطالبات از ایران در آن باقی مانده است.
ادامه مطلب
برای اطلاع، غرب آسیا (معروف به خاورمیانه) تقریباً ۱۰هزار کیلومتر از سرزمین اصلی ایالات متحده فاصله دارد. ایالات متحده هیچ علاقهای به نگهداری پایگاههای نظامی در داخل و اطراف ایران ندارد. حضور نظامی آمریکا عامل اصلی بیثباتی در منطقه است. از این پایگاهها برای انجام حملات علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده شده است.
ادامه مطلب
محمد مونسان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تهاجم گسترده ۱۲ روزه دشمنان علیه خاک کشورمان با خسارت مالی حدود ۵۰۰ میلیارد دلاری به ایران بهوضوح از «عدم بازدارندگی» در برابر ابرقدرتها نشان داشت و نشان داد که کمکاری و تعارفات و ملاحظات بیدلیل در تامین تجهیزات موثر دفاعی و تهاجمی چقدر میتواند خسارتبار باشد. علت اصلی این عدم بازدارندگی، اشکالات اساسی در مبانی دکترین دفاعی ایران بوده است که دکترین دریایی را نیز شامل میشود. دشمن از این پس باید باور کند که تجاوز به ایران، یک فاجعه جهانی علیه دشمنان را در پی خواهد داشت نه صرفا یکسری عکس العملهای نمایشی و بیاثر تبلیغاتی برای حفظ آبرو. در این نوشتار در چند قسمت به اشکالاتی از دکترین دریایی ایران اشاره میشود.
ادامه مطلب
اکنون معادلات هسته ای پیش رو پیچیدهتر از هر زمان دیگری شده است؛ زیرا ایران باید ضمن حفظ خطوط قرمز، تعادل میان همکاری محدود با آژانس و مقابله با فشارها را برقرار کند. حضور فعال گروسی در رایزنیهای اروپایی و تاکید بر شفافیت ایران، در کنار تلاش اروپا برای فعالسازی مکانیسم ماشه در آستانه نشست فصلی جدید شورای حکام، میتواند تهران را در موقعیتی قرار دهد که مدیریت آن نیازمند دیپلماسی هوشمندانه، حفظ حقوق و آمادهسازی پاسخهای حقوقی دقیق است. مقامات ایران هشدار دادهاند که هر گونه اقدام گزینشی علیه کشور، نه تنها صلح و امنیت منطقه و بینالملل را تهدید میکند، بلکه اعتبار توافقات بینالمللی و شورای امنیت را نیز زیر سوال میبرد.
ادامه مطلب
سیاوش قدوسی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: موقعیت ویژه آلمان نه صرفاً بهدلیل جایگاه آن در اتحادیه اروپا، بلکه به واسطهی پیوندهای سنتی اقتصادی با ایران و نیز نقش تاریخی این کشور در ترتیبات امنیتی فراآتلانتیک اهمیت یافته است.
ادامه مطلب
عاطفه شهسوار در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این نوشته قصد داریم با نگاهی جامعهشناختی به بررسی پیامدهای فعالسازی مکانیسم ماشه در ایران بپردازیم و ببینیم این موضوع چگونه روی جامعه ایران، از اقتصاد و سیاست گرفته تا روان و رفتار مردم، تأثیر میگذارد.
ادامه مطلب
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در مقطع کنونی، منافع ایران و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به ویژه عربستان، در یک راستا قرار گرفته است؛ امنیت و ثبات در خلیج فارس! در این راستا لازم است تا رایزنی ها و گفت و گوهای منطقه ای بار دیگر برای ساختن تابآوری و کمک به ایجاد نظم منطقهای پایدارتر از سر گرفته شده و از عربستان سعودی و سایر قدرتهای متوسط نوظهور این منطقه خواسته شود که نفوذ خود را به ابتکار عمل برای صلح و امنیت تبدیل کنند و در کنار ایران، مانع درگرفتن جنگی دیگر در خلیج فارس شوند.
