کوروش احمدی نوشت: به نظر میرسد مذاکراتی که روز یکشنبه تا ساعاتی بعد از نیمهشب در لوسرن (سوئیس) بین دو هیئت ایرانی و آمریکایی انجام شد، شروع خوب و قابل قبولی برای مذاکرات ۶۰روزه بود.
ادامه مطلب
حجت حدیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این نوشتار با وامگیری از فرانظریه «نوواقعگرایی تدافعی/تهاجمی » و مفهوم «موازنه تهدید » استدلال میکنیم که خاورمیانه از عصر «بازدارندگی از طریق پنهانکاری و ابهام» عبور کرده و وارد فرآیند شکنندهای از «بازدارندگی عریان و پویا» شده است؛ وضعیتی که در آن بازدارندگی دیگر به معنای ممانعت از وقوع ضربه نیست، بلکه به معنای تنظیم، مدیریت و مهار سطح و جغرافیای ضربه متقابل در درون یک «موازنه وحشت متعارف» تعریف میشود.
ادامه مطلب
بشیر اسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تصویر دخترک دانشآموز روی جلد کتاب پرسپولیس، بهشدت تداعی کننده دختر بچههای میناب است؛ دختر بچههایی که یک عمر، برنامهریزی فرهنگی و تبلیغاتی شده است تا چنین روزی، مرگ دردناکشان نادیده گرفته شود. امثال «پرسپولیس»ها مایه شرمساری تاریخی هنر در این کشورند، و به شخصه اهمیتی هم نخواهم داد که چقدر جوایز رنگارنگ از جشنوارههای هنری و غیر هنری نصیب این دست آثار شده باشد.
ادامه مطلب
رضا حاجی محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این وضعیت نه به سمت صلح پایدار، بلکه به سمت تعادل وحشتِ محدود حرکت میکند، جایی که هر دو طرف از جنگ تمامعیار اجتناب میورزند اما درگیریهای کنترلشده را برای تنظیم معادلات ادامه میدهند.
ادامه مطلب
وی در پاسخ به این سوال که اگر رژیم صهیونیستی به حملات به لبنان ادامه دهد، آیا ما مکانیسم عملی و روشنی برای اینکه دیپلماسی به پایان نرسد، داریم؟ گفت: ما با رویکردی مسئولانه از تمام ابزارها برای ایفای تعهدات طرفین استفاده کردیم. طرف ما بر اساس یادداشت تفاهم، دولت آمریکاست. ما بر اصل «تعهد در برابر تعهد» تاکید داریم. اگر طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکند، نباید انتظار داشته باشد ایران یکسویه به ایفای تعهدات خود ادامه دهد. ضمن اینکه این سازوکاری که در سوئیس (درباره لبنان) ایجاد شد، امیدواریم گام موثری برای اجرای بند یک تفاهم باشد.
ادامه مطلب
تفاهمنامه روی کاغذ امضا شد، اما جنوب لبنان همان شب شعله کشید. تشدید درگیری اسرائیل و حزبالله در جنوب لبنان، توافق تازه آمریکا و ایران برای پایان جنگ را در نخستین آزمون جدی قرار داد؛ حملات مرگبار، تعویق گفتوگوهای سوئیس و فشار فرانسه بر واشینگتن نشان میدهد صلح منطقهای هنوز روی آتش لبنان ایستاده است.
ادامه مطلب
سیروس حاجیزاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران با تکیه بر مفاهیمی نظیر بازدارندگی دفاعی (Defensive Deterrence)، امنیت هویتمحور و ژئوپلیتیک مقاومت، توانست هزینههای اقدام تهاجمی آمریکا را به مرزی فراتر از آستانه تحمل آن ارتقا دهد. این نگاشت بر آن است تا با بسط ادبیات نظری نظم بینالملل و با نگاهی کاملاً منصفانه و طرفدار منافع ملی ایران، نشان دهد که چگونه استراتژی آشوبساز ترامپ نه تنها امنیت ملی ایران را تضعیف نکرد، بلکه با تبدیل تهدیدات وجودی به فرصتهای استراتژیک، جایگاه ایران را به عنوان یک قدرت مسلط با نفوذ جهانی در نظم نوظهور چندقطبی تثبیت کرد.
ادامه مطلب
محمدعلی ابطحی نوشت: با کشورهای منطقه خلیج فارس باید هرچه سریعتر تشنجزدایی کنیم. تفاهمنامه ایران و آمریکا در اوج آن به نفع ایران امضا شد. در تاریخ، این تفاهمنامه بهعنوان یک پیروزی سیاسی ایران حتما ثبت میشود.
