خلیج فارس

درباره پیشنهاد عمان برای تامین امنیت جمعی

نقش ایران در امنیت فراگیر خلیج فارس

محمد طاهری در یادداشتی می‌نویسد: وزیر خارجه عمان پیشنهاد کرد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس به همراه ایران و عراق برای بررسی آینده امنیت منطقه گرد هم آیند و زمینه انعقاد پیمان عدم تعرض میان هشت کشور را فراهم کنند. او با اشاره به نشست سال ۱۹۷۶ عمان یادآور شد که وزیران خارجه هشت کشور در آن زمان برای بررسی ترتیبات امنیتی جمعی گرد هم آمده بودند و احیای آن ابتکار می‌تواند فرصتی برای آغاز گفت‌وگویی فراگیر باشد.

ادامه مطلب

در منطقه خلیج فارس چه اهمیتی دارد؟

امنیت شبکه‌ای: همگرایی‌ها و فاصله‌ها

عباس آخوندی در یادداشتی می‌نویسد: در مقاله «از ژئوپلیتیک تا ژئواکونومی؛ حکمرانی امنیت شبکه‌ای در منطقه خلیج فارس چه اهمیتی دارد؟» استدلال کرده‌ام که در جهان به‌هم‌پیوسته امروز، امنیت را باید در نسبت با شبکه‌هایی فهمید که زندگی اقتصادی و اجتماعی کشورها به آنها وابسته است.

ادامه مطلب

تلاش برای ایجاد ارتباط بین آسیای میانه و خلیج فارس

چرا سفر سلطان عمان به قزافستان مهم است؟

این سفر، نخستین دیدار سلطان عمان از قزاقستان و همچنین نخستین سفر او به آسیای مرکزی در مقام رئیس کشور محسوب می‌شد. مذاکرات انجام‌شده به انعقاد بسته گسترده‌ای از توافق‌نامه‌ها در حوزه‌های سرمایه‌گذاری، انرژی، حمل‌ونقل، هوانوردی، همکاری‌های تجاری و چندین بخش دیگر منجر شد. با این حال، تعداد اسناد امضاشده اهمیت کمتری نسبت به تغییر ماهیت خودِ این روابط دارد.

ادامه مطلب

لحظه جدید آمریکای لاتین در خاورمیانه

چرا کلمبیا روابط خود با ایران را قطع کرد؟

کلمبیا به مدت ۵۰ سال روابط دیپلماتیک با ایران داشت، اما دولت جدید مایل است برای همسویی بیشتر با واشینگتن و تل‌آویو، این روابط را کنار بگذارد.

ادامه مطلب

دلایل شدت گرفتن حملات آمریکا در خلیج فارس و تنگه هرمز

سرانجام نفتکش در برابر نفتکش چه خواهد شد؟

جرقه حملات اخیر از سیاست جدید «نفتکش برای نفتکش» نارشی می‌شود که توسط دولت ترامپ طراحی شده و ظاهراً هدف آن جلوگیری از حملات ایران به نفتکش هاست

ادامه مطلب

این بازی با آتش نهفته است

از استراتژی سلب هویت تا سرقت جغرافیایی کشورهای همسایه

جهانبخش رشیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: طی اسناد فنی و بخشنامه‌های رسمی نام «خلیج فارس» را به عنوان تنها عنوان استاندارد و بین‌المللی پذیرفته‌شده اعلام کرده است.

ادامه مطلب

اقتدار امنیتی امریکا به مانع سخت ایران خورده است

نبرد تمدنی در خلیج فارس و پایان استیلای پانصدسالۀ غرب استعماری؟

بهاءالدین بازرگانی گیلانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: یک نگاه اجمالی، به تحولات یکی دو سال اخیر در حوزه خلیج فارس، دریای عمان و دریای سرخ، نشان می دهد که نفوذ و اقتدار امنیتی، نظامی حدود شش، هفت دهه ای ایالات متحده، در این منطقه با چالش های بی سابقه ای مواجه شده و مبانی استقرار این ابرقدرت، مخصوصا از سوی کشورمان، به موانع سخت افزاری و مستقیم برخورد کرده است.

ادامه مطلب

دست ناتو به خزر رسیده است؟!

قفقاز جنوبی؛ خلیج فارسِ آینده اوراسیا

مسعود امیری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر دست روسیه از طریق ایران به باب‌المندب رسیده، دست ناتو نیز از طریق اوکراین به خزر رسیده است.