ادامه مطلب
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در حاشیه نشست سران سازمان همکاری شانگهای با تأکید بر اینکه موضوع هستهای ایران، مذاکرات آینده و تهدیدات غربی بهویژه فعالسازی مکانیسم ماشه، محور گفتوگوها خواهد بود، نشان داد تهران قصد دارد معادله هستهای را فراتر از چارچوب غربی پیش ببرد. در همین راستا موضوع اسنپ بک در بیانیه شانگهای کنجانده شد که این اقدام، پیامی روشن به اروپا و آمریکا بود که تهران دیگر مذاکرات را محدود به تعامل با غرب نمیداند و کشورهای شرقی مانند چین و روسیه نیز در معادله هستهای نقش دارند. به بیان دیگر حضور فعال ایران در شانگهای فرصتی برای موازنه سازی دیپلماتیک با هدف برجسته کردن حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و جلب حمایت سیاسی و اقتصادی کشورهای عضو فراهم کرد. این نشان میدهد تهران با هدف کاهش فشار غرب و تقویت پشتوانه حقوقی خود، درصدد جهانیسازی پرونده هستهای است.
ادامه مطلب
واکنش سیدکمال خرازی نشان میدهد که ایران هر گونه تغییر در معادلات قفقاز جنوبی را جدی میگیرد و آمادگی دارد با ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک از منافع خود محافظت کند. توافق سهجانبه واشنگتن، آذربایجان و ارمنستان، در حالی که میتواند مسیرهای جدید اقتصادی و ترانزیتی باز کند، در عین حال حساسیت تهران نسبت به تغییر نفوذ بازیگران خارجی را افزایش داده است. به عبارت دیگر، پیام ایران روشن است؛ تغییرات ژئوپلیتیک و زمینی در همسایگی شمال غربی بدون در نظر گرفتن مصالح تهران، میتواند واکنشهای جدی و همهجانبه را به همراه داشته باشد. این موضع، هم هشدار به طرفهای قرارداد و هم تاکید بر جایگاه ایران به عنوان بازیگر کلیدی منطقهای است.
ادامه مطلب
سید رضا تقوینژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این یادداشت ابتدا اهمیت زمینهسازی گفتمانی را تشریح میکنیم، سپس مقایسهای تاریخی میان دوره «محور شرارت» و وضعیت کنونی ارائه میدهیم و در نهایت جایگاه ایران در هر دو دوره را تحلیل و پیامدهای سیاستی را پیشنهاد میکنم.
ادامه مطلب
محمدحسین عمادی می نویسد: شناخت هر پدیده تاریخی نیازمند بازنگری دقیق در مبانی و موانع معرفتشناختی آن است. تاریخ بشر سرشار از پدیدههایی است که با گذر زمان، لایههای معنایی تازهای یافتهاند و برداشتهای سطحی یا یکجانبه، مانع از درک صحیح آنها شده است.
ادامه مطلب
محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: با توجه به نقش موثر جمهوری اسلامی ایران در منطقه و جایگاه آلمان در اروپا، دو کشور میتوانند همکاریهای سازندهای در سطوح مختلف و بهویژه منطقه غرب آسیا ایفا کنند.
ادامه مطلب
کیومیرث اشتریان می نویسد: «راه» با «راهحل» متفاوت است. «راه» ضرورتا به حل بحران نمیانجامد اما «راهحل» در پی گشایش است. در معضله «اسنپبک» تلاش سیاستگذار باید اولویت «راهحل» بر «راه» باشد. «راه» پیشنهادی در مجلس طرح خروج از انپیتی و ممنوعیت مذاکره است و «راهحل» دولت (یا وظیفه دولت) یافتن سازوکار توافقی است. این دو باید مکمل هم باشند.
ادامه مطلب
احمد بخشایش اردستانی طی گفتوگویی تأکید دارد که «در دیپلماسی حتی کوچکترین انعطاف میتواند راهی برای تفاهم بگشاید، به شرط آنکه تصمیمگیران سیاسی منافع ملی را بر رقابتهای جناحی و لجبازیهای مقطعی ترجیح دهند.»
ادامه مطلب
جلال میرزایی در گفتوگویی تصریح می کند: «رفتار کشورهای اروپایی در ارسال نامه به شورای امنیت بیشتر یک عملیات روانی است تا اقدام عملی و ایران با هوشمندی میتواند اطلاعات خود را مدیریت کند و برنامههای هستهای صلحآمیز را بدون آسیب به منافع ملی پیش ببرد.»
