اقتصاد و انرژی

تکنوپلیتیک؛ چیستی، پیشینه و اهمیت یک مفهوم در حال بلوغ
بررسی یک نظریه

تکنوپلیتیک؛ چیستی، پیشینه و اهمیت یک مفهوم در حال بلوغ جدید

آرین خانقاهی رضایی و محمدعلی مدرسی یزدی در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسند: تکنوپلیتیک دقیقا به چه معناست و چه چیزی آن را از مفاهیم مجاور مثل سیاست‌گذاری علم، حکمرانی فناوری یا صرفا «سیاست فناوری» متمایز می‌کند؟

ادامه مطلب
گزارش تحیلی رصد ژئوپولیتیک فناوری (بخش ۲)

گزارش تحیلی رصد ژئوپولیتیک فناوری (بخش ۲) جدید

سجاد عبادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: رقابت ژئوپلیتیکی فناوری را می‌توان زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته دانست؛ زنجیره‌ای که از معادن مواد معدنی آغاز می‌شود، از کارخانه‌های تولید تراشه، مراکز داده، شبکه‌های برق و ظرفیت‌های محاسباتی عبور می‌کند و در نهایت به تدوین استانداردها و قواعدی می‌رسد که مسیر توسعه فناوری را برای سال‌های آینده تعیین خواهند کرد.

ادامه مطلب
روسیه و تنگه هرمز
آینده تحریم‌های روسیه چه خواهد شد

روسیه و تنگه هرمز

در حالی که وضعیت هنوز بی ثبات است، به نظر می‌رسد پایان دادن به بحران برای پرزیدنت ترامپ یک اولویت است و یک راه حل بالقوه احتمال احیای یکی از بزرگترین تلفات درگیری را به همراه خواهد داشت: فشار بین‌المللی بر روسیه.

ادامه مطلب
جهان در ۲۰۲۶ متحول شده است
گذار به نظم نوین انرژی و شکل‌گیری ژئوپلیتیک سبز

جهان در ۲۰۲۶ متحول شده است

محمد زورک آهی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برای کشورهایی مانند ایران، شناخت این تحولات یک ضرورت راهبردی است؛ زیرا جایگاه آینده کشورها به نحوه مواجهه آنها با این گذار وابسته خواهد بود.

ادامه مطلب
جغرافیا زیر آتش
منطق ژئوپلیتیکی حمله به آق‌قلا و چابهار و نبرد بر سر کریدورهای ایران

جغرافیا زیر آتش

فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آق‌قلا و چابهار در ظاهر دو نقطه جغرافیایی دور از یکدیگرند. یکی در شمال و در امتداد مسیر ریلی متصل به آسیای مرکزی و روسیه قرار دارد و دیگری در جنوب شرقی، در ساحل اقیانوسی ایران و رو به هند و آب‌های آزاد واقع شده است. با این حال، هر دو نقطه یک کارکرد راهبردی مشترک دارند. آن‌ها می‌توانند ایران را به گره ارتباطی مهمی میان شمال و جنوب و میان خشکی اوراسیا و آب‌های اقیانوسی تبدیل کنند. به همین دلیل، حمله به این دو نقطه را باید حمله به نقش ترانزیتی ایران دانست، نه صرفاً حمله به دو زیرساخت. 

ادامه مطلب
محور فسفات
چرا مراکش و تونس برای امنیت غذایی آمریکا اهمیت راهبردی دارند؟

محور فسفات

مغرب عربی می‌تواند به مقابله با فشار فزاینده چین بر زنجیره‌های تأمین کودهای شیمیاییِحیاتی کمک کند؛ به‌ویژه اگر واشنگتن به‌جای آنکه صرفا بر مشروط‌سازی روابط به الزامات دموکراتیک تکیه کند، بر ایجاد شراکت‌های اقتصادی دوجانبه و سودمند برای هر دو طرف تمرکز داشته باشد.

ادامه مطلب
سه‌گانه مهاجرت ایران؛ خروج نخبگان، جامعه برون‌مرزی و چالش اتباع
بررسی جوانب مختلف یک پدیده اجتماعی

سه‌گانه مهاجرت ایران؛ خروج نخبگان، جامعه برون‌مرزی و چالش اتباع

کیمیا ملکیان اصفهانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مهاجرت در ایران امروز صرفاً یک مسئله جمعیتی یا اقتصادی نیست، بلکه به موضوعی مرتبط با توسعه، بازار کار، سرمایه انسانی، سیاست خارجی و انسجام اجتماعی تبدیل شده است. تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد مدیریت موفق این پدیده به سیاستی بلند مدت، منسجم و مبتنی بر آمار و اطلاعات دقیق نیازمند است؛ سیاستی که هم از ظرفیت‌های انسانی و اقتصادی موجود استفاده کند و هم چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و امنیتی احتمالی را به‌صورت مؤثر مدیریت کند. 

ادامه مطلب
فناوری، هوش مصنوعی و روابط بین‌الملل
مفهوم تعادل قوا دگرگون شده است

فناوری، هوش مصنوعی و روابط بین‌الملل

سید محمدکاظم سجادپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در نسبت هوش مصنوعی و محیط بین‌المللی باید گفت به تعبیر برخی پژوهشگران، مفهوم تعادل قوا در عرصه بین‌الملل با ورود هوش مصنوعی دگرگون شده است.

ادامه مطلب
نسلی که قوانینش را نمی‌شناسد
کودکان ایرانی و هوش مصنوعی

نسلی که قوانینش را نمی‌شناسد

محمدمهدی سیدناصری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: واقعیت آن است که کودکان امروز با فناوری‌های هوشمند زندگی می‌کنند، اما نسبت به حقوق خود در برابر این فناوری‌ها تقریباً بی‌دفاع‌اند. آنان می‌دانند چگونه با ابزارهای دیجیتال کار کنند، اما نمی‌دانند این ابزارها چگونه درباره آنان تصمیم می‌گیرند.

ادامه مطلب
رقابت جهانی برای فناوری‌های راهبردی
گزارش تحیلی رصد ژئوپولیتیک فناوری (شماره ۱)

رقابت جهانی برای فناوری‌های راهبردی

سجاد عبادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: معادن دیگر فقط منبع درآمد یا صادرات نیستند؛ به بخشی از محاسبات امنیت ملی تبدیل شده‌اند. همان‌گونه که در قرن گذشته امنیت انرژی به یکی از ارکان سیاست خارجی قدرت‌های بزرگ بدل شد، امروز امنیت دسترسی به مواد معدنی حیاتی نیز در حال یافتن جایگاهی مشابه است.

ادامه مطلب