توهم راهبردی؛ خطایی پرهزینه در سیاست خارجی
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: خطا در سیاستگذاری قابل فهم است، اما اصرار بر مسیری که پیامدهای آن بارها آشکار شده، دیگر خطا نیست، بلکه نوعی لجاجت راهبردی است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: خطا در سیاستگذاری قابل فهم است، اما اصرار بر مسیری که پیامدهای آن بارها آشکار شده، دیگر خطا نیست، بلکه نوعی لجاجت راهبردی است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اگر صحنه را از منظر منطق سرد و محاسبهگر قدرت بنگریم، روشن میشود که مانع اصلی در برابر هرگونه اقدام نظامی مستقیم در کوتاهمدت، نه صرفاً موازنه تسلیحاتی متعارف، بلکه عنصری پیچیدهتر و تعیینکنندهتر است: «هزینههای غیرقابل محاسبه ناشی از ابهام».
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران طی دو دهه گذشته از نزدیک تجربه کرده که برخی دادههای فنی و اطلاعات حساس ارائهشده به آژانس نهایتاً در اختیار سرویسهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل قرار گرفته و برای عملیات خرابکارانه یا فشار سیاسی استفاده شده است. بنابراین وقتی اروپا در فضایی سیاسیشده و بدون تضمینهای لازم، درخواست دسترسی گسترده را مطرح میکند، واکنش طبیعی ایران – محدودکردن دادههای غیرضروری و افزایش کنترل بر همکاریها – نه رفتار خصمانه، بلکه پاسخی منطقی به نااطمینانی تحمیلشده است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اروپا امروز در نقطهای حساس ایستاده است. میتواند مسیر بازدارندگی هوشمند را انتخاب کند، ترکیبی از قدرت نظامی محدود و دیپلماسی سنجیده یا در دام مارپیچ امنیتی بیفتد که در آن هر گام برای افزایش امنیت، ناامنی بیشتری به همراه میآورد.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: حضور جنگندههایی که در مأموریتهای بازدارندگی هستهای فرانسه تعریف میشوند – حتی اگر فاقد کلاهک هستهای باشند – بهخودیخود پیامی قوی برای مسکو دارد. اما در سیاست بینالملل، هر کنش بازدارندهای میتواند از سوی طرف مقابل بهعنوان تهدید تفسیر شود. روسیه احتمالاً این اقدام را دلیلی بر درستی روایت خود مبنی بر «محاصره از سوی ناتو» خواهد دانست و در واکنش، دست به تقویت حضور نظامی خود در کالینینگراد و بلاروس میزند. این منطق عمل و عکسالعمل، اساس آن چیزی است که واقعگرایان آن را «مارپیچ امنیتی» مینامند: تلاش برای افزایش امنیت، ناخواسته به ناامنی بیشتر منجر میشود.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مرکز بررسیهای استراتژیک ریاستجمهوری میتواند نقش «بخش ترکیب اطلاعات» را ایفا کند؛ نهادی که مأموریت آن نه تولید داده خام، بلکه تجمیع، همنشینی و تلفیق دادههای تولیدشده در دستگاههای مختلف برای دستیابی به درک راهبردی مشترک است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اروپاییها به دقت سخنان ترامپ را شنیدند؛ وقتی او از «پیشرفتهای مبهم» سخن گفت اما از ارائه هرگونه چارچوب مشخص سر باز زد.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آن دسته از کشورها میتوانند نقش مؤثری ایفا کنند که دارای ظرفیتهایی ساختاری، نهادی و گفتمانی برای تبدیل شدن به بازیگرانی فعال در معماری نظم جدید باشند.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اروپا، در مقام یک بازیگر جمعی و در عین حال متکثر، دارای لایههایی از خودمختاری راهبردی مشروط (Conditional Strategic Autonomy) است. این بدان معناست که کشورهای کلیدی اروپایی مانند آلمان، فرانسه و بریتانیا میتوانند در برخی حوزهها مانند تغییرات اقلیمی، تجارت، فناوری یا سیاستهای منطقهای، مواضعی مستقل از آمریکا اتخاذ کنند، اما در حوزههایی مانند امنیت بینالملل، تحریمهای ثانویه یا توازن نظامی، همچنان همراستا با واشنگتن عمل میکنند.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: پیش از آغاز درگیری، بسیاری از تحلیلگران یا احتمال حمله را اساساً منتفی میدانستند، یا در صورت وقوع، پیامدهای آن را قابل مهار و کمهزینه تصور میکردند. این نگاه کشور را در موقعیتی قرار داد که نه تنها از آمادگی راهبردی کاست، بلکه امکان پاسخ هدفمند، هوشمند و مبتنی بر بازدارندگی را نیز محدود ساخت.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: از نخستین ساعات پس از این حمله، صدای پاکستان صدایی متفاوت و پرمعنا بود. مسئولان رسمی این کشور، با بیانی روشن، تجاوز نظامی را محکوم کردند. اما آنچه این همراهی را برجستهتر ساخت، همصدایی نخبگان، استادان، روحانیون، نویسندگان و تحلیلگران پاکستانی بود که در رسانهها، دانشگاهها و مجامع علمی و اجتماعی، پیامی روشن صادر کردند: حمله به ایران، تهدیدی علیه ساختار امنیتی کل منطقه است و مقاومت ایران، بخشی از دفاع مشروع و حیاتی ملتهای مسلمان در برابر سیاستهای تجاوزگرایانه است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: دیپلماسی عمومی، عرصهای بیرحم است. تصویرها میمانند، حتی اگر واقعیتها تغییر کنند. امروز چهره ایران در آیینه ورزش تیره شده و این تیرگی، نه محصول دشمنی بیرونی، بلکه نتیجه بیتوجهی درونی به نقش حیاتی ورزش در سیاست جهانی است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تحلیلگری که با تاریخ سر و کار دارد، میداند هیچ اکنونی تکرار کامل گذشته نیست. شباهتها اغلب سطحیاند و تفاوتها تعیینکننده. شرایط بینالمللی، وزن نسبی بازیگران، صورتبندیهای ژئوپلیتیکی و ظرفیتهای داخلی، همگی در حال دگرگونیاند.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: بازتعریف جایگاه ایران در نظم جهانی، ضرورتی استراتژیک است، نه انحراف از اصول. این بازتعریف، مستلزم فرود آرام، محاسبهشده و تدریجی در بستر تغییرات ژئواستراتژیک است؛ نه سقوط شتابزده و نه سکون در میانه آشوب.