ادامه مطلب

مقاله محمدجواد ظریف در فارن افرز

پایان جنگ و صلح پایدار نیازمند نگرش جدیدی به امنیت منطقه است

محمدجواد ظریف در مقاله‌ای در نشریه فارن افرز نوشت: ایالات متحده بار دیگر حملات علیه ایران را آغاز کرده است. یادداشت تفاهمی که تهران و واشنگتن ماه گذشته در سوئیس به آن دست یافتند، پس از هفته‌ها که به مویی بند بود، سرانجام فروپاشید. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده در ۱۷ تیرماه گفت: «فکر می‌کنم تمام شد. من دیگر نمی‌خواهم با [ایران] سروکار داشته باشم.»

ادامه مطلب

آیا مسیر سوریه می‌تواند وابستگی انرژی جهان به تنگه هرمز را کاهش دهد؟

کریدور سه‌دریا

فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: یکی از این سناریوها که در برخی تحلیل‌های اروپایی – به‌ویژه در محافل پژوهشی فرانسه – با عنوان «مسئله سه دریا» مطرح شده، ایجاد کریدوری انرژی و ترانزیتی است که خلیج فارس را از طریق عراق و سوریه به دریای مدیترانه متصل کند. هدف اصلی چنین طرحی تنوع‌بخشی به مسیرهای انتقال انرژی است تا بخشی از صادرات انرژی منطقه بتواند بدون عبور از تنگه هرمز به بازارهای جهانی برسد. 

ادامه مطلب

همه یک مسیر ندارند

واکاوی آرایش مجدد قدرت در کشورهای حوزه خلیج فارس زیر سایه جنگ علیه ایران

تهدیدات ناشی از تهران و بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای، چهره امنیت در خاورمیانه را دگرگون ساخته است اما برای مقابله با این تهدیدات، تمام کشورهای عربی مسیر واحدی را برنگزیده‌اند.

ادامه مطلب

درس‌هایی که ریاض آموخته است

بازنگری عربستان در سیاست‌های خود پس از تحولات هرمز و رفتارهای امارات

جنگ ایران بار دیگر روند تصمیم‌گیری پادشاهی را کند کرده، زیرا رهبری در حال ارزیابی مجدد استراتژی بلندمدت خود است. عربستان به خوبی می‌داند که نتیجه این درگیری هرچه باشد، آینده منطقه را حداقل برای دو دهه آینده تعیین خواهد کرد.

ادامه مطلب

کریدور میانی به عنوان شاهراه استراتژیک اروپا:

ترانس خزر ناگهان مهم شد

بسیاری از تحلیلگران و سیاست‌گذاران شروع به پرسیدن همین سوال کرده‌اند: آیا مسیری برای خروج از این وابستگی دوگانه وجود دارد – مسیری که هم از اهرم مسکو و هم از نوسانات خلیج فارس عبور کند؟

ادامه مطلب

در پیامی به مناسبت روز ملی خلیج فارس

رهبر معظم انقلاب: فصل نوین خلیج فارس و تنگه هرمز در حال رقم خوردن است

رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت روز ملی خلیج فارس با تأکید بر اینکه ایران منطقه خلیج فارس را ایمن خواهد کرد و بساط سوءاستفاده دشمن را از این آبراه برخواهد چید، تصریح کردند: فصل نوین خلیج فارس و تنگه هرمز در حال رقم خوردن است.

ادامه مطلب

واقعیت آن سوی فیلمنامه است

از هالیوود تا هرمز

رویا حکیمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این گلوگاه حیاتی انرژی دنیا، امروز نه با کنش ایران، که با ماجراجویی‌های مکرر آمریکا و اسرائیل به هم ریخته است. وقتی پایگاه‌های لجستیک این بازیگران، آبراه را به منطقه‌ای ملتهب گره زده، طبیعی است که امنیت ناوبری نابود شود و مدیریت فعال دولت ساحلی، نه یک انتخاب، که یک ضرورت فوری باشد.

ادامه مطلب

از لاوان تا ابوظبی:

آغاز فاز جدید بازدارندگی در خلیج فارس

سید محمد شفیعی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: واکنش ایران به تحولات اخیر را می‌توان در قالب تلاشی برای بازتعریف توازن بازدارندگی در خلیج فارس نیز در نظر گرفت. گسترش دامنه پاسخ به کشورهایی فراتر از بازیگران سنتی درگیری، نشان‌دهنده این است که تهران در حال ارسال این پیام است که هرگونه تهدید علیه زیرساخت‌های حیاتی‌اش، فارغ از منشأ دقیق آن، می‌تواند با پاسخ مستقیم مواجه شود.  

ادامه مطلب

صرفا محکوم کردن بدون کمک موثر

چرا روسیه فقط سوختن ایران را می‌بیند

مسکو ممکن است به متن معاهده که شامل بند دفاع متقابل نمی‌شود، وفادار مانده باشد، اما این معاهده برای کمک به یک شریک کلیدی در خاورمیانه و یک هم‌دست مهم در جنگ پوتین علیه اوکراین، کار چندانی انجام نداده است.