ادامه مطلب
کیومرث اشتریان نوشت: پیام رهبری درباره توافق ایران و آمریکا میتواند معنای ویژهای در حقوق اساسی ایران بیابد. اگر این معنای ویژه در ساختار حقوق عمومی نهادینه شود، میتواند یک دستاورد مهم در حقوق اساسی و فضای سیاسی ایران باشد. وقتی رهبری نظر متفاوتی از آنچه توسط نهادهای سیاسی ارائه شده است، داشته باشد و آن را صریحا بیان کند، به این معناست که نهادهای رسمی کشور زمین حقوقی خود را دارند و ایشان همان را تحریر کرده و «استقلال عمل حقوقی» و «نظر کارشناسی» آنان را علیرغم «تفاوت نظر» پذیرفته است.
ادامه مطلب
رضا معصومی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: همزمان با جنگ ۲۰۲۶، بخش مهمی از رسانهها، نهادهای محافظهکار و چهرههای نزدیک به ترامپیسم، ایران را نهتنها عامل بیثباتی منطقهای، بلکه تهدیدی علیه «تمدن غربی»، «نظم مبتنی بر ارزشهای یهودی ـ مسیحی» و حتی «آینده جهان آزاد» توصیف کردند. این نوع ادبیات را میتوان در مواضع چهرههایی نظیر مایک جانسون، تد کروز، مایک هاکبی و همچنین در گزارشها و یادداشتهای منتشرشده در اندیشکدههایی مانند Heritage Foundation و Hudson Institute مشاهده کرد که پس از گسترش درگیریهای ایران و اسرائیل، بر ضرورت مقابله قاطع با ایران برای حفظ نظم منطقهای و امنیت اسرائیل تأکید داشتند. اهمیت این گزارهها صرفاً در محتوای سیاسی آنها نیست، بلکه در نوع بازنمایی ایران نهفته است؛ زیرا ایران در این گفتمان بهعنوان یک تهدید «وجودی» برای نظم مطلوب غرب بازتعریف میشود.
ادامه مطلب
فریدون علیمازندرانی، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در آخرین بخش از سلسله یادداشتهای مشترک خود برای دیپلماسی ایرانی مینویسند: کاهش برد موشکی به ۵۰۰ کیلومتر، از نظر راهبردی یک اشتباه بنیادی سخت و سنگین و پرهزینه و پرتبعات تلقی میشود؛ اشتباهی که نهفقط ابزار نظامی، بلکه موقعیت، اعتبار و بازدارندگی کشور را نشانه میگیرد.
ادامه مطلب
سیدمصطفی هاشمیطبا نوشت: در یکی، دو ماه اخیر برخی صاحبنظران سیاسی و اجتماعی خارج از کشور و بهویژه آمریکا، درباره ایران اظهارنظرهایی شبههبرانگیز حاکی از اینکه ایران قدرت چهارم جهان شده است، بیان کردهاند و به دنبال آن برخی افراد و رسانههای ایران و حتی برخی مقامات حکومتی، عطف به آن اظهارنظرها، ایران را بهعنوان چهارمین قدرت جهان به رخ خارجیان و دشمنان میکشند.
ادامه مطلب
«در دو دهه گذشته معماری تجارت جهانی بر یک منطق ساده استوار بود: کالا از مسیرهایی عبور کند که کمترین هزینه و بیشترین سرعت را داشته باشند. به همین دلیل مسیرهای دریایی بزرگ مانند کانال سوئز و تنگه هرمز یا شبکه ریلی شمالی از طریق روسیه، ستون فقرات جابهجایی کالا میان آسیا و اروپا محسوب میشدند اما تحولات ژئوپلیتیکی سالهای اخیر نشان دادهاند این فرض دیگر چندان پایدار نیست. جنگها، تحریمها و ناامنیهای منطقهای باعث شدهاند مفهوم «امنیت مسیر» به اندازه هزینه و سرعت اهمیت پیدا کند.
ادامه مطلب
فرزاد احمدی دوازده امامی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: کارکرد راهبردی تنگه هرمز برای ایران را نباید صرفاً در قابلیتهای بازدارنده یا نظامی آن جستوجو کرد، بلکه اهمیت اصلی این ژنوم ژئوپلیتیکی در ظرفیت آن برای خلق شبکهای از وابستگیهای متقابل نهفته است. هرچه ایران موفقتر شود کدهای ژئوپلیتیکی خود را برای تبدیل این مزیت جغرافیایی به یک دارایی مشترک برای اقتصاد جهانی سامان دهد، احتمال تبدیل آن به منبعی پایدار برای قدرت، نفوذ و امنیت ملی نیز افزایش خواهد یافت.