ادامه مطلب
ممنوعیت فعالیت گروههای تروریستی در عراق، نهتنها به تقویت حاکمیت ملی عراق کمک میکند، بلکه نقش مهمی در تضمین امنیت مرزهای غربی و شمالغربی ایران خواهد داشت.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در رقابت فرهنگی جهانی، تنها خاستگاه تاریخی کفایت نمیکند؛ بلکه باید روایتی معتبر، جذاب و مداوم از یک آیین تولید و تثبیت شود.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: با توجه به آمارها و روندهای اقتصادی، روابط تجاری چین و اروپا در حال نزدیکتر شدن به یک نقطه عطف است. این همراستایی اقتصادی میتواند به تقویت موقعیت چین در سطح جهانی و ایجاد فرصتهای جدید برای اتحادیه اروپا در زمینههای مختلف منجر شود.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: آنچه مکرون میخواهد، ممانعت از تبدیل شدن اروپا به حیاط خلوت روسیه است، حقیقتی که با یکجانبهگرایی ترامپ احتمال وقوع آن میرود. مکرون میداند اگر فقط اوکراین به میز مذاکره ترامپ و پوتین دعوت شود، سیلی مستقیمی به اروپایی خواهد بود که حتی از تعیین سرنوشت خودش در اوکراین کنار گذاشته شده است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: امروز مؤسسات پژوهشی و اندیشکدهها باید به بازیگرانی معتبر و قانونی دارای اختیار عمل، بهعنوان مشاورِ تأثیرگذار بر تصمیمگیریهای سیاسی (مستقیم یا غیرمستقیم) تبدیل شوند. اولین قدم در این راه، پرورش نسلی استراتژیست، سناریونویس و آیندهنگر است که به اتاقهای فکر روح بدمد و کمک کند تا این بازیگر مهم عرصه سیاستگذاری، انتخابهای استراتژیک داشته باشد و فرآیندهای حفظ فاصله از قدرت و نزدیکی به آن را مدیریت کند.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: هنگامی که «نظامی گنجوی» با صفت «آذربایجانی» بازنمایی می شود، دولت مدرن آذربایجان هر آنچه این شخصیت تاریخی به زبان فارسی نگاشته است را سانسور می کند و تنها کنش های نوشتاری «آذری» او را بازتولید می کند. این تقلیلگرایی ها، با سیاسی کردن موضوع، به ناشناخته ماندن «افکار و اندیشه های بزرگان و شخصیت های الهام بخش» این قلمرو انجامیده است. در عمل نیز، به دلیل سیاسی شدن شخصیت های تاریخی، معدود تلاش ها برای معرفی آنان تنها به جنبه های فرهنگی بسنده می کنند و به ندرت پیامدهای نظری اندیشه های بنیادین آنان مورد بررسی قرار می گیرد.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: انتشار این سند نشان میدهد سطح بالاتری از جاه طلبی برای سیاست امنیتی آلمان ضروری است، زیرا، اگرچه میزان مشخصی از تعهد وجود دارد، اما در برخی زمینهها مانند پیشگیری و تثبیت بحران مدنی و دفاع کافی نیست. جاهطلبی بیشتر با ایجاد معیارهای موجود به بهترین وجه بیان میشود. یک گام ساده اما بسیار نمادین میتواند افزایش اهداف موجود، مانند سهمیه همکاریهای توسعه باشد.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: مدیر بخش اروپا در گروه بینالمللی اوراسیا معتقد است با وجود فاجعه انسانی فزاینده در غزه و همچنین شدت کارزار نظامی اسرائیل، نه تنها بعید است که موضع اتحادیه اروپا در خصوص حمایت از برقراری صلح تغییر کند بله به عقیده وی «آلمان حتی ممکن است در موضع خود در خصوص حق اسرائیل برای دفاع از خود شدیدتر از ایالات متحده عمل کند»؛ موضعی که در آلمان در بین رهبران دولت ائتلافی در خصوص آن اشتراک نظر وجود دارد و به نظر نمی رسد در کوتاهمدت تا میانمدت، صرفنظر از اینکه تهاجم زمینی به غزه چگونه پیش میرود و تلفات غیرنظامی و ویرانیها چگونه پیش برود در نهایت تفاوتی در آن ایجاد شود.