ادامه مطلب
محسن هاشمی رفسنجانی می نویسد: انتصاب دکتر علی لاریجانی به سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی، در جامعه اقدامی امیدبخش فرض شده است. انتظار نخبگان و افکار عمومی از دکتر لاریجانی آن است که با توجه به سابقه طولانی مسئولیتهای حساس خود در گذشته، راهکاری مؤثر و بهموقع برای برونرفت کشور از بلاتکلیفی به دلیل خطر جنگ و تهدیدات نظامی خارجی ارائه کند و کشور را به سمت رفع مشکلات معیشتی و رشد و توسعه سوق دهد. طبیعتا پرونده هستهای و فعالیتهای برونمرزی که مهمترین موضوع سیاست خارجی جمهوری اسلامی در طول ۲۲ سال گذشته بوده و بهانه تجاوز غیرقانونی اسرائیل و آمریکا به ایران در خردادماه قرار گرفت، اولویت کاری دبیر شعام محسوب میشود.
ادامه مطلب
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در لایههای زیرین این سخنان، چند پیام راهبردی نهفته بود: مدیریت افکار عمومی پس از بحران نظامی با برجسته کردن تصویر پیروزی، انتقال تمرکز از تهدید خارجی به انسجام داخلی بهعنوان اصل بقا در جنگ نرم، تعریف چارچوب دشمنی آمریکا بهعنوان یک واقعیت پایدار که سیاست خارجی باید بر مبنای آن شکل گیرد، هشدار به نخبگان برای پرهیز از تخریب مبانی نظام، و ارسال پیام بازدارندگی آشکار به رژیم صهیونیستی.
ادامه مطلب
در حالی که تلاشهای ایران برای نفوذ و نظارت بر اهداف در اسرائیل حداقل به سال ۲۰۱۳ برمیگردد، سازمانهای اطلاعاتی اسرائیل افزایش قابل توجهی در تلاشهای ایران برای استخدام شهروندان اسرائیلی و غیر اسرائیلی برای جاسوسی برای ایران را از اوایل سال ۲۰۲۰ ثبت کردهاند.
ادامه مطلب
هیثم الخزعلی در یادداشت اختصاصی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: از آنجا که نیروگاههای برق عراق با گاز کار میکنند و گاز ایران ارزانترین گاز در بازار جهانی است – به دلیل تحریمهای اقتصادی علیه ایران – و امکان انتقال از طریق خط لوله، گاز ایران از نظر اقتصادی از هر جایگزین دیگری مقرون به صرفهتر است.
ادامه مطلب
اخراج «جفری کروز»، رئیس آژانس اطلاعات پنتاگون به همراه دو فرمانده ارشد دیگر از سوی وزیر دفاع آمریکا، تازهترین حلقه از زنجیره «پاکسازیهای سیاسی» در ساختار امنیتی ایالات متحده است. در ظاهر، دلیل برکناری کروز انتشار گزارشی درباره حملات اخیر آمریکا به تأسیسات هستهای ایران عنوان شده است؛ گزارشی که برخلاف روایت رسمی دولت ترامپ، مدعی نابودی کامل توان هستهای ایران نبود بلکه تنها «عقبنشینی موقت» این تواناییها را تأیید میکرد.
ادامه مطلب
اعلام آغاز روند خروج بخشی از نیروهای آمریکایی از پایگاه عینالاسد در استان الانبار و نیز کاهش حضور نظامی در پایگاه العدید قطر، بار دیگر نگاهها را متوجه نقش ایالات متحده در معادلات امنیتی عراق و منطقه کرده است. پایگاه عینالاسد از سال ۲۰۰۳ تاکنون بهجز وقفه کوتاه پس از خروج ۲۰۱۱ یکی از مراکز کلیدی حضور واشنگتن در عراق بوده و تعطیلی قریبالوقوع آن میتواند موازنههای سیاسی و امنیتی کشور را تحت تأثیر قرار دهد. از نگاه گروههای مقاومت عراقی، این خروج «واقعی» تلقی نمیشود، چراکه به معنای کنار گذاشتن نفوذ ایالات متحده نیست.