ادامه مطلب
محمدحسین عمادی نوشت: به اعتراف بسیاری از کارشناسان بینالمللی، مهمترین پدیده نوظهور در تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، نه صرفا توان عظیم موشکی، نه موازنههای نظامی متعارف و نه حتی تحولات دیپلماتیک منطقه، بلکه «تنگه هرمز» بوده است.
ادامه مطلب
سید رضا صالحی امیری نوشت: برخی مقاطع تاریخی لحظاتی هستند که در آن ملتها خود را بازتعریف میکنند و جایگاه خویش را در ذهن و ضمیر جهانیان از نو میسازند. حضور ما به عنوان هیئت ایران در یکصدوبیستوششمین نشست شورای اجرایی سازمان جهانی گردشگری در اسپانیا، در چنین بستری معنا پیدا میکند؛ حضوری که تلاشی آگاهانه برای روایت ایران، تبیین حقیقت و دفاع از ارزشهایی بود که ملت ما برای آنها هزینههای سنگینی پرداخته است.
ادامه مطلب
سعید محمدی کاوند در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تا زمانی که حافظه تاریخی و هویتهای متضاد باقی هستند، مذاکره به معنای راستین آن یعنی فرایندی که در آن دو طرف با پذیرش محدودیتهای عینی، به سمت منطقهای از توافق حرکت کنند، اساساً امکان تحقق ندارد.
ادامه مطلب
مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: صرفنظر از سرنوشت نهایی این مذاکرات، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، واکنش و نوع نگاه جریانهای مختلف سیاسی و اجتماعی ایران به این تحول است؛ زیرا موفقیت یا ناکامی هر توافقی، تنها به مفاد حقوقی و دیپلماتیک آن وابسته نیست، بلکه به میزان پذیرش و پشتوانه داخلی آن نیز بستگی دارد. از همین رو، بررسی واکنشها و نگرشهای مختلف در جامعه و فضای سیاسی ایران نسبت به توافق، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
ادامه مطلب
محسن راجیاسدآبادی نوشت: تنگه هرمز، بهعنوان یکی از حیاتیترین شاهراههای انرژی جهان، جایگاهی بیبدیل در اقتصاد و امنیت بینالملل دارد. بر پایه دادههای موجود، عرض این تنگه در باریکترین نقاط خود به ۲۱ تا ۲۴ مایل دریایی میرسد. مطابق کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها، هر کشور ساحلی از ۱۲ مایل آب سرزمینی برخوردار است، در نتیجه تمامی عرض تنگه عملا در محدوده آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار میگیرد و گذرگاهی با عنوان «آب آزاد» در آن باقی نمیماند.
ادامه مطلب
اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره توافق احتمالی با ایران، علاوه بر ادعاهایی همچون بازگشایی تنگه هرمز و وعده ارائه جزئیات توافق در یک نشست خبری، از منظر سیاسی و حقوقی نیز توجهها را به خود جلب کرده است. رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده توافق احتمالی را برای بررسی به کنگره ارسال خواهد کرد؛ اقدامی که میتواند نقش کنگره در سرنوشت مسیر پیشروی ایران و آمریکا را تعیین کند.
ادامه مطلب
استیون کوک، کارشناس ارشد مطالعات خاورمیانه در شورای روابط خارجی (CFR) گفت: «ما قبلاً اینجا بودهایم تا بفهمیم طرفها نمیتوانند شکافهای باقیمانده را پر کنند. مذاکرات در مورد مسائل باقیمانده، بهویژه در مورد برنامه هستهای ایران، طولانی و دشوار خواهد بود.»
ادامه مطلب
محسن عوضوردی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نگاه راهبردی آمریکا به عنوان یک ابرقدرت به خاورمیانه و بازیگر انکار نشدنی همانند ایران، چنان از جایگاه ویژهای برخوردار است که یکی از وجوه نیازهای مبرهن آمریکا برای ادامه هژمونی خودش، شراکت راهبردی با ایران تلقی میشود.
