خاورمیانه

نگاهی به آخرین تحولات عرصه سیاسی و میدانی

مذاکره با چاشنی تهدید و تردید

آتش‌بس شکننده ایران و آمریکا در حالی وارد روز سی‌ونهم شده که واشینگتن هم‌زمان با ادعای تداوم دیپلماسی، بسته ۱۴‌ماده‌ای ایران را رد کرده است و گزینه‌های تشدید تنش نظامی را بررسی می‌کند. تهران نیز پنج شرط خود برای مذاکره را از طریق میانجی پاکستانی به آمریکا منتقل کرده است. هم‌زمان، سفر ترامپ به چین و گفت‌وگو با شی جین‌پینگ نشان می‌دهد کاخ سفید به‌دنبال بهره‌گیری از نفوذ پکن بر تهران برای مدیریت بحران هرمز و شکستن بن‌بست مذاکرات است؛ هرچند چین همچنان بر راه‌حل سیاسی تأکید دارد.

ادامه مطلب

آتش رمضان و آینهٔ خودآیینی

آیا تقابل اخیر، ایران را به لحظهٔ کانتیِ بازگشت به خویش رسانده است؟

نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: جنگ رمضان را می‌توان فراتر از یک بحران نظامی، به‌عنوان لحظه‌ای برای بازاندیشی در نسبت ایران با نظم جهانی دانست. این رخداد پرسشی بنیادین را پیش روی سیاست خارجی ایران قرار داده است: آیا امنیت و پیشرفت در چارچوب اعتماد به سازوکارهای موجود بین‌المللی قابل تحقق است، یا باید الگوی تازه‌ای از خوداتکایی و استقلال راهبردی شکل گیرد؟

ادامه مطلب

تغییر پارادایم لازم است

تنگه هرمز و بحران نظم حقوقی جهان

سید محمدمهدی سیدناصری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله بر آن است که در پرتو نظامی‌سازی ساختاری منطقه و استفاده فعال از تنگه به‌عنوان ابزار لجستیکی در یک کارزار نظامی، مفهوم «عبور ترانزیتی نامشروط» دیگر قابل دوام نیست. این مفهوم باید در قالب چارچوبی جدید و مبتنی بر اصول ضرورت، تناسب و منع سوءاستفاده از حق بازتعریف شود. در چنین چارچوبی، حتی تصمیم ایران برای تنظیم یا محدودسازی عبور برخی شناورها نیز نباید به‌منزله «بستن تنگه» تلقی شود، بلکه باید در پرتو حق ذاتی دفاع مشروع مندرج در ماده ۵۱ منشور ملل متحد و صلاحیت‌های حاکمیتی دولت ساحلی در دریای سرزمینی خود ارزیابی شود.

ادامه مطلب

محاسبات اشتباه و اهدافی که هنوز محقق نشده‌اند

سه سناریوی محتمل در ارتباط با جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل

حسین اصبغی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تسلط اقتصادی چین بر یکی از بحرانی ترین نقاط جهان و پیشی گرفتن اقتصاد این کشور از آمریکا و مخاطرات مربوط به افول ایالات متحده در سلسله مراتب قدرت و حاکمیت جهانی، مهمترین دلایل تهاجم آمریکا و اسرائیل به ایران به شمار می‌رود.

ادامه مطلب

استراتژی هوشمندانه‌ای که ایران تعریف کرد

«دفاع غیرعامل» و «تحمیل هزینه» ایران در برابر «ترن هوایی هدف» آمریکا

اگرچه «دفاع موزاییکی» ایران اغلب در روش‌های جنگی آن برجسته می‌شود، اما نباید از استراتژی «دفاع غیرعامل» آن نیز غافل شد.

