آسیا و آفریقا

درباره لزوم گسترش روابط ایران و ترکمنستان
فرصت‌ها و چالش‌هایی که وجود دارند

درباره لزوم گسترش روابط ایران و ترکمنستان

رسول جعفری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ترکمنستان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای آسیای مرکزی، به دلیل برخورداری از منابع عظیم گاز طبیعی، موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز میان دریای خزر، آسیای مرکزی و آسیای جنوب‌غربی و همچنین سیاست «بی‌طرفی دائم»، جایگاه ویژه‌ای در معادلات منطقه‌ای دارد. جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از مرز مشترک بیش از هزار کیلومتر با ترکمنستان، این کشور را یکی از مهم‌ترین همسایگان شمال شرقی خود می‌داند. طی سال‌های اخیر، گسترش همکاری‌های اقتصادی، ترانزیتی، انرژی، برق، حمل‌ونقل و همکاری‌های دریای خزر موجب شده است که روابط دو کشور وارد مرحله‌ای جدید شود. در مقابل، عواملی همچون رقابت روسیه، چین و ترکیه، تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، سیاست بی‌طرفی عشق‌آباد و محدودیت‌های ساختاری اقتصاد ترکمنستان، چالش‌هایی را برای توسعه روابط ایجاد کرده‌اند. این مقاله با تکیه بر منابع روسی و ترکمنی، فرصت‌ها و چالش‌های همکاری ایران و ترکمنستان را بررسی می‌کند.

ادامه مطلب
الگوی اسرائیلی اوکراین در قبال ایران
چگونه ایران و اوکراین در دو سوی یک معمای امنیتی قرار گرفتند؟

الگوی اسرائیلی اوکراین در قبال ایران

مسعود رضائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برای تهران، مسئله اصلی دیگر صرفاً مدیریت روابط با اوکراین نیست، بلکه جلوگیری از تلاقی دو جبهه امنیتی است. اگر رقابت با کی‌یف به بخشی از رویارویی گسترده‌تر ایران با آمریکا و اسرائیل تبدیل شود و کشورهای اروپایی آشکارا در صف مقابله با ایران قرار گیرند، تهران ناگزیر خواهد بود منابع دیپلماتیک، اطلاعاتی و نظامی خود را میان چند بحرانِ هم‌زمان توزیع کند؛ وضعیتی که می‌تواند آزادی عمل آن را در خاورمیانه و تنگه هرمز کاهش داده و هزینه‌های بازدارندگی را به‌طور محسوسی افزایش دهد.

ادامه مطلب
خوانشی از منظر اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک کریدورها
حمله به پل آق‌تکه‌خان:

خوانشی از منظر اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک کریدورها

ابراهیم رضایی راد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: حمله به پل آق‌تکه‌خان را نباید صرفاً به‌عنوان یک اقدام نظامی تاکتیکی در نظر بگیریم؛ باید آن را در چارچوب نظریه‌ای که در روابط بین‌الملل به جنگ اقتصادی زیرساختی یا به تعبیر دقیق‌تر، هدف‌گیری گلوگاه‌های ترانزیتی شناخته می‌شود، تحلیل کرد.

ادامه مطلب
گذار خزر از «حاشیه امن» به «فضای بازدارندگی متراکم
آثار و پیامدهای احتمالی حمله به کشتی تجاری ایرانی چیست؟!

گذار خزر از «حاشیه امن» به «فضای بازدارندگی متراکم

صارم شیراوند در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: حمله به کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر، بیش از آنکه صرفا خسارت به یک شناور باشد، نشانه تغییر جایگاه ژئوپلیتیکی خزر است. این حادثه نشان می‌دهد که جنگ‌های معاصر از طریق پهپادهای دوربرد، اطلاعات ماهواره‌ای و هدف‌گیری شبکه‌های لجستیکی، مرز میان جبهه و پشت جبهه، نظامی و تجاری، و بازیگر مستقیم و شریک ادعایی را مبهم ساخته‌اند.