ادامه مطلب
کوروش احمدی نوشت: لحظه اعلام رسمی خاتمه جنگ همیشه در طول تاریخ خوشحالکنندهترین لحظه برای مردمی است که زخمخورده جنگ هستند. این لحظه خوشحالی که برای مردم ما نیز سرانجام فرا رسید، هم یک نقطه عطف مهم است و هم سرآغاز یک دوره دشوار دیگر. در دورهای که گذشت، آمریکا و اسرائیل حاصلی جز شکست از جنگ تجاوزکارانه و غیرقانونی علیه کشورمان نبردند.
ادامه مطلب
دونالد ترامپ تفاهمنامه را که قرار است روز جمعه امضا شود به عنوان یک پیروزی اعلام و ادعا کرد که تنگه هرمز برای همه باز است، محاصره ایالات متحده برداشته شده و نفت دوباره جریان دارد. چیزی که ترامپ به آن اشاره نکرد، برنامه هستهای ایران و سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده آن بود که یکی از دلایل اصلی ذکر شده برای شروع جنگ بود. موضوع هستهای – همراه با مسائل اصلی مانند موشکهای بالستیک و نیروهای نیابتی ایران – به مدت ۶۰ روز به تعویق افتاده است. این موضوع دو سؤال مهم را مطرح میکند: جنگ واقعاً برای چه بود؟ و ایالات متحده چه چیزی به دست آورد؟
ادامه مطلب
صادق ملکی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تصمیم میدان و دیپلماسی که به تفاهمنامه منجر شده و قرار است مفاد آن در ژنو امضا شود را پس از انقلاب بزرگترین تصمیم راهبردی ایران میدانم. این تفاهم مقدمه ظهور ایران جدید خواهد بود.
ادامه مطلب
سید علی موسوی خلخالی مینویسد: امضای تفاهمنامه ایران و امریکا که قرار است روز جمعه انجام شود، پایان کار نیست بلکه در حقیقت آغاز یک فرایند سخت برای رسیدن به توافق میان ایران و امریکاست. همان توافقی که ناامیدی از دستیابی به آن، دو جنگ یک سالهی اخیر امریکا و اسرائیل علیه ایران را سبب شد.
ادامه مطلب
محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: واقعیت این است که ما هرچند در زمینه جنگ سخت، خوب عمل کرده و پیشرفت چشمگیری داشته ایم اما در زمینه عملیات نرم، کوتاهی و کم کاری کرده ایم و لذا برای مقابله با دشمن مجبور به قطع اینترنت شده ایم، که هرچند لازم بوده اما عوارض خود را نیز داشته است.
ادامه مطلب
محسن راجیاسدآبادی نوشت: در بحرانهای طولانی جوامع در حال توسعه، نگاهها اغلب به تهدیدات خارجی و مذاکرات فرسایشی با قدرتهای بزرگ دوخته میشود، اما آنچه در لایههای پنهان رخ میدهد، شاید مهلکتر باشد. دادههای بانک جهانی نشان میدهد خسارات اقتصادی مستقیم منازعات در سال ۲۰۲۴ میلادی به حدود ۲۰ تریلیون دلار، معادل ۱۱.۶ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی رسیده است.
ادامه مطلب
اسماعیل بشری در گفت وگو با دیپلماسی ایرانی عنوان کرد: اینکه سیاست ایران در آینده باید چه مسیری را برای صلح پایدار طی کند، پاسخ به هدفی بستگی دارد که برای کشور در نظر گرفتهایم. اگر اولویت ما رشد اقتصادی باشد و بخواهیم خسارتهای ایجادشده را جبران کنیم و عقبماندگیهایی را که در نتیجه تحریمها و عوامل دیگر به وجود آمده است کاهش دهیم، طبیعتاً نیازمند رویکردی تازه خواهیم بود. برای مثال، برخی صنایع و واحدهای تولیدی ما به دلیل شرایط موجود عمدتاً به بازار داخلی متکی بودهاند و در فضای رقابت بینالمللی کمتر فرصت رشد یافتهاند. در نتیجه، گاه بدون آنکه ناچار به ارتقای فناوری یا بهبود بهرهوری باشند، محصولات خود را در بازار داخلی عرضه کردهاند. روشن است که این وضعیت در بلندمدت نمیتواند پاسخگوی نیازهای توسعه کشور باشد.
ادامه مطلب
بشیر اسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نیاز مبرم امروزی، رسیدن به نقطه تعادل و یافتن راهحلهای منطقی و عملگرا با در نظر داشتن کمال مطلوب هاست و در تحلیل مسایل بینالمللی اندیشیدن در چارچوب فکری جریان اول و جریان دوم، نمیتواند راهگشای مسائل ایران در نظام بینالملل باشد.
ادامه مطلب