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: نظرسنجی ها نشان می دهد که شکاف نسلی در اروپا در مورد مسئله اسرائیل و فلسطین وجود دارد، با احتمال بیشتری که جوانان دیدگاه مطلوبی نسبت به فلسطین و دیدگاه انتقادی نسبت به اسرائیل داشته باشند. این موضوع ممکن است به عوامل متعددی مانند افزایش قرار گرفتن در معرض منابع جایگزین اطلاعات از طریق رسانه های اجتماعی و شبکه های آنلاین ، افزایش آگاهی از مسائل حقوق بشر و جنبش های عدالت اجتماعی در سراسر جهان، افزایش تعامل با جوامع و فرهنگ های مختلف در اروپا و افزایش ناامیدی از سیاست و نهادهای سنتی نسبت داده شود.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: استفاده درست از ظرفیت های دیپلماسی عمومی میتواند به تقویت روابط بینالملل، افزایش اعتماد و احترام متقابل، ایجاد تعامل و همکاری، حل و فصل اختلافات و مناقشات و بویژه «ارتقای تصویر و شناخت» و انتقال پیام و ارزشها کمک کند.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: به نظر می رسد علیف گرفتار یک خطای شناختی نسبت به قدرت بازیگری جمهوری اسلامی ایران در خصوص تحولات منطقه ارس شمالی است. ترکیه، ناتو و رژیم صهیونیستی که در پشت سر علیف او را دچار این وضعیت کرده اند به دنبال اجرای یک سناریوی تکراری هستند و آن هم تبدیل آذربایجان برای ایران به سان اوکراین برای روسیه به عنوان یک سرعت گیر و زخم چرکین. اما نکته ای که این بازیگران از آن غفلت کرده اند قدرت منطقه ای جمهوری اسلامی ایران و نفوذ معنوی ایران در بین مردم آذربایجان است.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: یکی از کشورهایی که می تواند از دیپلماسی غذایی برای بهبود تصویر و روابط خود با کشورهای دیگر استفاده کند، ایران است. ایران دارای میراث آشپزی غنی و متنوعی است که تاریخ، جغرافیا و فرهنگ آن را منعکس می کند.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: کارشناسان آلمانی هموطنانشان را به خویشتنداری و تلاش برای تفکر پیرامون امر سیاسی در جهان آشفته امروز و چارهجویی دعوت میکنند. از نگاه آنها نگاه و رفتار اروپاییها درقبال انتخابات ترکیه، اگر مصداق دخالت نیست، اثرپذیری مردمی هم نیست و البته، امری مذموم است. این توصیهای مهم به جوانان رشدیافته در اروپای امروز از سمت کارشناسان خودشان است: توصیه به عدم دخالت در امور داخلی ترکیه. اینکه اگر یار نیستید، بار نباشید.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: ارائه روایت استراتژیک از نوروز از سوی کشورهای این حوزه تمدنی یک ضرورت است. اگر تاریخ و جغرافیای مشترک حوزه تمدنی نوروز با گفت وگوی نخبگان این کشورها به یک روایت استراتژیک تبدیل شود، میتواند زمینه تاثیرگذاری کلان این فرهنگ دیرین را در سطح جهانی فراهم کند.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: ماشه بسته هشتم درحالی کشیده میشود که گویا بهشکلی معکوس علیه اروپا عمل میکند: این تحریمها همزمان با اعلام ورشکستگی شرکت بهداشتی هکل (Hakle) در آلمان اجرایی خواهند شد، درحالیکه آلمان و خریداران اروپایی از هکل، با کمبود دستمال توالت در کشور مواجه هستند. برای راهاندازی مجدد این کارخانهها نیز، امید شرکتهای آلمانی به کمک دولتی در راستای کاهش قیمت انرژی، باتوجهبه انفجارهای خط لوله نورداستریم در دریای بالتیک نقش برآب شد. اینگونه، زمستانی سرد و بدون دستمال توالت برای آلمانها پیشبینی میشود.
ادامه مطلب
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: در نگاه اول، بهنظر میرسد آلمانی هابیشتر نگران تأثیر جنگ بر روندهای داخلی و خارجی مترتب بر اتحادیه درمقایسهبا سطح ملی هستند. با نگاه دقیقتر اما دیده میشود درمورد مسائلی نظیر انرژی که حتماً تأثیر بیواسطهای بر آلمان خواهد گذاشت، بازهم خارج از چارچوب جنگ به آن نگریستهاند.
ادامه مطلب