ادامه مطلب
هرمز و باب‌المندب؛ هندسه جدید بازدارندگی و آزمون دیپلماسی ایران
ابعاد فراروی پیوند ژئوپلیتیکی

هرمز و باب‌المندب؛ هندسه جدید بازدارندگی و آزمون دیپلماسی ایران

محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بازخوانی تحولات پیچیده از خلیج فارس و دریای سرخ تا اعماق دریای خزر نشان می‌دهد که تبدیل‌شدن «تنگه هرمز و باب‌المندب» به زنجیره‌ای از ابزارهای بازدارندگی متقابل، توانسته است هزینه‌های دست‌اندازی و فشار یک‌جانبه بر ایران را برای آمریکا و رژیم اسرائیل به شدت بالا ببرد. این دستاورد میدان، ابزاری ارزشمند برای تثبیت وزن ژئوپلیتیکی کشور و بازداشتن طرف‌های مقابل از محاسبات شتاب‌زده نظامی بوده است.

ادامه مطلب
پویایی دستگاه دیپلماسی در گذرگاه شانگهای
فرصت‌ها و راهبردها

پویایی دستگاه دیپلماسی در گذرگاه شانگهای

شهرام شمالی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اجلاس وزرای خارجه سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، فراتر از یک همگرایی صرف امنیتی، سکوی پرتابی برای پیوند امنیت منطقه‌ای با منافع اقتصادی و راهبردی کشور است؛ میدانی تازه که بستر مناسبی برای تحقق منافع ملی، توسعه همه‌جانبه مناسبات اقتصادی و تحکیم امنیت جمعی فراهم می‌آورد.

ادامه مطلب
ناقوس مرگ دریای خزر
هشداری که فراتر از کشورهای ساحلی أثر می‌گذارد

ناقوس مرگ دریای خزر

پیش‌بینی‌های فعلی نشان می‌دهد که ممکن است سطح آب تا پایان این قرن یک سوم دیگر کاهش یابد. سطح آب در بسیاری از مناطق به اندازه‌ای کاهش یافته است که کشتی‌های بزرگ دیگر نمی‌توانند در خطوط دریایی تردد کنند، از بنادری که اکنون کیلومترها از خط ساحلی فاصله دارند استفاده کنند، یا به سکوهای نفت و گاز دریایی خدمات‌رسانی کنند.

ادامه مطلب
پیامدهای جانبی رقابت آمریکا و چین
صنعت دفاعی کره جنوبی آسیب خورده است

پیامدهای جانبی رقابت آمریکا و چین

گسترش کنترل‌های صادراتی چین بر مواد معدنی حیاتی، خطراتی را برای زنجیره تأمین صنعت دفاعی کره جنوبی ایجاد کرده است. هرچند سئول برای کاهش وابستگی خود به این مواد که عمدتا از چین تأمین می‌شوند، در حال سرمایه‌گذاری بر ایجاد ذخایر راهبردی و توسعه تولید داخلی است، اما همچنان در برابر تشدید رقابت اقتصادی میان واشنگتن و پکن آسیب‌پذیر باقی مانده است.

ادامه مطلب
جایگاه و کارکرد پاکستان در معادلات منطقه‌ای
چطور باید به همسایه شرقی خود نگاه کرد؟

جایگاه و کارکرد پاکستان در معادلات منطقه‌ای

علیرضا رجائی نوشت: پاکستان در مقطع کنونی با مجموعه‌ای از بحران‌های هم‌زمان در حوزه‌های امنیتی، اقتصادی و سیاسی روبه‌رو است؛ بحران‌هایی که دامنه و شدت آنها، توان این کشور را برای مدیریت چالش‌های داخلی و ایفای نقش مؤثر در معادلات منطقه‌ای ‌با محدودیت‌های درخور توجهی مواجه کرده است.

ادامه مطلب