ادامه مطلب
اسرائیل، که آغازگر جنگ ژوئن بود، از نتیجه آن راضی به نظر نمیرسد. با وجود وارد کردن ضربات سنگین به زیرساختهای نظامی و هستهای ایران، تهران انعطافپذیری خود را ثابت کرد. میزان کامل خسارت به برنامه هستهای ایران همچنان نامشخص است. اجماع بر این است که اگرچه ایران متحمل شکستهای جدی شده، اما برنامه هستهای آن ریشهکن نشده است.
ادامه مطلب
ابوالفضل حسینینیک در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ترکیه امروز با سه ابزار کلیدی کریدورهای ترانزیتی راه توسعه عراق و TRIPP، نفوذ نظامی و امنیتی (در شمال سوریه و مقابله با پکک) و دیپلماسی فعال (میانجیگری ها و توافق های اقتصادی) در حال بازتعریف جایگاه خود به عنوان «هارتلند» جدید اوراسیاست.
ادامه مطلب
جلال خوش چهره در یادداشتی می نویسد: اگر به راستی اروپا در پی دستیابی به توافق با تهران است، الزام آن رویکرد "منفعت محور" در گفتوگوهاست. این رویکرد دو مشخصه دارد؛ محاسبه "هزینه _ فایده" و در اینحال "تشخیص سیاسی" هریک از طرفها در مصلحتها. در این صورت طرفها با محاسبه سود و زیان خود و چانهزنی بر سر آن، میتوانند به "نقطه تعادل" در اختلافات دست یابند.
ادامه مطلب
ایران میتواند در صورت تمایل، رآکتورها و برنامههای تحقیقاتی خود را در عرض چند ماه بازسازی کند، اما ما نمیتوانیم اعتماد لازم برای همکاری بینالمللی در زمینه عدم اشاعه را به این راحتی بازسازی کنیم.
ادامه مطلب
پرونده هستهای ایران در مقطع کنونی بیش از هر زمان دیگری در معرض بازگشت به چرخهای از تنش و بحران قرار گرفته است. در حالی که موعد مقرر تروئیکا در پایان ماه آگوست (نهم شهریور) برای ارسال نامه فعالسازی مکانیسم ماشه به شورای امنیت و غروب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت نزدیک میشود، تماسهای دیپلماتیک فشرده میان ایران، اروپا، روسیه و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد که همه طرفها در تلاشاند تا از یک انفجار سیاسی جلوگیری کنند. در این میان، موضع قاطع تهران در رد تمدید مهلت اسنپبک که توسط علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی اعلام شد، نقش تعیینکنندهای در آینده تحولات خواهد داشت. ایران تلاش میکند ضمن تأکید بر حقوق مشروع خود، دیپلماسی را زنده نگاه دارد، اما نقش اروپا و آمریکا در تصمیمگیریهای پیشرو میتواند موازنه را بهطور کامل تغییر دهد.
ادامه مطلب
رزمایش موشکی «اقتدار پایدار ۱۴۰۴» نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نشاندهنده بازتعریف قدرت دریایی کشور پس از جنگ ۱۲ روزه اخیر با اسرائیل است. در این رزمایش، طیف گستردهای از سامانههای موشکی شامل موشکهای کروز دریایی «نصیر و قدیر»، موشک ساحلپایه و ضدکشتی «قادر» و پهپاد انهدامی «باور ۵» در شمال اقیانوس هند و دریای عمان شلیک شد.
ادامه مطلب
در حالی حکومت طالبان وارد پنجمین سال حکومت دوم خود شده است که نهتنها افغانستان را از چرخه بحران خارج نکرده بلکه ابعاد تازهای از مشکلات را آشکار ساخته است. اقتصاد کشور در رکود عمیق بهسر میبرد؛ میلیونها افغان در مرز فقر مطلق زندگی میکنند و فرصتهای شغلی به شدت محدود شده است. این شرایط باعث شده موج مهاجرت و پناهجویی ادامه یابد و بار سنگینی بر دوش کشورهای همسایه از جمله ایران بگذارد.
ادامه مطلب
حسین علوی، مشاور محمد شیاع السودانی، نخست وزیر عراق، در بیانیهای به خبرگزاری عراق گفت که ائتلاف بینالمللی که برای مبارزه با داعش گرد هم آمده است، ماه آینده به ماموریت خود در بغداد و پایگاه هوایی عین الاسد پایان خواهد داد.
ادامه مطلب