ادامه مطلب

الزامات راهبردی دفاعی چیستند

ارزیابی ژئوپلیتیکی سناریوی محاصره پیرامونی جمهوری اسلامی ایران

محمد سجاد نوروزی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: توافق‌های عادی‌سازی روابط میان رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای عربی، عملاً به ایجاد یک کمربند ژئوپلیتیکی همسو با واشینگتن در جنوب و جنوب‌غرب ایران منجر شده است.

ادامه مطلب

کشورهای خلیج فارس چقدر حق انتخاب استراتژیک دارند؟

ایران و امریکا بین تشدید تنش و لبه پرتگاه

تجربه استراتژیک خلیج فارس نشان می‌دهد که بزرگترین خطر در بحران‌های منطقه‌ای کمتر در وقوع جنگ و بیشتر در عادی‌سازی لفاظی‌های قبل از آن نهفته است. وقتی گفتمان رویارویی به امری عادی تبدیل می‌شود، خویشتن‌داری استراتژیک تضعیف می‌شود و حاشیه محاسبات اشتباه گسترش می‌یابد. با این حال، ارزیابی هوشیارانه از پویایی‌های فعلی نشان می‌دهد که اکثر بازیگران کلیدی تشخیص می‌دهند که هزینه‌های جنگ امروز بسیار فراتر از هرگونه دستاورد استراتژیک قابل قبول است.

ادامه مطلب

از مرزهای ترکمنستان تا آب‌های دریای عمان

تشدید تحرکات نظامی در پیرامون ایران

اخیراً، رسانه‌های ترکمنستان با استناد به پلتفرم نظارت بر پرواز FlightRadar۲۴ گزارش دادند که هواپیماهای ترابری نیروی هوایی ایالات متحده C-۱۷A Globemaster III و MC-۱۳۰ Super Hercules در منطقه‌ای نامعلوم از ترکمنستان فرود آمده‌اند. محل دقیق فرود رسماً اعلام نشده است.

ادامه مطلب

از خلیج فارس تا غزه، کنترل ادراکی بحران

ابهام‌سازی به‌مثابه راهبرد

فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: لشکرکشی ترامپ به خلیج فارس بخشی از یک استراتژی کلان محسوب می‌شود. در این استراتژی، ابهام‌سازی هدفمند و روایت‌سازی گمراه‌کننده جایگزین شفافیت می‌شود.

ادامه مطلب

قدرت‌هایی که نقش اصلی را ایفا می‌کنند

تحلیل تعادل قوا در خلیج فارس از منظر واقع‌گرایی

فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پرسش اصلی این یادداشت این است: اسرائیل چگونه تلاش کرده بازدارندگی آسیب‌دیده خود را احیا کند؟ و آیا این تلاش‌ها واقعاً به «بازگشت تعادل قوا» منجر شده یا سیاست‌های جدید به «ناامنی بیشتر» انجامیده است؟ تعادل قوا در خلیج فارس چگونه شکل گرفته و امروز چه تغییراتی را تجربه می‌کند؟ و مهم‌تر: واقع‌گرایی تا چه حد می‌تواند این تحولات را تبیین کند.

ادامه مطلب

نقطه تعادل در معادلات پیچیده جهانی

بازدارندگی در بحران‌های بین‌المللی معاصر

محسن شریف خدائی می نویسد: بازدارندگی در روابط بین‌الملل همواره به‌عنوان یکی از ابزارهای اصلی برای جلوگیری از جنگ و حفظ ثبات جهانی مطرح بوده است. در دوران جنگ سرد، این مفهوم بیش از هر چیز با زرادخانه‌های هسته‌ای و تهدید متقابل تعریف می‌شد.

ادامه مطلب

به بهانه لایحه نماینده دموکرات کنگره امریکا

چرا تغییر نام خلیج فارس غیرقانونی است؟

سید محمدمهدی سیدناصری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مناقشه بر سر نام «خلیج فارس» صرفاً یک جدال واژگانی نیست؛ بلکه تجسمی از تلاقی حقوق، تاریخ و هویت بین‌المللی است؛ عرصه‌ای که در آن مشروعیت یک نام به معنای مشروعیت حافظه تاریخی است.