ادامه مطلب

اسرائیل و آمریکا عملا در تقابل راهبردی با تهران شکست خورده‌اند

کیش و مات در ایران

محمد‌حسین عمادی نوشت: رابرت کیگن (Robert Kagan) دیروز در شماره دهم ماه می‌ مجله آتلانتیک (The Atlantic) مقاله‌ای نوشته با عنوان: «کیش/مات» در ایران «Checkmate in Iran». او در این مقاله مشروحا استدلال می‌کند که ایالات متحده و اسرائیل، صرف‌نظر از ضربات اولیه و ادامه درگیری‌های خسارت‌بار نظامی، عملا در تقابل راهبردی با ایران شکست خورده‌اند و دیگر قادر نیستند پیامدهای این بحران را کنترل یا معکوس کنند.

ادامه مطلب

ترامپ باید بپذیرد که نمی تواند یک سویه منافعی را از آن خود کند

تعادل؛ گوهر گمشده در مذاکرات

جلال خوش چهره نوشت: ترامپ باید بپذیرد که وقتی با پدیده‌ها اعم از جنگ اوکراین، جنگ غزه، جنگ لبنان، جنگ یمن و حتی ایران برخورد می‌کند به این معنا نیست که بتواند یک سویه منافعی را از آن خود کند. گره اصلی در آنچه مذاکرات ایران و آمریکا خوانده می‌شود و اینکه تمام تلاش‌های دیپلماتیک با ناکامی مواجه می‌شود، آن است که ترامپ می‌خواهد سیاست اراده مبتنی بر قدرت را به اجرا بگذارد. این در حالی است که در بستر واقعی نشان داده شده که ترامپ از ابتدای کار خود چه در دور نخست ریاست جمهوری و به ویژه دور دوم معمولا تلاش کرده با نگاه به اراده مبتنی بر قدرت به موضوعات جهانی از جمله جنگ اوکراین، جنگ غزه، لبنان، یمن و ایران بپردازد.

ادامه مطلب

واشینگتن از پکن کمک خواهد خواست؟

سایه سنگین جنگ با ایران بالای سر ترامپ در سفر به چین

اکنون سؤال این نیست که آیا ترامپ اهداف جنگی خود را با عزت محقق خواهد کرد یا خیر. سؤال این است که آیا ریاست جمهوری او هرگز می‌تواند از ضربه سنگین جنگ بهبود یابد یا خیر.

ادامه مطلب

نگرشی بر مذاکرات لبنان و اسرائیل در پیچ تاریخی تحولات خاورمیانه

دیپلماسی در دامِ هژمونی

سیروس حاجی‌زاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مشارکت دولت لبنان در دور دوم مذاکرات مستقیم با اسرائیل (آوریل ۲۰۲۶)، در ادبیات رسمی به مثابه «بازیابی حاکمیت» تفسیر می‌شود؛ این نگاشت بر پایه نظریه‌های وابستگی ساختاری، استدلال می‌کند که این روند در عمل نوعی «عقب‌نشینی تاریخی» از موضع کنشگری مستقل است. این فرآیند نشان می‌دهد که دولت لبنان، نه به عنوان یک کنشگر مقتدر، بلکه به عنوان «وکیل مدافعِ مضطر» یا «پوشش قانونی» برای مدیریت پیامدهای تقابل نظامیِ حزب‌الله وارد مذاکره شده است. نقش تعیین‌کننده حزب‌الله به عنوان بازیگر غیردولتی مسلح، تمامی فضای دیپلماتیک را به یک «دیکته از بالا» تبدیل کرده است؛ جایی که مذاکره نه ابزاری برای حل مناقشه، بلکه مکانیزمی برای مشروعیت‌بخشی به واقعیت‌های تغییر یافته میدانی و ادغام اجباری لبنان در ترتیبات هژمونیک آمریکایی – اسرائیلی است. 

ادامه مطلب

درس‌هایی که ریاض آموخته است

بازنگری عربستان در سیاست‌های خود پس از تحولات هرمز و رفتارهای امارات

جنگ ایران بار دیگر روند تصمیم‌گیری پادشاهی را کند کرده، زیرا رهبری در حال ارزیابی مجدد استراتژی بلندمدت خود است. عربستان به خوبی می‌داند که نتیجه این درگیری هرچه باشد، آینده منطقه را حداقل برای دو دهه آینده تعیین خواهد کرد.

ادامه مطلب