ادامه مطلب

بیست سال پس از ابتکار همکاری استانبول

همکاری ناتو و شورای همکاری خلیج فارس در محک

به نظر می‌رسد طرح ابتکاری همکاری خلیج فارس (ICI) از همان ابتدا بیشتر با هدف دستیابی به دستاوردهای سیاسی و نمادین شکل گرفته است تا نتایج معنادار در بخش امنیتی. اعتماد ناتو به تکرار مدل‌های موفق قبلی کمک‌های امنیتی که در جاهای دیگر به کار گرفته شده بود، به دلیل سوءتفاهم‌های اساسی اولیه آن در مورد نقش نیروهای مسلح در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، تمایل محدود رهبران خلیج فارس برای مشارکت جدی در اصلاحات بخش امنیتی و انتظارات متفاوت بین ناتو و اعضای شورای همکاری خلیج فارس در مورد هدف نهایی طرح ابتکاری همکاری خلیج فارس، تضعیف شده است. این عوامل در کنار هم، ظرفیت این طرح را برای ارائه نتایج واقعاً متحول‌کننده برای هر دو طرف محدود کرده‌اند.

ادامه مطلب

آنچه برای منطقه حیاتی است

اهمیت ژئوپولیتیکی خلیج فارس

محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: دولت های خلیج فارس می‌‏توانند با طراحی الگوی همگرایی منطقه‌‏ای و بر مبنای امکانات و مقتضیات فرهنگی، اقتصادی و سیاسی درجهت‌‏دهی به معادلات این منطقه و ارتقای جایگاه بین‌‏المللی آن نقش محوری ایفا کنند.

ادامه مطلب

چشم‌اندازها، چالش‌ها و فرصت‌ها

چرا روابط ایران و اتیوپی مهم است؟

علیرضا محمدی نیگجه در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: روابط ایران و اتیوپی به‌عنوان دو کشور مهم در خاورمیانه و شاخ آفریقا، طی دهه‌های اخیر روندی پر فراز و نشیب داشته است. موقعیت ژئوپلیتیک اتیوپی در شاخ آفریقا، نزدیکی به دریای سرخ و باب‌المندب، و جمعیت بالای این کشور، آن را به یک بازیگر مهم منطقه‌ای تبدیل کرده است. از سوی دیگر، ایران به‌دلیل جایگاه ژئواستراتژیک در خلیج فارس و غرب آسیا، همواره به دنبال گسترش روابط خود با کشورهای آفریقایی، به‌ویژه اتیوپی، بوده است.

ادامه مطلب

اصلاح دکترین دریایی (قسمت اول)

قایق‌های تندرو عامل پیشرفت یا پسرفت؟

محمد مونسان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تهاجم گسترده ۱۲ روزه دشمنان علیه خاک کشورمان با خسارت مالی حدود ۵۰۰ میلیارد دلاری به ایران به‌وضوح از «عدم بازدارندگی» در برابر ابرقدرت‌ها نشان داشت و نشان داد که کم‌کاری و تعارفات و ملاحظات بی‌دلیل در تامین تجهیزات موثر دفاعی و تهاجمی چقدر می‌تواند خسارت‌بار باشد. علت اصلی این عدم بازدارندگی، اشکالات اساسی در مبانی دکترین دفاعی ایران بوده است که دکترین دریایی را نیز شامل می‌شود. دشمن از این پس باید باور کند که تجاوز به ایران، یک فاجعه جهانی علیه دشمنان را در پی خواهد داشت نه صرفا یکسری عکس العمل‌های نمایشی و بی‌اثر تبلیغاتی برای حفظ آبرو. در این نوشتار در چند قسمت به اشکالاتی از دکترین دریایی ایران اشاره می‌شود. 

ادامه مطلب

ماهیت همکاری‌ای که در حال تکامل است

پاکستان شریک امنیتی - نظامی تاریخی کشورهای عربی خلیج فارس

همکاری دفاعی پاکستان با پادشاهی‌های خلیج فارس ممکن است به گونه‌ای به نظر برسد که در آن یک قدرت متوسط بزرگتر با ارتشی توسعه‌یافته و حرفه‌ای تصمیم می‌گیرد از شرکای خود حمایت کند و به ایجاد ظرفیت نظامی آنها کمک کند. با این حال، رزمایش‌های مشترک برگزار شده بین کشورهای خلیج فارس و پاکستان برای پاکستان نیز مفید است. در واقع، این رزمایش‌ها به نیروهای مسلح پاکستان امکان می‌دهد تا در معرض سیستم‌ها و پلتفرم‌های تسلیحاتی پیشرفته تولید غرب قرار گیرند که اسلام‌آباد ممکن است از زمان سرد شدن روابطش با ایالات متحده در سال‌های اخیر، دسترسی به آنها را از دست داده باشد.

ادامه مطلب

اقتصاد مهمترین بازوی قدرت است

پیامدهای حضور چین در خلیج همیشه فارس

محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در واقع اقتصاد مهم‌ترین بازوی قدرت این کشور در سال‌های اخیر بوده البته که قطعاً چین آرزو‌های بالاتری را برای خود متصور است و بعید نیست این اژد‌های قرمز بعد از بعد اقتصادی به تقویت بعد نظامی خود بپردازد. 

ادامه مطلب